مریخ‌نورد کنجکاوی ۵۰۰۰مین روز مریخی خود را ثبت کرد و از مرز ۱ کیلومتر ارتفاع در کوه شارپ گذشت

در ۲۸ اوت ۲۰۲۶، دقیقاً در ساعت ۱۳:۵۸ به وقت هماهنگ جهانی (UTC)، تیم آزمایشگاه علمی مریخ به مریخ‌نورد کنجکاوی فرمان داد تا از یک موج شنی مارپیچ و بادخورده به نام «شکلاتال» عکس‌برداری کند. روز بعد، این کاوشگر رسماً ۵۰۰۰مین روز مریخی، یا «سول»، از فعالیت پیوسته خود را بر سطح سیاره سرخ به ثبت رساند.[1]

با توجه به اینکه هر روز مریخی ۲۴.۶ ساعت طول می‌کشد، این نقطه عطف معادل ۵۱۳۷ روز زمینی از زمان فرود این وسیله نقلیه یک تنی در دهانه گیل است. در کنار این رکورد زمانی، مریخ‌نورد از یک مرز مهم توپوگرافی نیز عبور کرده است: کنجکاوی اکنون با صعود از دامنه‌های پایینی کوه شارپ، بیش از ۱۰۰۰ متر (۰.۶۲ مایل) از محل فرود خود ارتفاع گرفته است.[1]

برای درک بهتر این صعود، باید بدانیم که رکورد قبلی کوهنوردی در مریخ در اوت ۲۰۰۵ ثبت شده بود. در آن زمان، مریخ‌نورد اسپیریت به قله تپه هازبند در دهانه گوسو رسید که مجموع صعود آن ۱۰۶ متر (۳۴۸ فوت) بود. کنجکاوی اکنون این میزان افزایش ارتفاع را تقریباً ده برابر کرده است که گواهی بر استقامت سیستم‌های حرکتی آن است.[1][2]

ویلیام فارند، دانشمند ارشد تحقیقاتی در موسسه علوم فضایی، به اهمیت دوگانه این لحظه اشاره کرد. فارند نوشت: «کنجکاوی با عبور از مرز ۱ کیلومتر، به یک کوهنورد در کلاس جهانی (دست‌کم برای مریخ) تبدیل شد.» او افزود: «با ۵۰۰۰ سول دستاورد علمی برجسته، تیم علمی و مهندسی کنجکاوی اکنون مشتاقانه منتظر ۵۰۰۰ سول بعدی است.»[1]

اما این مریخ‌نورد برای جشن گرفتن متوقف نمی‌شود. هدف فعلی، یعنی شکلاتال، به عنوان یک سایت اصلی برای درک دینامیک جوی مریخ عمل می‌کند. زمین‌شناسان در تلاشند تا مشخص کنند آیا این عارضه یک «پشته بادی عرضی» (TAR) است یا خیر؛ نوع خاصی از تپه‌های شنی که توسط باد شکل می‌گیرند و محور طولی آن‌ها عمود بر جهت باد غالب محلی قرار دارد.[1]

در حالی که پشته‌های بادی عرضی به طور گسترده در تصاویر مداری ثبت شده‌اند، تحلیل‌های شیمیایی و فیزیکی در سطح زمین هنوز بسیار نادر است. از آنجا که شکلاتال در ارتفاعی بالاتر از پشته‌های بررسی‌شده قبلی در کوه شارپ قرار دارد، یک مورد آزمایشی عالی محسوب می‌شود: محققان می‌خواهند بدانند که آیا پشته‌های بادی عرضی در ارتفاعات بالا، ترکیب دانه‌ای مشابهی با نمونه‌های پایین‌دست دارند، یا اینکه جو رقیق‌تر و رژیم‌های بادی متفاوت، دانه‌ها را به شکل دیگری دسته‌بندی می‌کنند.[1]

برای جمع‌آوری این شواهد، مهندسان یکی از چرخ‌های کنجکاوی را مستقیماً به داخل این موج شنی راندند تا یک شیار کم‌عمق ایجاد کنند. سپس تیم، تصویرگر لنز دستی مریخ (MAHLI) را برای عکس‌برداری از دیواره سمت راست این شیار مستقر کرد تا لایه‌بندی داخلی و تغییرات اندازه دانه‌ها را بررسی کند. این موزاییک‌های تصویری خاص به افتخار پل گایسلر، دانشمند فقید علوم سیاره‌ای و برجسته‌ترین متخصص پشته‌های بادی عرضی مریخ، نام‌گذاری شدند.[1]

ترکیب شیمیایی این موج شنی توسط طیف‌سنج اشعه ایکس ذرات آلفا (APXS) و ابزار طیف‌سنجی شکست القایی لیزری (ChemCam LIBS) مریخ‌نورد در حال بررسی است. لیزر LIBS مستقیماً به بالای شکلاتال - که تیم آن را شبیه به مدل موی «موهاک» توصیف کرده است - و همچنین به یک نوار تیره روی پهلوی آن تابیده شد.[1]

داده‌های جمع‌آوری‌شده در اینجا به چندین سوال بی‌پاسخ درباره زمین‌شناسی مریخ پاسخ خواهد داد. هنوز مشخص نیست که آیا پشته‌هایی مانند شکلاتال امروزه به طور فعال در سطح مریخ در حال جابجایی هستند، یا اینکه بقایای بی‌حرکتی از رژیم‌های بادی گذشته‌اند. اگر آن‌ها بی‌حرکت باشند، مکانیسمی که باعث تثبیت آن‌ها شده هنوز درک نشده است.[1]

فراتر از این موج شنی، مریخ‌نورد در حال بررسی سنگ‌بستر روشن اطراف است که دارای پوشش‌های ضخیم و تیره‌رنگ و لایه‌های باقی‌مانده است. گام بعدی ماموریت شامل تکمیل اندازه‌گیری‌های جوی APXS و بررسی‌های افق‌سنجی Navcam است که در برنامه سه‌روزه فعلی زمان‌بندی شده است، پیش از آنکه مریخ‌نورد چرخ خود را از شیار شکلاتال بیرون بکشد و به صعود خود از کوه ادامه دهد.[1][2]