هشدار ام‌آی۵ درباره تغییر رویکرد تهران؛ پایگاه‌های نظامی بریتانیا هدف جدید هستند

کن مک‌کالوم، رئیس سازمان اطلاعات داخلی بریتانیا (ام‌آی۵)، روز سه‌شنبه ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶ در یک سخنرانی سالانه اعلام کرد که جمهوری اسلامی ایران تلاش‌های خود را برای هدف قرار دادن مراکز حساس نظامی در این کشور افزایش داده است. وی این تغییر را یک تحول نگران‌کننده خواند.[1][2]

مک‌کالوم با اشاره به رویدادهای اخیر تاکید کرد که توطئه کشف‌شده برای حمله به پایگاه هوایی فرفورد در ماه سپتامبر، صرفا یک مورد استثنایی نبوده است. این پایگاه محل استقرار بمب‌افکن‌های استراتژیک ایالات متحده در خاک بریتانیا محسوب می‌شود و از اهمیت بالایی برخوردار است.[1][5]

رئیس ام‌آی۵ در اظهارات خود تصریح کرد که ما در سال جاری میلادی شاهد تغییری عمده در رویکرد تهران بوده‌ایم؛ تغییری که نشان می‌دهد اهداف از افراد مخالف به سمت زیرساخت‌های سخت نظامی معطوف شده است. این نقل قول بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌ها داشت.[2][6]

تشدید تنش‌های دیپلماتیک

این هشدار امنیتی تنها یک روز پس از آن مطرح شد که اندی برنهام، نخست‌وزیر بریتانیا، در پارلمان این کشور سخنرانی تندی ایراد کرد. برنهام روز دوشنبه ۱۲ اکتبر گفت که طرح حمله به فرفورد به احتمال بسیار زیاد توسط سپاه پاسداران هدایت شده است.[8]

در واکنش به این تحولات، وزارت امور خارجه بریتانیا روز دوشنبه علی موسوی، سفیر جمهوری اسلامی در لندن را احضار کرد. اد میلیبند، وزیر خارجه بریتانیا، در این دیدار تاکید کرد که لندن هیچ‌گونه تهدیدی را در خاک خود تحمل نخواهد کرد.[8]

دولت بریتانیا همچنین تحریم‌های جدیدی را علیه دو شهروند ایرانی اعمال کرد. یکی از این افراد روح‌الله بازقندی، از مقامات ارشد اطلاعات سپاه پاسداران است که به دست داشتن در فعالیت‌های خصمانه و هدایت شبکه‌های نیابتی در خاک اروپا متهم شده است.[8]

دستگاه‌های اطلاعاتی بریتانیا می‌گویند که تنها در سال گذشته میلادی، بیش از ۵۰ مورد بازداشت مرتبط با عملیات‌های منتسب به ایران در این کشور انجام شده است. این آمار نشان‌دهنده حجم بالای فعالیت‌های پنهان و جنگ سایه میان دو کشور است.[3]

واکنش قاطع تهران

در سوی دیگر، مقامات جمهوری اسلامی این اتهامات را به شدت رد کرده‌اند. وزارت امور خارجه ایران با صدور بیانیه‌ای رسمی، ادعاهای مطرح‌شده درباره دخالت تهران در حادثه پایگاه هوایی فرفورد را اتهام‌زنی‌های بی‌اساس خواند و آن را محکوم کرد.[7][8]

سخنگوی وزارت امور خارجه ایران این فضاسازی‌ها را تلاشی برای فرار لندن از پاسخگویی درباره سیاست‌های خاورمیانه‌ای خود دانست. رسانه‌های نزدیک به حکومت ایران نیز اظهارات مقامات بریتانیایی را بخشی از یک جنگ روانی هماهنگ‌شده برای انزوای تهران توصیف کرده‌اند.[4][7]

با این حال، کن مک‌کالوم در گزارش امنیتی خود به ابعاد دیگری از تهدیدات نیز اشاره کرد. وی هشدار داد که علاوه بر ایران، سازمان اطلاعاتی روسیه نیز عملیات مخفیانه و ترکیبی خود را علیه کشورهای اروپایی و بریتانیا به شدت افزایش داده است.[2][6]

رئیس ام‌آی۵ همچنین نسبت به احتمال تشدید همکاری‌های اطلاعاتی و عملیاتی میان تهران و مسکو در جنگ ترکیبی علیه غرب ابراز نگرانی کرد. به گفته وی، این هم‌افزایی می‌تواند چالش‌های امنیتی بی‌سابقه و پیچیده‌ای را برای دستگاه‌های ضدجاسوسی بریتانیا ایجاد کند.[2]

پیامدهای امنیتی و آینده تقابل

پایگاه هوایی فرفورد که در کانون این تنش‌ها قرار دارد، از اهمیت استراتژیک بالایی برای ناتو برخوردار است. استقرار بمب‌افکن‌های بی-۵۲ آمریکایی در این پایگاه، آن را به یک هدف جذاب برای سرویس‌های اطلاعاتی متخاصم تبدیل کرده است.[5]

تحلیلگران امنیتی معتقدند که اگر ادعای ام‌آی۵ مبنی بر تغییر رویکرد ایران صحت داشته باشد، این امر نیازمند بازنگری اساسی در پروتکل‌های حفاظتی پایگاه‌های نظامی بریتانیا است. ارتقای سطح هشدار در این مراکز از ماه گذشته آغاز شده است.[3][6]

تنش‌های اخیر نشان می‌دهد که رویارویی غیرمستقیم میان ایران و کشورهای غربی از خاورمیانه به داخل مرزهای اروپا کشیده شده است. احضار سفرا و اعمال تحریم‌های متقابل، فضای دیپلماتیک میان تهران و لندن را به سردترین نقطه خود در سال‌های اخیر رسانده است.[8]

مک‌کالوم در بخش دیگری از سخنان خود تصریح کرد که دستگاه‌های اطلاعاتی بریتانیا برای مقابله با این تهدیدات نوظهور، نیازمند اختیارات و منابع بیشتری هستند. وی تاکید کرد که پیچیدگی عملیات‌های تحت حمایت دولت‌های متخاصم، کار رهگیری را برای ماموران امنیتی دشوارتر کرده است.[6]

شبکه‌های نیابتی در اروپا

یکی از نگرانی‌های عمده‌ای که در گزارش سالانه ام‌آی۵ برجسته شد، استفاده از شبکه‌های تبهکار محلی برای پیشبرد اهداف امنیتی است. مقامات بریتانیایی مدعی‌اند که سرویس‌های اطلاعاتی خارجی با استخدام مجرمان، سعی در پنهان کردن ردپای خود دارند.[3][8]

اد میلیبند نیز در اظهارات روز دوشنبه خود به صراحت به این موضوع اشاره کرد. او گفت که تداوم تلاش‌های ایران برای تضعیف امنیت بریتانیا از طریق شبکه تبهکارانش و گروه‌های نیابتی، غیرقابل قبول است و ما با تمام توان در برابر آن می‌ایستیم.[8]

در مقابل، رسانه‌های داخلی ایران این ادعاها را سناریوسازی غرب برای توجیه حضور نظامی خود در منطقه می‌دانند. برخی از این رسانه‌ها با اشاره به حمایت‌های تسلیحاتی بریتانیا از متحدانش در خاورمیانه، لندن را عامل اصلی بی‌ثباتی معرفی می‌کنند.[4]

با گذشت زمان و افزایش سطح تدابیر امنیتی در اطراف پایگاه‌های نظامی، شهروندان بریتانیایی نیز متوجه تغییرات ملموسی در فضای عمومی شده‌اند. انتظار می‌رود در هفته‌های آینده، پارلمان بریتانیا جلسات ویژه‌ای را برای بررسی بودجه دفاعی و اطلاعاتی کشور برگزار کند.[1][5]

در نهایت، باید دید که آیا بریتانیا شواهد مستدلی از این توطئه‌ها را به مجامع بین‌المللی ارائه خواهد کرد یا خیر. تا زمانی که جزئیات دقیق‌تری از پرونده فرفورد منتشر نشود، سایه سنگین این اتهامات بر روابط دوجانبه باقی خواهد ماند.[1][4]