مطالعه بزرگ گروهی، داروهای GLP-1 را با کاهش ۳۰ درصدی خطر سرطان سینه مرتبط می‌داند

آگونیست‌های گیرنده پپتید شبه گلوکاگون-۱ (GLP-1) در ابتدا به عنوان درمانی برای دیابت نوع ۲ معرفی شدند، اما سپس به داروهای پرفروش کاهش وزن تبدیل گشتند. اکنون، جامعه علمی در حال کشف مزایای ثانویه عمیقی است که فراتر از سلامت متابولیک بوده و نشان می‌دهد این داروها می‌توانند طب پیشگیرانه را متحول سازند.[1][5]

جدیدترین حوزه برای داروهای GLP-1، سرطان‌شناسی است. در نشست سالانه ۲۰۲۶ انجمن سرطان‌شناسی بالینی آمریکا (ASCO)، محققان یافته‌ای مهم در مورد سرطان سینه، شایع‌ترین سرطان تشخیص داده شده در زنان در سراسر جهان، را رونمایی کردند.[1][2]

یک مطالعه گروهی گذشته‌نگر عظیم به رهبری «پِن مدیسین» (Penn Medicine) نشان داد زنانی که داروهای GLP-1 مصرف می‌کردند، تقریباً ۳۰ درصد کمتر از کسانی که این داروها را مصرف نمی‌کردند، به سرطان سینه مبتلا شدند. این داده‌ها سیگنالی قانع‌کننده ارائه می‌دهند مبنی بر اینکه مداخلات متابولیک می‌توانند جلوی رشد تومور را قبل از شروع بگیرند.[1][3]

این یافته‌ها که همزمان در مجله «جی‌سی‌او آنکولوژی پرکتیس» (JCO Oncology Practice) منتشر شدند، یکی از مهم‌ترین ارتباطات مشاهده‌ای تا به امروز بین داروهای مدرن کاهش وزن و پیشگیری از سرطان را نشان می‌دهند. متخصصان سرطان‌شناسی این داده‌ها را دریچه‌ای جدید و هیجان‌انگیز در مبارزه چند دهه‌ای علیه این بیماری می‌دانند.[2][4]

این مطالعه سوابق سلامت الکترونیکی ۱۱۱,۶۴۶ زن بین سنین ۴۵ تا ۸۰ سال را تجزیه و تحلیل کرد. همه شرکت‌کنندگان دارای شاخص توده بدنی (BMI) ۲۵ یا بالاتر بودند – که آنها را در دسته افراد دارای اضافه وزن یا چاق قرار می‌داد – و بین ژانویه ۲۰۲۲ تا ژوئن ۲۰۲۵ تحت تصویربرداری روتین سینه قرار گرفته بودند.[1][2]

در این گروه عظیم، ۱۵,۲۶۴ زن قبل از آزمایش تصویربرداری خود، داروی GLP-1 برایشان تجویز شده بود. ۹۶,۳۸۲ زن باقیمانده هیچ سابقه مستندی از مصرف این داروها نداشتند و به عنوان یک گروه کنترل بزرگ برای تجزیه و تحلیل محققان عمل کردند.[2][7]

اعداد مطلق تفاوت فاحشی در نتایج نشان دادند. در میان زنانی که در معرض داروهای GLP-1 بودند، تنها ۱.۶۲ درصد در طول دوره مطالعه به سرطان سینه مبتلا شدند. در گروهی که در معرض دارو نبودند، نرخ تشخیص به طور قابل توجهی بالاتر و ۲.۴۷ درصد بود.[2][4]

برای اطمینان از اینکه نتایج تحت تأثیر متغیرهای دیگر قرار نگرفته‌اند، محققان یک «گروه تطبیق داده شده» با کنترل دقیق شامل ۳۰,۵۲۸ زن ایجاد کردند. آنها مصرف‌کنندگان GLP-1 را به صورت یک به یک با زنانی که این داروها را مصرف نمی‌کردند و دارای سن، نژاد، قومیت، BMI، تراکم سینه و وضعیت دیابت مشابه بودند، جفت کردند.[1][2]

حتی در این گروه که به شدت تطبیق داده شده بود، ارتباط محافظتی قوی باقی ماند. مصرف GLP-1 با کاهش ۳۰.۵ درصدی در بروز سرطان سینه همراه بود و تأیید کرد که این مزیت صرفاً یک سراب آماری ناشی از تفاوت‌های جمعیتی زمینه‌ای نبوده است.[2][4]

اینکه دقیقاً چگونه یک داروی دیابت و کاهش وزن می‌تواند از تومورهای سینه جلوگیری کند، موضوع تحقیقات علمی فشرده‌ای است. واضح‌ترین مکانیسم، خود کاهش وزن است که اساساً چشم‌انداز هورمونی بدن را تغییر می‌دهد.[4][6]

وزن اضافی بدن یک عامل خطر شناخته شده برای سرطان سینه است، به ویژه در زنان یائسه. بافت چربی استروژن اضافی تولید می‌کند که می‌تواند رشد تومورهای سینه با گیرنده هورمونی مثبت را تغذیه کند. با کاهش توده چربی کلی، GLP-1ها ممکن است تومورهای نوپا را از منبع سوخت اصلی‌شان محروم کنند.[4][6]

با این حال، محققان گمان می‌کنند که این داروها کاری فراتر از کوچک کردن دور کمر انجام می‌دهند. داروهای GLP-1 به کاهش قابل توجه التهاب سیستمیک در سراسر بدن معروف هستند و بر مسیرهایی عمل می‌کنند که کاملاً مستقل از کاهش وزن هستند.[1][5]

التهاب مزمن و خفیف، یک ریزمحیط سمی ایجاد می‌کند که در آن سلول‌های سرطانی می‌توانند رشد کنند، جهش یابند و از سیستم ایمنی فرار کنند. با کاهش این پاسخ التهابی، GLP-1ها ممکن است محیطی نامساعد برای رشد تومور ایجاد کنند و ناهنجاری‌های سلولی را قبل از بدخیم شدن متوقف سازند.[1][4]

علاوه بر این، این داروها با کاهش مقاومت به انسولین، سلامت متابولیک را بهبود می‌بخشند. سطوح بالای انسولین در گردش می‌تواند تکثیر سلولی را تقویت کرده و از مرگ سلولی جلوگیری کند، که هر دو از ویژگی‌های بارز سرطان هستند. اصلاح این اختلال متابولیک، یک لایه حیاتی دیگر از محافظت سیستمیک را اضافه می‌کند.[4][6]

با وجود هیجان آشکار، متخصصان سرطان‌شناسی بر یک نکته احتیاطی حیاتی تأکید می‌کنند: این یک مطالعه مشاهده‌ای و گذشته‌نگر بوده است. این نوع مطالعات می‌توانند یک ارتباط قوی را اثبات کنند، اما نمی‌توانند به طور قطعی علیت را ثابت کنند.[1]

مطالعات گذشته‌نگر به داده‌هایی نگاه می‌کنند که قبلاً در دنیای واقعی جمع‌آوری شده‌اند. اگرچه محققان از تطبیق تمایل (propensity matching) برای کنترل متغیرهای شناخته شده استفاده کردند، همیشه این احتمال وجود دارد که عوامل مخدوش‌کننده اندازه‌گیری نشده – مانند تغییرات در رژیم غذایی یا ورزش – بر نتایج تأثیر بگذارند.[2]

استاندارد طلایی جامعه پزشکی برای اثبات اثربخشی یک دارو، یک کارآزمایی کنترل شده تصادفی و آینده‌نگر است. در چنین کارآزمایی‌ای، شرکت‌کنندگان به طور تصادفی برای دریافت دارو یا دارونما (پلاسبو) اختصاص داده می‌شوند و نتایج آنها به دقت در طول زمان پیگیری می‌شود.[1]

تیم «پِن مدیسین» با درک این نیاز فوری، در حال حاضر برای راه‌اندازی یک کارآزمایی بالینی آینده‌نگر چندمرکزی تلاش می‌کند. این مطالعه آتی به طور خاص ارزیابی خواهد کرد که آیا داروهای GLP-1 می‌توانند بروز سرطان سینه را در میان زنانی که در معرض خطر بالای این بیماری هستند، کاهش دهند یا خیر.[1][7]

مطالعه «پِن» تنها تحقیق GLP-1 نبود که در ASCO 2026 خبرساز شد. یک مطالعه جداگانه توسط «کلینیک کلیولند» (Cleveland Clinic) به بیمارانی پرداخت که قبلاً سرطان‌های مرتبط با چاقی، از جمله سرطان‌های سینه، ریه، روده بزرگ و کبد داشتند.[5][6]

آن مطالعه نشان داد که بیمارانی که GLP-1 مصرف می‌کردند، تا ۵۰ درصد کمتر احتمال داشت که سرطانشان به مرحله چهارم پیشرفت کند، در مقایسه با کسانی که داروهای دیگر مصرف می‌کردند. در مجموع، این یافته‌ها نشان می‌دهند که آگونیست‌های گیرنده GLP-1 ممکن است به زودی نه تنها برای سلامت متابولیک، بلکه برای پیشگیری و مدیریت سرطان نیز به ابزاری حیاتی تبدیل شوند.[5][6]