متابولیسم انسان سالانه بیش از دو میلیارد تن دیاکسید کربن وارد جو میکند
تولید جهانی دیاکسید کربن حاصل از تنفس انسان بین سالهای ۱۹۸۵ تا ۲۰۱۵ حدود ۷۴ درصد افزایش یافته که محرک اصلی آن رشد جمعیت بوده است. پژوهشگران تأکید میکنند این بازده متابولیک بخشی از چرخه طبیعی کربن است و با انتشارات ناشی از سوختهای فسیلی تفاوت ماهوی دارد.
به قلم فرشید جمشیدی
این خبر را به اشتراک بگذارید
با هر بار بازدم، بدن انسان بخشی از دیاکسید کربنی را که حاصل تبدیل سلولی مواد غذایی به انرژی است، در فضا آزاد میکند. وقتی این تبادل زیستیِ مداوم را در مقیاس کل جمعیت جهان محاسبه کنیم، به رقم تخمینی ۲٫۰۵ میلیارد تن دیاکسید کربن در سال میرسیم.[2][4]
پژوهشی جامع مبتنی بر مدلسازی که در نشریه «د لنست پلنتری هلث» (The Lancet Planetary Health) منتشر شده، این حجم خروجی متابولیک را در سطح جهان اندازه گرفته است. دانشمندان نحوه تغییر مقیاس تنفس انسان طی یک بازه ۳۰ ساله را بررسی کردند و متوجه شدند کل بازدم زیستی انسان بین سالهای ۱۹۸۵ تا ۲۰۱۵ حدود ۷۴ درصد جهش داشته است.[1][3]
این تیم تحقیقاتی به سرپرستی پژوهشگران دانشگاه باث (University of Bath) دریافت که تولید جهانی دیاکسید کربن ناشی از متابولیسم، از ۱٫۱۸ میلیارد تن در سال ۱۹۸۵ به رقم ۲٫۰۵ میلیارد تن در سال ۲۰۱۵ رسیده است.[2][4]
پروفسور خاویر گونزالس، نویسنده اصلی مقاله از مرکز ورزش، تغذیه و متابولیسم دانشگاه باث، توضیح میدهد: «همه ما صرفاً با تبدیل غذا به انرژی، دیاکسید کربن تولید میکنیم؛ اما تاکنون تخمین روشنی نداشتیم که برآیند این فرایند سلولی در مقیاس کره زمین به چه رقمی میرسد.»[2][4]
برای اندازهگیری این ارقام، پژوهشگران از بزرگترین پایگاه داده روش «آب نشاندار دوگانه» (Doubly Labelled Water) استفاده کردند. در این روش، چگونگی گردش ایزوتوپهای خاصی از هیدروژن و اکسیژن در بدن ردیابی میشود که معیار بسیار دقیقی برای ارزیابی مصرف انرژی در شرایط واقعی زندگی روزمره است.[1]
این تیم ۹٬۰۰۶ آزمایش فردی را که از ۶٬۷۵۶ شرکتکننده در بازه ۱۹۸۶ تا ۲۰۱۹ گردآوری شده بود، تجزیه و تحلیل کرد. نمونههای این پایگاه داده از نوزادان تا افراد ۱۰۱ ساله را در بر میگرفت و این امکان را به پژوهشگران داد تا تولید دیاکسید کربن را در ردههای جمعیتی و اندازههای مختلف بدنی مدلسازی کنند.[1]
شرکتکنندگان این پایگاه داده میانگین سنی ۴۰ سال و میانگین وزن ۶۳٫۳ کیلوگرم داشتند. پژوهشگران با تعمیم این اندازهگیریهای فیزیولوژیک فردی توانستند برآوردهای پیشبینیشدهای از تولید گاز کربنیک انسانی، منطبق بر تفاوتهای وزنی و جنسیتی به دست آورند.[1]
سپس این دادههای پایهای فیزیولوژیک با آمارهای جمعیتی دپارتمان امور اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل و سازمان جهانی بهداشت ترکیب شد تا مسیر و برآیند خروجی متابولیک انسان در طول سه دهه تحولات جهانی ترسیم شود.[1]
یافتهها نشان داد که بیش از ۶۰ درصد از کل این افزایش طی دوره مورد مطالعه، مستقیماً حاصل رشد جمعیت بوده است. همزمان با جهش جمعیت جهان میان ۱۹۸۵ تا ۲۰۱۵، افزایش شمار انسانهایی که غذا مصرف کرده و انرژی میسوزانند، طبیعتاً حجم کل کربن بازدمی را بالا برده است.[1][4]
سهم کمتری از این رشد ۷۴ درصدی نیز به افزایش میانگین جثه و توده بدنی انسانها مربوط میشود. از آنجا که اجسام سنگینتر برای حفظ فعالیتهای پایه سلولی و حرکت به انرژی بیشتری نیاز دارند، در متابولیسم روزانه خود ناگزیر دیاکسید کربن بیشتری تولید میکنند.[1][3]
با وجود ارقام بزرگ این خروجی زیستی، دانشمندان تأکید دارند که تنفس انسان برخلاف سوزاندن سوختهای فسیلی، پیشبرنده پدیده گرمایش زمین نیست. دیاکسید کربنی که انسان بازدم میکند بخشی از «چرخه سریع کربن» در سیاره زمین به شمار میرود.[2][5]
کربنی که بازدم میکنیم از غذای ما سرچشمه میگیرد و منشأ این غذا گیاهانی هستند که اخیراً همان کربن را طی فرایند فتوسنتز از جو جذب کردهاند. بدین ترتیب یک مدار بسته شکل میگیرد که در آن کربن مدام میان زیستکره و اتمسفر بازیافت میشود.[3][5]
گونزالس تأکید میکند: «نکته اساسی این است که ماهیت دیاکسید کربن بازدم ما با سوختن زغالسنگ یا بنزین یکی نیست. به هیچ وجه مدعی نیستیم که نفس کشیدن انسان عامل تغییرات اقلیمی است.»[2]
در نقطه مقابل، سوختهای فسیلی کربنی را رها میکنند که میلیونها سال درون لایههای زمینشناسی مدفون و محبوس بوده است. وارد کردن این کربن باستانیِ متعلق به چرخه کند به اتمسفر معاصر، مقدار مازاد خالصی از گازهای گلخانهای ایجاد میکند که توازن اقلیمی زمین را بر هم میزند.[2][5]
ارزش بنیادین تعیین کمیت متابولیسم انسان، در اصلاح و تدقیق حسابداری جهانی کربن نهفته است. هر چه مدلهای اقلیمی پیچیدهتر و حساستر میشوند، پژوهشگران به دادههای جزئیتری از تمام ارکان چرخه کربن نیاز دارند تا تغییرات زیستمحیطی آینده را با خطای کمتری پیشبینی کنند.[1][3]
درک دقیق مقدار کربنی که از بدن انسان عبور میکند، به دانشمندان کمک میکند تا دیگر منابع آلاینده و بحرانساز را تفکیک و رصد کنند. اگر خط پایه زیستی مشخص باشد، نوسانات غلظت کربن در لایههای جو با خطای بسیار کمتری به فعالیتهای صنعتی یا کشاورزی نسبت داده میشود.[1][5]
این پژوهش نشان میدهد که جابهجاییهای جمعیتی چگونه مستقیماً بر جریانهای کربن زیستی اثر میگذارند. با توجه به اینکه پیشبینی میشود جمعیت جهان در نیمه دوم قرن بیستویکم به نقطه اوج خود برسد، کل حجم کربنی که در مسیر متابولیسم انسان گردش میکند پیش از تثبیت نهایی، همچنان افزایش خواهد یافت.[1]
تفاوتهای منطقهای در حجم متابولیسم نیز بازتابی از همین روند جمعیتی است. پژوهشگران یادآور شدند که قاره آسیا بیشترین سهم را در تولید دیاکسید کربن متابولیک دارد، که این مسئله حاصل تراکم عظیم جمعیتی این قاره است و ربطی به تفاوتهای بنیادین فیزیولوژیک ندارد.[1]
در سطح فردی، میزان تولید دیاکسید کربن بسته به جنسیت، سن و سطح فعالیت بدنی تغییر میکند. با این حال، نتایج بررسی نشان داد که تفاوتهای سرانه جنسیتی هنگامی که در ابعاد کل جمعیت محاسبه میشوند یکدیگر را خنثی میکنند و متغیر اصلی همچنان ساختار جمعیتی باقی میماند.[1]
محققان صراحتاً هشدار دادند که نباید از این آمار و ارقام برداشتی نادرست در جهت تغییر رفتارهای فردی شکل بگیرد. این یافتهها منحصراً برای بهبود نظام رهگیری کربن تدوین شدهاند، نه برای اینکه افراد ورزش را کنار بگذارند یا تنفس خود را محدود کنند.[2]
فعالیت بدنی اگرچه نرخ متابولیسم و آزادسازی دیاکسید کربن را موقتاً بالا میبرد، اما فواید سلامت درازمدت ورزش بسیار فراتر از هرگونه نوسان ناچیز در چرخه سریع کربن است. تبادلات زیستی جمعیتی سالم و فعال، در گذر زمان کاملاً از نظر کربنی خنثی باقی میماند.[2][5]
این پژوهش همچنین از دادههای «کنسرسیوم مدلسازی عوامل خطر بیماریهای غیرواگیر» (NCD-RisC) بهره گرفت تا اطمینان حاصل شود که مدلها بازتابدهنده روندهای واقعی سلامت جهانی هستند. این تدبیر به محققان امکان داد تا اثر رشد جمعیت را از متغیرهایی چون دگرگونی رژیم غذایی و تحرک بدنی تفکیک کنند.[1]
نویسندگان مقاله نتیجه گرفتند که دگرگونی در «ضریب غذایی» (نسبت دیاکسید کربن تولیدی به اکسیژن مصرفی ناشی از نوع رژیم) عامل محرک چشمگیری در این جهش ۳۰ ساله نبوده است. سازوکار بنیادی سوختوساز انسان در گذر زمان پایدار مانده، حتی در شرایطی که مقیاس جمعیتی دگرگون شده است.[1]
در حالی که پژوهشگران همچنان سرگرم نقشهبرداری از مسیرهای پیچیده چرخه جهانی کربن هستند، متابولیسم انسان به منزله موتوری زیستی، عظیم اما کاملاً هماهنگ با طبیعت عمل میکند. این ۲٫۰۵ میلیارد تن دیاکسید کربن بازدمی سالانه، نمادی ملموس از پیوند فیزیکی مستقیم انسان با اتمسفر زمین است.[3][5]
روش آب نشاندار دوگانه که برای گردآوری دادههای پایه به کار رفت، معیار طلایی اندازهگیری مصرف انرژی در محیط بیرون از آزمایشگاه محسوب میشود. دانشمندان با سنجش سرعت دفع این ایزوتوپهای سنگین میتوانند مقدار دقیق دیاکسید کربن تولیدی فرد در فعالیتهای عادی روزمره را محاسبه کنند.[1]
روش آب نشاندار دوگانه که برای گردآوری دادههای پایه به کار رفت، معیار طلایی اندازهگیری مصرف انرژی در محیط بیرون از آزمایشگاه محسوب میشود.
آنچه نمیدانیم
- تغییرات آتی در الگوهای تغذیه جهانی و افزایش مصرف غذاهای فرآوریشده تا چه میزان میتواند ضریب غذایی انسان و به تبع آن خروجی کربن متابولیک را دگرگون کند.
- میزان دقیق مقایسه بازده متابولیک دامهای اهلی با تنفس انسان هنگامی که بر اساس استانداردهای یکسان روش آب نشاندار دوگانه سنجیده شوند.
- طراحان مدلهای اقلیمی
- پژوهشگرانی که روی تدقیق ارقام حسابداری کربن در جهان و پیشبینیهای اقلیمی تمرکز دارند.
- کارشناسان بهداشت عمومی
- متخصصانی که تلاش میکنند از تفسیرهای نادرست زیستمحیطی علیه رفتارهای سالم و ورزش جلوگیری کنند.
- پژوهشگران جمعیتشناسی
- تحلیلگرانی که چگونگی تأثیر پویایی جمعیت بر خروجیهای زیستی در مقیاس کره زمین را پیگیری میکنند.
منابع
[1]The Lancet Planetary Healthطراحان مدلهای اقلیمیAccounting for global carbon dioxide production from human metabolism between 1985 and 2015: a modelling study
مطالعه در The Lancet Planetary Health →
[2]University of Bathکارشناسان بهداشت عمومیHuman metabolism produces two billion tonnes of CO₂ a year, global study finds
مطالعه در University of Bath →
[3]Phys.orgپژوهشگران جمعیتشناسیCollective human metabolism produces 2 billion metric tons of CO₂ a year, global study estimates
مطالعه در Phys.org →
[4]ScienceDailyطراحان مدلهای اقلیمیHuman bodies produce 2 billion metric tons of CO2 a year just by staying alive
مطالعه در ScienceDaily →
[5]Uncover Realityکارشناسان بهداشت عمومیThe Human Body Releases 2 Billion Tonnes of CO₂ Every Year Just by Staying Alive – But Is It Really Contributing to Global Warming?
مطالعه در Uncover Reality →
بیشتر در علم
مشاهده همه →آمار انتشار کربن
پیشبینی کاهش ۰.۴ درصدی انتشار سوختهای فسیلی در سال ۲۰۲۶ در پی شوک به بازارهای انرژی
8 منبع
دینامیک جوی
تضعیف زودهنگام و بیسابقه گرداب قطبی؛ زنگ خطر سرمای سخت برای اروپا و آمریکای شمالی
6 منبع
فیزیک اقلیم
چرا خشکیهای زمین ۵۰ درصد سریعتر از اقیانوسها گرم میشوند؟
5 منبع
فیزیک تراز دریا
کاهش کشش گرانشی: افت تراز دریا در مجاورت یخهای در حال ذوب و تشدید بالا آمدن آب در اقیانوسهای دوردست
5 منبع
نظرات
هر زاویه. هر روز.
اخبار علم با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاهها، هر روز و رایگان.





