نتایج یک کارآزمایی مهم: داروی آفیکامتن عملکرد بیماران مبتلا به کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک را به طور چشمگیری بهبود می‌بخشد

برای صدها هزار نفر که با کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک غیرانسدادی (nHCM) زندگی می‌کنند، فعالیت‌های روزمره مانند بالا رفتن از پله‌ها یا حمل مواد غذایی می‌تواند به اندازه دویدن در یک ماراتن دشوار باشد. تا به امروز، بیماران مبتلا به این بیماری ژنتیکی قلب، هیچ درمان دارویی تأیید شده‌ای برای رفع علت مکانیکی اصلی خستگی و تنگی نفس ناتوان‌کننده خود نداشته‌اند.[6]

اما امروز، این وضعیت به طور چشمگیری تغییر کرد. نتایج کامل یک کارآزمایی بالینی مهم فاز ۳ که در کنگره انجمن قلب و عروق اروپا (ESC) در مونیخ ارائه و در مجله پزشکی نیوانگلند منتشر شد، نشان داد که یک داروی آزمایشی به نام آفیکامتن (aficamten) به طور قابل توجهی هم ظرفیت ورزشی و هم علائم روزانه این بیماران را بهبود می‌بخشد.[2]

این کارآزمایی که با نام ACACIA-HCM شناخته می‌شود، نقطه عطفی در پزشکی قلب و عروق محسوب می‌شود. این اولین باری است که یک درمان توانسته است مزایای بالینی معناداری را برای شکل غیرانسدادی کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک نشان دهد؛ وضعیتی که در آن عضله قلب به طور غیرطبیعی ضخیم و سفت شده و توانایی آن برای شل شدن و پر شدن از خون مختل می‌شود.[1][5]

دکتر احمد مصری، محقق اصلی کارآزمایی و متخصص قلب در دانشگاه علوم و بهداشت اورگان، گفت: «بر اساس این کارآزمایی، این اولین درمان موفق برای کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک غیرانسدادی است. این نتایج برای بیماران مبتلا به این بیماری و متخصصان قلبی که برای کمک به آنها تلاش می‌کنند، بسیار دلگرم‌کننده است.»[4]

برای درک اینکه چرا آفیکامتن تا این حد مؤثر است، بهتر است به مکانیسم بیماری نگاه کنیم. کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک تقریباً ۱ نفر از هر ۳۵۰ نفر در سراسر جهان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. در حدود نیمی از این موارد، عضله ضخیم شده قلب به طور فیزیکی جریان خون خروجی از قلب را مسدود می‌کند که به آن HCM انسدادی گفته می‌شود.[4]

با این حال، نیم دیگر مبتلا به شکل غیرانسدادی هستند. جریان خون آنها به طور فیزیکی مسدود نمی‌شود، اما عضله قلب بیش از حد منقبض (هایپرکانتراکتیل) است؛ به این معنی که بیش از حد محکم فشار می‌آورد و نمی‌تواند به درستی بین ضربان‌ها شل شود. این سفتی مزمن قلب را مجبور می‌کند که بیش از حد کار کند و منجر به خستگی شدید، تنگی نفس و کاهش چشمگیر کیفیت زندگی می‌شود.[6]

آفیکامتن، که توسط شرکت زیست‌دارویی سایتوکاینتیکس (Cytokinetics) توسعه یافته است، متعلق به دسته جدیدی از داروها به نام مهارکننده‌های میوزین قلبی است. این دارو با هدف قرار دادن پروتئین‌های خاصی در عضله قلب که مسئول انقباض هستند، عمل می‌کند. آفیکامتن با کاهش جزئی این انقباض بیش از حد، به عضله قلب اجازه می‌دهد تا شل شود، با کارایی بیشتری از خون پر شود و با فشار کمتری کار کند.[1][5]

کارآزمایی ACACIA-HCM تعداد ۵۱۷ فرد بزرگسال را در ۱۸۲ مرکز بین‌المللی ثبت‌نام کرد و آنها را به طور تصادفی برای دریافت یک قرص روزانه آفیکامتن یا دارونما (پلاسبو) به مدت حداکثر ۷۲ هفته تقسیم کرد. محققان پیشرفت بیماران را با استفاده از پرسشنامه‌های علائم ذهنی و تست‌های ورزشی عینی به دقت پیگیری کردند.[2][3]

نتایج در نقطه ۳۶ هفتگی چشمگیر بود. بیمارانی که آفیکامتن مصرف می‌کردند، بهبود آماری معناداری در نمرات پرسشنامه کاردیومیوپاتی کانزاس سیتی (KCCQ) نشان دادند که یک معیار استاندارد برای علائم نارسایی قلبی است. نمرات آنها ١١٫٤ امتیاز افزایش یافت، در حالی که این افزایش در گروه دارونما ٨٫٤ امتیاز بود.[2][5]

مهم‌تر از آن، این دارو به طور عینی عملکرد فیزیکی را بهبود بخشید. در طول تست ورزش قلبی ریوی، بیماران مصرف‌کننده آفیکامتن، حداکثر جذب اکسیژن (pVO2) خود را – که یک معیار طلایی برای آمادگی قلبی عروقی است – به میزان ٠٫٦٤ میلی‌لیتر بر کیلوگرم در دقیقه افزایش دادند. در مقابل، ظرفیت گروه دارونما به میزان ٠٫٠٣ میلی‌لیتر بر کیلوگرم در دقیقه کاهش جزئی یافت.[2]

دکتر مصری در بحث‌های مربوط به داده‌ها توضیح داد: «به طور سنتی، ما وزن بیشتری به حداکثر مصرف اکسیژن می‌دهیم زیرا تغییر دادن این نقطه پایانی بسیار دشوار است.» اکثر درمان‌های استاندارد نارسایی قلبی در بهبود pVO2 شکست می‌خورند، حتی زمانی که با موفقیت مرگ و میر و بستری شدن در بیمارستان را کاهش می‌دهند، که این امر تأثیر آفیکامتن را به ویژه قابل توجه می‌سازد.[2][4]

مزایای این دارو فراتر از نقاط پایانی اولیه بود. بیمارانی که آفیکامتن مصرف می‌کردند، همچنین بهبودهای قابل توجهی در نشانگرهای زیستی قلبی، مانند NT-proBNP، نشان دادند که حاکی از کاهش فشار بر دیواره قلب است. علاوه بر این، ٥٣٪ از بیماران مصرف‌کننده دارو، در سه یا چند معیار پیامد، پاسخ بالینی نشان دادند، در مقایسه با تنها ١٣٪ در گروه دارونما.[5]

در حالی که داده‌های اثربخشی بسیار امیدوارکننده است، این کارآزمایی همچنین بینش‌های مهمی در مورد مشخصات ایمنی دارو ارائه داد. از آنجایی که آفیکامتن عمداً نیروی پمپاژ قلب را کاهش می‌دهد، خطر کاهش بیش از حد کسر جهشی بطن چپ (LVEF) وجود دارد.[2][6]

در این کارآزمایی، ١٠٫٥٪ از بیمارانی که آفیکامتن مصرف می‌کردند، کاهش LVEF به زیر ٥٠٪ را تجربه کردند، در مقایسه با تنها ٠٫٨٪ در گروه دارونما. با این حال، محققان خاطرنشان کردند که این کاهش‌ها با تنظیم دوز بیماران به طور ایمن مدیریت و معکوس شدند، که بر لزوم نظارت دقیق در صورت ورود دارو به بازار تأکید می‌کند.[2]

بیماران در گروه آفیکامتن همچنین نرخ بالاتری از عوارض جانبی جدی (٢٠٫٢٪) را در مقایسه با گروه دارونما (١٤٫٧٪) گزارش کردند. این موضوع اهمیت یک گفتگوی دقیق بین بیماران و متخصصان قلب آنها را در مورد ایجاد تعادل بین تسکین عمیق علائم و نیاز به نظارت پزشکی مستمر برجسته می‌کند.[2][6]

برای شرکت سایتوکاینتیکس، نتایج ACACIA-HCM یک نقطه عطف پیروزمندانه است. این شرکت، که ٢٧ سال را صرف تأیید اولین داروی خود کرد، اکنون آماده است تا به سرعت سبد محصولات قلبی عروقی خود را گسترش دهد. سایتوکاینتیکس قصد دارد یک درخواست تکمیلی داروی جدید را در سه ماهه چهارم سال ٢٠٢٦ به سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) ارسال کند.[1][5]

برای بیمارانی که در حال حاضر nHCM را مدیریت می‌کنند، این یافته‌ها دلیلی واضح برای خوش‌بینی ارائه می‌دهند، اما به معنای نسخه فوری نیست. این دارو هنوز نیاز به بررسی‌های نظارتی دارد، به این معنی که فردا در داروخانه در دسترس نخواهد بود.[6]

در این فاصله، بیماران باید در مورد این پیشرفت‌های آتی با متخصصان قلب خود صحبت کنند تا متوجه شوند که آیا پس از تأیید، ممکن است کاندیدای دریافت مهارکننده‌های میوزین قلبی باشند یا خیر، و اطمینان حاصل کنند که برنامه فعلی مدیریت علائم آنها بهینه است. به جای تکیه نامحدود بر داروهای خارج از برچسب که فقط علائم را می‌پوشانند، بیماران ممکن است به زودی یک درمان هدفمند داشته باشند که نقص مکانیکی زمینه‌ای در قلب آنها را برطرف کند.[6]