مطالعه جدید سطوح بالای میکروپلاستیک را در خون کرونری بیماران دچار حمله قلبی شدید نشان می‌دهد

در یک یافته پزشکی جدید و چشمگیر، محققان سطوح بالایی از میکروپلاستیک‌ها و نانوپلاستیک‌ها را مستقیماً در خونی که قلب بیماران دچار حملات قلبی شدید را تغذیه می‌کند، شناسایی کرده‌اند. این مطالعه که در مجله قلب اروپا منتشر شده است، مستقیم‌ترین شواهد را تا به امروز ارائه می‌دهد مبنی بر اینکه آلودگی پلاستیکی محیط زیست دقیقاً در محل حوادث حاد قلبی، در حال نفوذ به سیستم قلبی عروقی انسان است.[1][4]

تیم تحقیقاتی، به رهبری دکتر امانوئل بارباتو در دانشگاه ساپینزای رم، ۶۱ بیمار تحت آنژیوگرافی کرونری را مورد بررسی قرار داد. با نمونه‌برداری مستقیم خون از شریان‌های کرونری در طول این روش‌های تهاجمی، دانشمندان توانستند غلظت ذرات پلاستیکی را در خونی که خود عضله قلب را تغذیه می‌کند، اندازه‌گیری کنند.[1][4]

نتایج تفاوت آشکاری را بین افراد سالم و کسانی که یک اورژانس بزرگ قلبی را تجربه می‌کردند، نشان داد. در میان بیمارانی که از انفارکتوس میوکارد با صعود قطعه ST (STEMI) – شدیدترین نوع حمله قلبی – رنج می‌بردند، میکروپلاستیک‌ها و نانوپلاستیک‌ها در ۸۴.۲ درصد موارد شناسایی شدند.[1][4]

در مقایسه، ذرات پلاستیکی تنها در ۴۰ درصد بیماران مبتلا به سندرم‌های مزمن کرونری و ۳۱.۸ درصد بیماران با شریان‌های کرونری سالم و طبیعی یافت شدند. بیماران STEMI نه تنها فراوانی بالاتری در شناسایی پلاستیک داشتند، بلکه غلظت‌های به مراتب بالاتری از این ذرات را در خون کرونری خود حمل می‌کردند – به طوری که میانگین غلظت ۱.۲ میکروگرم در میلی‌لیتر بود، در حالی که این میزان در گروه‌های کنترل تنها ۰.۳ میکروگرم در میلی‌لیتر بود.[1]

محققان از روش‌های تحلیلی پیشرفته، از جمله کروماتوگرافی گازی-طیف‌سنجی جرمی پیرولیز، برای شناسایی انواع خاص پلاستیک‌های در گردش در خون بیماران استفاده کردند. پلی‌اتیلن، رایج‌ترین پلاستیک جهان که در بسته‌بندی‌های روزمره استفاده می‌شود، پلیمر غالب بود و در ۹۷ درصد از نمونه‌های مثبت شناسایی شد.[1][2]

سایر پلاستیک‌های رایج شناسایی شده شامل پلی‌وینیل کلراید (PVC)، پلی‌اتیلن ترفتالات (PET) و نایلون ۶۶ بودند. نکته قابل توجه این است که بیماران دچار حمله قلبی تنوع گسترده‌تری از انواع پلاستیک را در جریان خون خود نسبت به گروه‌های دیگر نشان دادند که حاکی از طیف وسیع‌تری از قرار گرفتن در معرض محیط زیست است.[1][4]

فراتر از صرفاً شناسایی پلاستیک‌ها، این مطالعه ارتباط نگران‌کننده‌ای با التهاب سیستمیک را آشکار کرد. بیمارانی که ذرات پلاستیکی قابل تشخیص در خون کرونری خود داشتند، همچنین سطوح بالایی از نشانگرهای التهابی، به ویژه اینترلوکین-۶ و فاکتور نکروز تومور آلفا را نشان دادند.[2][4]

این پاسخ التهابی یک بخش حیاتی از معمای قلبی عروقی است. در زمینه بیماری‌های قلبی، التهاب می‌تواند باعث ناپایدار شدن و پارگی پلاک‌های شریانی موجود شود، که مکانیسم اصلی شروع حمله قلبی است. وجود ذرات پلاستیکی خارجی و دندانه‌دار ممکن است پوشش عروقی را تحریک کرده و این پاسخ ایمنی خطرناک را برانگیزد.[4][5]

این مطالعه همچنین روشن کرد که این پلاستیک‌های میکروسکوپی چگونه ممکن است در وهله اول وارد جریان خون شوند. محققان همبستگی قوی بین وجود پلاستیک‌های موجود در خون و دو عامل خطر عمده محیطی پیدا کردند: سیگار کشیدن و قرار گرفتن در معرض آلودگی هوای ذرات ریز (PM2.5).[1][4]

تک تک بیمارانی که در این مطالعه هم سیگار می‌کشیدند و هم در مناطقی با آلودگی هوای بالا زندگی می‌کردند، پلاستیک قابل تشخیص در جریان خون خود داشتند. در مقابل، این ذرات تنها در ۱۲.۵ درصد از بیمارانی یافت شد که سیگار نمی‌کشیدند و در معرض آلودگی هوای کمی بودند.[4][5]

دکتر بارباتو فرض کرد که سیگار کشیدن و آلودگی هوا ممکن است به سد ظریف ریه‌ها آسیب برساند. این بافت آسیب‌دیده می‌تواند عبور نانوپلاستیک‌های استنشاق شده – که به اندازه کافی کوچک هستند تا از سیستم‌های فیلتراسیون طبیعی بدن عبور کنند – را مستقیماً از دستگاه تنفسی به سیستم گردش خون به طور قابل توجهی آسان‌تر کند.[4][5]

با وجود این همبستگی‌های نگران‌کننده، محققان و کارشناسان مستقل دقت می‌کنند که محدودیت‌های یافته‌ها را مورد تأکید قرار دهند. طراحی مقطعی مطالعه و حجم نمونه کوچک ۶۱ بیمار به این معنی است که نمی‌تواند به طور قطعی علیت را ثابت کند.[3]

اگرچه این یافته‌ها ثابت نمی‌کنند که میکروپلاستیک‌ها باعث حملات قلبی می‌شوند، اما ارتباط قوی بین قرار گرفتن در معرض محیط زیست، میکروپلاستیک‌ها در خون و بیماری‌های قلبی عروقی را آشکار می‌سازند. این احتمال همچنان وجود دارد که پلاستیک‌ها صرفاً نشانه‌ای جانبی از قرار گرفتن در معرض محیط زیست گسترده‌تر باشند، نه علت مستقیم انسداد شریانی.[1][3][4]

با این حال، این داده‌های جدید بر اساس یک مطالعه مهم در مارس ۲۰۲۴ است که در مجله پزشکی نیوانگلند منتشر شد. آن تحقیق قبلی میکروپلاستیک‌ها را مستقیماً در پلاک‌های شریان کاروتید بیماران یافت و آن افراد در طول سه سال بعدی با خطر ۴.۵ برابری بالاتر حمله قلبی، سکته مغزی یا مرگ مواجه بودند.[5][6]

در حالی که مطالعه ۲۰۲۴ بافت پلاک برداشته شده را بررسی کرد، این تحقیق ۲۰۲۶ پیشگامانه است زیرا خون واقعی جریان یافته در شریان‌های کرونری را در طول یک حمله قلبی حاد نمونه‌برداری کرده است. این مطالعات در کنار هم، یک پایه شواهد قانع‌کننده ایجاد می‌کنند که آلودگی پلاستیکی تنها یک مسئله محیط زیستی نیست، بلکه یک تهدید مستقیم برای سلامت عروقی انسان است.[1][4][6]

کارشناسان سلامت عمومی پیشنهاد می‌کنند که در حالی که تغییرات سیاست‌گذاری سیستمیک برای کاهش آلودگی جهانی پلاستیک مورد نیاز است، افراد می‌توانند اقدامات احتیاطی را انجام دهند. توصیه‌ها شامل خودداری از گرم کردن غذا در ظروف پلاستیکی در مایکروویو، کاهش آلودگی هوای داخل خانه با فیلترهای هپا، و مهم‌تر از همه، ترک سیگار برای محافظت از سد ریه است.[2][5]