آمریکا بر سر اختلاف گرینلند در نشست ناتو، اروپا را به خروج نیرو تهدید کرد

اجلاس سالانه ناتو در بروکسل روز شنبه پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در پی امتناع دانمارک از مذاکره برای فروش گرینلند، صراحتاً تهدید به خروج نیروهای نظامی آمریکایی از اروپا کرد، وارد یک بحران دیپلماتیک بی‌سابقه شد. این اولتیماتوم خیره‌کننده، که در جریان یک جلسه عمومی پشت درهای بسته و برنامه‌ریزی شده برای بحث در مورد تقسیم بار دفاعی ارائه شد، وحدت با دقت طراحی شده ائتلاف را در هم شکست و موجی از شوک را در پایتخت‌های اروپایی ایجاد کرد. به گفته چندین منبع دیپلماتیک حاضر در جلسه، هیئت آمریکایی ادامه چتر امنیتی آمریکا پس از جنگ جهانی دوم را مستقیماً به تملک استراتژیک قلمرو خودمختار دانمارک گره زد. گزارش شده است که ترامپ این درخواست را یک امتیاز ضروری و دیرهنگام دانست و استدلال کرد که دیگر نمی‌توان انتظار داشت ایالات متحده امنیت اروپا را بدون دریافت دارایی‌های استراتژیک ملموس و دائمی در ازای آن، تضمین کند.[1][3]

این گسست دیپلماتیک، تشدید چشمگیر و پرمخاطره پیشنهادی است که ترامپ اولین بار در دوره قبلی خود در سال ۲۰۱۹ مطرح کرده بود. در حالی که آن پیشنهاد اولیه در آن زمان به سرعت رد شد، اما اهرم صریح کاهش نیروهای قاره‌ای را به همراه نداشت. مته فردریکسن، نخست‌وزیر دانمارک، که هفت سال پیش بر سر این موضوع با ترامپ درگیر شده بود، موضع قطعی دولت خود را روز شنبه تکرار کرد و اعلام نمود که گرینلند کالایی برای معامله نیست. او این درخواست مجدد را «انحراف پوچ» از چالش‌های امنیتی فوری و مبرم ائتلاف توصیف کرد. فردریکسن تأکید کرد که آینده گرینلند منحصراً توسط دولت محلی و جمعیت بومی آن تعیین خواهد شد، و بدین ترتیب قاطعانه درهای هرگونه مذاکره ارضی دوجانبه با واشنگتن را بست و از ائتلاف خواست تا بر دفاع جمعی تمرکز کند.[3][5]

در پاسخ به این رد قاطع دانمارک، مقامات آمریکایی هشدار دادند که واشنگتن کاملاً آماده است تا خروج «قابل توجه و فوری» حدود ۱۰۰,۰۰۰ نیروی نظامی آمریکایی مستقر در پایگاه‌های اروپایی را آغاز کند. متحدان دولت و رسانه‌های محافظه‌کار به سرعت برای دفاع از این مانور تهاجمی بسیج شدند و استدلال کردند که اروپا مدت‌هاست از سخاوت نظامی آمریکا سوءاستفاده کرده، در حالی که به طور مداوم در انجام تعهدات هزینه‌های دفاعی خود کوتاهی کرده است. طرفداران این استراتژی تأکید می‌کنند که تملک گرینلند – با ذخایر عظیم و دست‌نخورده مواد معدنی کمیاب و موقعیت جغرافیایی حیاتی آن در قطب شمال که به سرعت در حال ذوب شدن است – یک ضرورت وجودی برای مقابله با نفوذ رو به گسترش چین و روسیه در منطقه قطبی است. آنها معتقدند که اگر متحدان اروپایی انتظار دارند مالیات‌دهنده آمریکایی همچنان سپر دفاع قاره‌ای آنها را تأمین مالی کند، باید ارزش استراتژیک ملموسی ارائه دهند.[2][5]

تهدید خروج نظامی آمریکا ترکیبی ناپایدار از خشم، وحشت و سرپیچی را در میان رهبران اروپایی برانگیخته و مسیر اجلاس دو روزه را به طور اساسی تغییر داده است. امانوئل ماکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، بلافاصله یک نشست اضطراری جانبی با همتایان آلمانی و بریتانیایی خود تشکیل داد تا اعتبار اولتیماتوم آمریکا را ارزیابی کرده و درباره برنامه‌های اضطراری فوری گفتگو کنند. ماکرون از این بحران استفاده کرد تا درخواست‌های دیرینه و اغلب بحث‌برانگیز خود برای «استقلال استراتژیک» اروپا را تجدید کند و استدلال نمود که این قاره دیگر نمی‌تواند امنیت خود را به شریکی در واشنگتن که به طور فزاینده‌ای معامله‌گرایانه و غیرقابل پیش‌بینی است، برون‌سپاری کند. گزارش شده است که هیئت فرانسوی در حال فشار برای تسریع جدول زمانی جهت ادغام صنایع دفاعی اروپا، افزایش هزینه‌های نظامی مستقل و ایجاد یک ساختار فرماندهی مستقل است که قادر به عملیات بدون حمایت لجستیکی آمریکا باشد.[4][6]

زمان‌بندی این مناقشه برای ائتلاف ۳۲ عضوی، که سال‌های اخیر را صرف تلاش برای نمایش یک جبهه متحد آهنین در بحبوحه جنگ جاری در اوکراین و تشدید تنش‌ها در امتداد جناح شرقی ناتو کرده است، به ویژه خطرناک است. اعضای اروپای شرقی، به ویژه کشورهای حوزه بالتیک و لهستان، حضور نیروهای آمریکایی مستقر در خط مقدم را تنها عامل بازدارنده معتبر در برابر تجاوز روسیه می‌دانند و نسبت به چشم‌انداز خروج آمریکا، نگرانی عمیق و وجودی ابراز کرده‌اند. گزارش شده است که دیپلمات‌های این کشورهای خط مقدم در پشت صحنه در تلاش برای میانجیگری در این مناقشه هستند و از واشنگتن و کپنهاگ می‌خواهند که قبل از پایان اجلاس، لفاظی‌ها را کاهش دهند. آنها نگرانند که مسکو مشتاقانه از این شکاف علنی برای آزمایش عزم ائتلاف و جستجوی نقاط ضعف در امتداد مرز استفاده کند.[1][6]

تحلیلگران نظامی و مقامات دفاعی خاطرنشان کرده‌اند که اجرای خروج گسترده نیروهای آمریکایی از اروپا یک کار عظیم لجستیکی خواهد بود که مملو از خطرات استراتژیک جدی و مخالفت شدید سیاسی داخلی است. مراکز مهمی مانند پایگاه هوایی رامشتاین در آلمان و مقر ناوگان ششم نیروی دریایی آمریکا در ایتالیا نه تنها به عنوان عوامل بازدارنده اروپایی عمل می‌کنند، بلکه به عنوان مناطق حیاتی و غیرقابل جایگزین برای عملیات نظامی آمریکا در خاورمیانه و آفریقا نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند. علاوه بر این، هرگونه اقدام یک‌جانبه کاخ سفید برای قطع بودجه، کاهش یا برچیدن این تأسیسات عظیم، احتمالاً با مخالفت شدید دوحزبی از سوی حامیان سرسخت دفاعی در کنگره آمریکا مواجه خواهد شد، کسانی که استقرار نیرو در خط مقدم را سنگ بنای هژمونی جهانی و نمایش قدرت آمریکا می‌دانند.[3][5]

با وجود موانع لجستیکی عظیم برای یک خروج واقعی، صرف بیان این تهدید توسط فرمانده کل قوای آمریکا، آسیب عمیق و بالقوه غیرقابل جبرانی به بنیان روانی پیمان دفاع متقابل ماده ۵ وارد کرده است. مقامات اروپایی در محافل خصوصی اعتراف می‌کنند که حتی اگر کاهش نیروها هرگز محقق نشود، گره زدن معامله‌گرایانه امتیازات ارضی به حمایت نظامی، اعتماد اساسی را که نزدیک به هشت دهه زیربنای روابط فراآتلانتیک بوده، در هم شکسته است. در حالی که اجلاس وارد ساعات پایانی خود می‌شود، دفتر دبیرکل ناتو به شدت در تلاش است تا یک بیانیه مشترک تلطیف شده تهیه کند که شکاف ایجاد شده را بپوشاند، اگرچه بحران وجودی و اساسی در مورد تعهد بلندمدت آمریکا به امنیت اروپا کاملاً حل نشده باقی مانده است.[4][6]

در همین حال، دولت گرینلند، که یک قلمرو خودمختار در پادشاهی دانمارک است، محکومیت شدید خود را نسبت به پیشنهاد آمریکا صادر کرده و بر حق تعیین سرنوشت خود تأکید نموده است. موته بورپ اِگِده، نخست‌وزیر گرینلند، بیانیه‌ای منتشر کرد که در آن تأکید شده است این جزیره برای تجارت، مبادلات بین‌المللی و شراکت‌های استراتژیک باز است، اما قاطعانه برای تملک ارضی بسته است. دولت محلی به گسترش مداوم پایگاه فضایی پیتوفیک نیروی فضایی آمریکا در شمال گرینلند به عنوان شاهدی بر تعهد قوی و موجود آنها به امنیت متحدان اشاره کرد. آنها استدلال کردند که واشنگتن در حال حاضر از دسترسی استراتژیک بی‌نظیری به حریم هوایی و جغرافیای این قلمرو برخوردار است بدون اینکه نیازی به مالکیت حاکمیتی داشته باشد، که این امر اولتیماتوم رئیس‌جمهور را هم غیرضروری و هم عمیقاً بی‌احترامی به مردم گرینلند می‌سازد.[1]