امضای توافق‌نامه همکاری دفاعی میان اردن و فرانسه؛ پاریس میزبان نشست حمایت از ارتش لبنان

رسمی شدن پیمان دفاعی جدید میان امان و پاریس، چارچوب حقوقی و لجستیکی لازم را برای پشتیبانی نظامی اروپا از منطقه شامات تثبیت می‌کند و «روند عقبه» را از یک دیالوگ امنیتی صرف، به یک سازوکار عملیاتی برای حمایت از ارتش‌های ملی تغییر می‌دهد. این توافق نشان‌دهنده گامی تعیین‌کننده در معماری امنیتی خاورمیانه است، جایی که تقویت نهادهای نظامی رسمی به عنوان کلیدی‌ترین راهکار برای مهار بحران‌های مرزی و جلوگیری از گسترش درگیری‌ها شناخته می‌شود.[1]

روز پنجشنبه، ۲۶ شهریور ۱۴۰۵ (۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶)، عبدالله دوم، پادشاه اردن و امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، در کاخ الیزه پاریس یک توافق‌نامه جامع همکاری دفاعی را به امضا رساندند. این سند، پایه‌های هماهنگی عملیاتی، تبادل اطلاعات و پشتیبانی راهبردی میان نیروهای مسلح ۲ کشور را مستحکم می‌سازد و مسیر را برای اجرای پروژه‌های مشترک امنیتی هموار می‌کند.[2]

پادشاه اردن پس از این دیدار در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) نوشت: «با رئیس‌جمهور مکرون درباره راه‌های ارتقای روابط دوجانبه ریشه‌دار و هماهنگی مستمر گفت‌وگو کردم و شاهد امضای توافق‌نامه همکاری دفاعی بودیم.» وی تاکید کرد که این توافق در راستای حفظ ثبات منطقه‌ای و مقابله با تهدیدات مشترک طراحی شده است و می‌تواند الگویی برای سایر کشورهای منطقه باشد.

اهمیت راهبردی این نشست با حضور ژوزف عون، رئیس‌جمهور لبنان، ابعاد گسترده‌تری یافت. رهبران ۳ کشور در یک نشست سه‌جانبه، راهکارهای عملی برای تقویت توانمندی‌های ارتش لبنان را بررسی کردند. هدف اصلی این مذاکرات، آماده‌سازی ارتش لبنان برای استقرار موثر در مرزهای جنوبی این کشور و اجرای تعهدات حاکمیتی در برابر فشارهای فزاینده خارجی است.[3]

این مذاکرات در چارچوب دور جدیدی از ابتکار «روند عقبه» برگزار شد. این ابتکار که در سال ۲۰۱۵ میلادی توسط پادشاه اردن پایه‌گذاری شد، با هدف تقویت هماهنگی، همکاری و تبادل تجربیات میان شرکای منطقه‌ای و بین‌المللی در زمینه مبارزه با تروریسم فعالیت می‌کند. پیش از این، نشست‌های مشابهی در ۷ کشور دیگر از جمله اسپانیا، آلبانی، اندونزی و ایالات متحده برگزار شده بود.[1][2]

نیاز به تقویت ارتش لبنان در سایه بحران‌های اخیر مرزی به شدت احساس می‌شود. بر اساس آمارهای رسمی دولت لبنان، حملات مداوم اسرائیل به خاک این کشور از دوم مارس تاکنون به کشته شدن دست‌کم ۴۳۸۱ نفر، مجروح شدن بیش از ۱۲۴۰۲ نفر و آوارگی بیش از ۱ میلیون شهروند لبنانی منجر شده است. در چنین شرایطی، توانمندسازی نیروهای مسلح رسمی برای بازگرداندن نظم به مناطق آسیب‌دیده حیاتی است.[1][2]

مقامات فرانسوی تصریح کرده‌اند که نشست روز پنجشنبه در پاریس، یک جلسه مقدماتی برای ارزیابی نیازهای آموزشی، تجهیزاتی و مالی نیروهای مسلح لبنان بوده است. این اقدام زمینه‌ساز برگزاری یک کنفرانس بین‌المللی بزرگ‌تر برای جمع‌آوری کمک‌های مالی اهداکنندگان است که انتظار می‌رود در ۳ تا ۴ ماه آینده برگزار شود و منابع لازم برای بازسازی ساختار دفاعی لبنان را تامین کند.

از منظر ژئوپلیتیک، این توافق‌نامه به فرانسه اجازه می‌دهد تا نفوذ سنتی و نقش ثبات‌بخش خود را در منطقه شامات حفظ کند، در حالی که اردن نیز با جذب حمایت‌های اروپایی، سپر دفاعی خود را در برابر سرریز ناامنی‌های منطقه‌ای تقویت می‌کند. پیوند زدن امنیت اردن و لبنان به یک چارچوب حمایتی مشترک، نشان‌دهنده تغییر رویکرد به سمت راه‌حل‌های شبکه‌ای در برابر بحران‌های خاورمیانه است.[3]