فرود تاریخی موشک «لانگ مارچ ۱۰بی» چین در دریا؛ دومین کشور جهان که بوستر مداری را بازیابی می‌کند

صبح روز ۱۰ جولای ۲۰۲۶، یک موشک ۶۳ متری از سایت پرتاب تجاری هاینان برخاست و یک ماهواره بی‌نام را به مدار حمل کرد. اما هدف واقعی این مأموریت دقایقی بعد، در ارتفاعی بالا بر فراز دریای چین جنوبی، آشکار شد. پس از رساندن محموله به لبه فضا، بوستر عظیم مرحله اول موشک «لانگ مارچ ۱۰بی» چین جدا شد، چرخید و یک فرود کنترل‌شده و آتشین را به سمت زمین آغاز کرد.[1][4]

در پایین، کشتی بازیابی تخصصی «لینگ‌هانگ‌ژه» (راهنما) با طول ۱۴۳ متر منتظر بود که به یک سیستم تور و کابل بلند مجهز شده بود. در حالی که بوستر از میان اتمسفر سقوط می‌کرد، موتورهای خود را برای ترمزگیری روشن کرد، چهار قلاب تخصصی را باز کرد و مستقیماً خود را به داخل تور مهار شده هدایت کرد. کابل‌ها کشیده شدند و انرژی جنبشی عظیم موشک را جذب کردند و این استوانه چند تنی را به آرامی در هوا متوقف ساختند.[3][4][5][6]

با این مهار موفقیت‌آمیز، چین تنها دومین کشوری در تاریخ شد که یک بوستر موشک در کلاس مداری را سالم بازیابی می‌کند. این دستاورد انحصار یک دهه‌ای شرکت‌های هوافضای آمریکایی – عمدتاً اسپیس‌ایکس متعلق به ایلان ماسک و اخیراً بلو اوریجین متعلق به جف بزوس – بر فناوری مورد نیاز برای بازگرداندن پرتابگرهای سنگین به زمین برای استفاده مجدد را در هم شکست.[2][6][8]

رویکرد مهندسی اتخاذ شده توسط آکادمی فناوری وسایل پرتاب چین (CALT) به شدت با استاندارد آمریکایی متفاوت است. فالکون ۹ اسپیس‌ایکس و نیو گلن بلو اوریجین هر دو فرود عمودی پیشرانه‌ای انجام می‌دهند و روی پایه‌های مکانیکی بازشونده فرود می‌آیند. مهندسان CALT سیستم «مهار سیمی» را انتخاب کردند و پیچیدگی مکانیکی را از موشک به کشتی بازیابی منتقل کردند.[3][4][5][6]

با حذف پایه‌های فرود سنگین و سیستم‌های هیدرولیک مرتبط با آن‌ها، «لانگ مارچ ۱۰بی» وزن ساختاری حیاتی را ذخیره می‌کند. هر کیلوگرمی که از جرم خالی موشک کم می‌شود، مستقیماً به یک کیلوگرم ظرفیت حمل بار اضافی به مدار تبدیل می‌شود. البته این رویکرد نیازمند دقت مطلق در ثانیه‌های پایانی فرود است، زیرا بوستر باید با ظرافت وارد توری متحرک در دریا شود.[5][6][7]

خود «لانگ مارچ ۱۰بی» یک قطعه سخت‌افزاری قدرتمند است. مرحله اول این موشک با قطر پنج متر، توسط هفت موتور YF-100K که ترکیبی بسیار تصفیه‌شده از اکسیژن مایع و نفت سفید را می‌سوزانند، تأمین انرژی می‌شود. هنگام پرتاب، این وسیله تقریباً ۱۰۰۰ تن نیروی رانش تولید می‌کند که قادر است ۱۶ تن محموله را در پیکربندی کاملاً قابل استفاده مجدد خود، به مدار پایین زمین برساند.[4][5][6]

این بازیابی موفقیت‌آمیز پس از مجموعه‌ای از شکست‌های نزدیک و درس‌های سخت برای بخش فضایی رو به رشد چین به دست آمد. در اواخر سال ۲۰۲۵، دو موشک چینی مختلف – ژوک-۳ تجاری ساخته شده توسط لنداسپیس و لانگ مارچ ۱۲آ دولتی – به مدار رسیدند اما در فرودهای مربوطه خود ناموفق بودند؛ یکی نزدیک منطقه بازیابی سقوط کرد و دیگری دچار نقص موتور در لحظات پایانی شد.[1][7]

مهار بی‌نقص روز جمعه، سال‌ها آزمایش تکراری توسط شرکت علوم و فناوری هوافضای چین (CASC)، سازمان مادر CALT، را تأیید می‌کند. اوایل سال ۲۰۲۶، این آژانس یک آزمایش پرتاب زیرمداری را با استفاده از نمونه نمایشی «لانگ مارچ ۱۰آ» انجام داد تا نرم‌افزار هدایت و سطوح کنترل آیرودینامیکی مورد نیاز برای هدایت یک بوستر در حال سقوط به یک هدف دقیق را تمرین کند.[1][3][6][8]

پیامدهای اقتصادی «لانگ مارچ ۱۰بی» عمیق است. قابلیت استفاده مجدد، موتور اقتصادی اساسی عصر فضایی مدرن است که به اپراتورها اجازه می‌دهد هزینه موتورها و بدنه گران‌قیمت موشک را در طول ده‌ها پرواز مستهلک کنند. این قابلیت همان چیزی است که به اسپیس‌ایکس اجازه داد تا در سال ۲۰۲۵ تقریباً هر دو روز یک موشک پرتاب کند و هزاران ماهواره استارلینک را با کسری از هزینه‌های تاریخی مستقر سازد.[2][6][8]

چین قصد دارد از ناوگان جدید قابل استفاده مجدد خود برای پر کردن شکاف در سرعت پرتاب استفاده کند. «لانگ مارچ ۱۰بی» به طور خاص بازار تجاری را هدف قرار داده و ظرفیت حمل سنگین مورد نیاز برای استقرار سریع «اسپیس‌سیل» (SpaceSail)، ابرصورت فلکی پهن‌باند دولتی چین که برای رقابت با استارلینک طراحی شده است، را فراهم می‌کند.[2][5][6]

فراتر از شبکه‌های اینترنت تجاری، خانواده «لانگ مارچ ۱۰» ستون فقرات جاه‌طلبانه‌ترین هدف ژئوپلیتیکی پکن است: فرود فضانوردان چینی بر سطح ماه قبل از سال ۲۰۳۰. نسخه سرنشین‌دار این موشک از ۲۱ موتور در سه هسته بوستر متصل به هم استفاده خواهد کرد تا کپسول سرنشین‌دار «منگژو» و ماه‌نشین «لانیو» را به سمت ماه پرتاب کند.[4][6][7]

حفظ حضور دائمی در ماه نیازمند یک خط لوله لجستیکی عظیم است. معماری‌های ماه برای تحویل خدمه، ماه‌نشین‌ها و انبارهای سوخت مداری، به پرتاب‌های متعدد در هر مأموریت نیاز دارند. تکیه بر موشک‌های یک‌بار مصرف برای چنین تلاشی به شدت گران و کند خواهد بود، و این امر قابلیت استفاده مجدد بوستر را به یک پیش‌نیاز مطلق برای هر کشوری که امیدوار به حفظ جای پا در ماه است، تبدیل می‌کند.[6][7]

در حالی که مهار با تور یک پیروزی تاریخی مهندسی است، قابلیت استفاده مجدد واقعی نیازمند تعمیر و نگهداری سریع و قابل اعتماد است. CASC قصد خود را برای بازرسی بوستر بازیابی شده «لانگ مارچ ۱۰بی» و پرواز مجدد آن قبل از پایان سال اعلام کرده است. زمان چرخش بین پروازها در نهایت تعیین خواهد کرد که آیا سیستم مهار با تور می‌تواند با کارایی عملیاتی پایه‌های فرود اسپیس‌ایکس مطابقت داشته باشد یا خیر.[1][6][8]

در حال حاضر، بازیابی موفقیت‌آمیز بر فراز دریای چین جنوبی، چشم‌انداز هوافضای جهانی را به طور اساسی بازنویسی می‌کند. دوران موشک‌های یک‌بار مصرف قطعاً در حال پایان است و رقابت برای ساخت زیرساخت‌های قرن آینده – هم در مدار پایین زمین و هم بر سطح ماه – اکنون یک رقابت چندقطبی است.[6][7]