غرق شدن کشتی کانتینربر در تنگه هرمز و تشدید تقابل لفظی سنتکام و سپاه پاسداران

یک کشتی کانتینربر حامل بیش از ۲۵۰۰ کانتینر تجاری در آب‌های جنوبی تنگه هرمز بر اثر برخورد با یک مین دریایی دچار انفجار و آتش‌سوزی شد و در نهایت به زیر آب رفت. این حادثه تنش‌های امنیتی در یکی از حیاتی‌ترین آبراه‌های جهان را وارد مرحله جدیدی کرده است.[3][7]

نیروی دریایی سپاه پاسداران روز چهارشنبه، ۲۲ مهرماه، با انتشار بیانیه‌ای رسمی غرق شدن این شناور را تایید کرد. در این اطلاعیه آمده است که این کشتی متخلف قصد عبور از مسیر غیرمجاز و پرخطر تنگه هرمز را داشته است.[2][3]

بر اساس گزارش خبرگزاری‌های داخلی ایران، این شناور پس از اصابت به مین دریایی دچار آتش‌سوزی شدید شد. سپاه پاسداران تاکید کرده است که مسیرهای امن و مشخصی برای عبور و مرور بین‌المللی در این منطقه تعیین شده است.[2][3]

واکنش سنتکام به ادعاهای کنترل دریایی

ساعاتی پس از این رویداد، فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) به اظهارات مقامات نظامی ایران واکنش نشان داد. سنتکام ادعای سپاه پاسداران مبنی بر کنترل کامل تنگه هرمز و تهدید ناوهای جنگی آمریکایی را به شدت رد کرد.[1][4]

فرماندهی مرکزی آمریکا در بیانیه خود تاکید کرد که نیروهای این کشور به همراه شرکای منطقه‌ای خود کنترل و تامین امنیت تنگه هرمز را بر عهده دارند. این نهاد نظامی حضور نیروهای ائتلاف را ضامن آزادی ناوبری در این آبراه بین‌المللی دانست.[1]

پیش از غرق شدن این شناور، مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا از وقوع حوادث امنیتی در این منطقه خبر داده بود. این سازمان روز چهارشنبه تایید کرد که دو کشتی کانتینربر در روز سه‌شنبه هدف قرار گرفته‌اند.[5]

طبق گزارش مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا، یک کانتینربر ۱۹ هزار تنی به همراه یک کانتینربر ۵۰ هزار تنی دیگر در این منطقه مورد حمله قرار گرفتند. گزارش‌های اولیه تنها به آسیب‌های جزئی اشاره داشتند و تلفات جانی گزارش نشده بود.[5]

تغییر تاکتیک‌ها در سایه تحریم‌ها

این حوادث در حالی رخ می‌دهد که خبرگزاری رویترز به نقل از دو مقام ارشد ایرانی گزارش داده است که تهران در حال تغییر تاکتیک‌های حمله به کشتی‌ها در تنگه هرمز است. هدف از این تغییر رویکرد، گسترش دامنه عملیات دریایی و تاثیرگذاری بر بازارهای جهانی عنوان شده است.[6]

مقامات ایرانی به رویترز گفته‌اند که این اقدامات با هدف بالا نگه داشتن قیمت جهانی نفت در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در ماه نوامبر طراحی شده است. این راهبرد نشان‌دهنده پیوند عمیق امنیت انرژی با تحولات سیاسی واشنگتن است.[6]

در همین حال، دریادار علی عظمایی، فرمانده نیروی دریایی سپاه، در یک گفت‌وگوی تلویزیونی با تاکید بر کنترل هوشمند تنگه هرمز هشدار داد. او تصریح کرد: «آمریکایی‌ها امروز ادعاهایی دارند، اما اگر ناوهایشان به آب‌های ما نزدیک شوند، آنها را غرق می‌کنیم.»[9]

پیامدهای منطقه‌ای و بین‌المللی

غرق شدن این شناور غول‌پیکر با ظرفیت ۲۵۰۰ کانتینر، علاوه بر خسارات مالی هنگفت، نگرانی‌ها درباره امنیت زنجیره تامین جهانی را افزایش داده است. تنگه هرمز گذرگاه عبور بخش عظیمی از انرژی مصرفی جهان است.[7]

صندوق بین‌المللی پول اخیرا هشدار داده است که اقتصاد کشورهای خاورمیانه در پی اختلالات ناشی از بسته شدن احتمالی تنگه هرمز و جنگ‌های منطقه‌ای، در سال جاری میلادی با انقباض مواجه خواهد شد. بر اساس این گزارش اقتصاد ایران در سال جاری ۷.۶ درصد کوچک‌تر خواهد شد.[8]

با وجود تایید غرق شدن کشتی توسط سپاه، هنوز هیچ نهاد مستقلی هویت دقیق، پرچم و مالکیت این شناور را تایید نکرده است. همچنین وضعیت سلامت خدمه این کشتی پس از انفجار مین دریایی در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.[2][5]

تقابل لفظی و عملیاتی میان سنتکام و سپاه پاسداران نشان می‌دهد که با نزدیک شدن به ماه نوامبر، آب‌های جنوبی خلیج فارس و تنگه هرمز آبستن حوادث پیش‌بینی‌نشده‌ای خواهند بود که می‌تواند معادلات امنیتی منطقه را دگرگون سازد.[1][4]