نخستین فرود و پرتاب موفق جنگنده رادارگریز F-35C از روی ناو هواپیمابر جان اف کندی

در یک نقطه عطف تاریخی برای هوانوردی دریایی، جنگنده پنهان‌کار «اف-۳۵ سی» (F-35C) برای نخستین بار با موفقیت روی یک ناو هواپیمابر کلاس فورد فرود آمد. این عملیات در ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶ در اقیانوس اطلس غربی و بر روی عرشه ناو آینده «جان اف کندی» (CVN-79) انجام شد.[1][4]

روز پس از آن، یعنی در ۱۴ اکتبر، همین جنگنده نخستین پرتاب با سیستم منجنیق الکترومغناطیسی را از روی این شناور غول‌پیکر تجربه کرد. این دو پرواز موفقیت‌آمیز، یکپارچگی نسل پنجم جنگنده‌ها با پیشرفته‌ترین کلاس ناوهای هواپیمابر آمریکا را رسماً تایید کردند.[4]

این آزمایش حیاتی توسط خلبانان «اسکادران ۲۳ آزمایش و ارزیابی هوایی» (VX-23) که با نام «سگ‌های شور» (Salty Dogs) شناخته می‌شوند و در پایگاه هوایی پاتوکسنت ریور مستقر هستند، انجام گرفت. دو فروند جنگنده اف-۳۵ سی با شماره‌های بدنه ۴۰۱ و ۴۰۳ به سمت ناو پرواز کردند.[2][4]

یکی از جنگنده‌ها که مجهز به ابزارهای دقیق سنجش و ثبت داده بود، فرود با کابل گیرگیر را انجام داد. در همین حال، جنگنده دوم که حامل بمب‌های هدایت‌شونده خنثی (JDAM) در زیر بال‌های خود بود، عملیات را از آسمان نظارت می‌کرد.[3][4]

پایان یک دهه تاخیر و چالش فنی

یازده سال پس از آنکه جنگنده اف-۳۵ سی برای نخستین بار روی یک ناو کلاس نیمیتز فرود آمد، سرانجام توانست روی عرشه کلاسی از ناوها که قرار است تا دهه ۲۰۷۰ میلادی میزبان آن باشند، توقف کند. این تاخیر طولانی نشان‌دهنده پیچیدگی‌های فنی بی‌سابقه‌ای است که مهندسان با آن روبرو بوده‌اند.[3][4]

اهمیت این رویداد در تاریخچه پرچالش کلاس فورد نهفته است. ناو پیشرو این کلاس، یعنی «جرالد آر. فورد» (CVN-78)، در سال ۲۰۱۷ در حالی وارد خدمت شد که فاقد زیرساخت‌های لازم برای عملیات اف-۳۵ سی بود و همچنان تنها با جنگنده‌های نسل چهارم «سوپر هورنت» به ماموریت اعزام می‌شود.[4][5]

عملیات اف-۳۵ سی روی عرشه ناو نیازمند تغییرات ساختاری گسترده‌ای است. موتور قدرتمند F135 این جنگنده حرارتی بالغ بر ۱۹۸۲ درجه سانتی‌گراد تولید می‌کند که نیازمند منحرف‌کننده‌های جریان هوای جت (Jet blast deflectors) بسیار مقاوم‌تر و پوشش‌های حرارتی ویژه روی عرشه است.[5]

علاوه بر این، ناو باید به فضاهای امن برای پردازش داده‌های طبقه‌بندی‌شده ماموریت و کارگاه‌های تخصصی تعمیر و نگهداری پوشش‌های رادارگریز مجهز باشد. ناو جان اف کندی اولین شناور از این کلاس است که از ابتدا برای پذیرش جنگنده‌های رادارگریز طراحی و اصلاح شده است.[4][5]

تحول در توانمندی‌های گروه هوایی ناو

سیستم‌های پرتاب و بازیابی در کلاس فورد با ناوهای قدیمی‌تر کلاس نیمیتز تفاوت بنیادین دارند. ناو کندی از «سیستم پرتاب الکترومغناطیسی هواپیما» (EMALS) و «تجهیزات پیشرفته گیرگیر» (AAG) استفاده می‌کند که در سال‌های گذشته با چالش‌های قابلیت اطمینان مواجه بودند، اما اکنون کارایی آن‌ها برای سنگین‌ترین جنگنده ناوپایه آمریکا اثبات شده است.[3][4]

نسخه «سی» از خانواده اف-۳۵ با بال‌های بزرگ‌تر، ارابه فرود تقویت‌شده و قلاب دم مستحکم‌تر، به طور خاص برای فشارهای شدید نشست و برخاست روی ناو طراحی شده است. حضور این جنگنده روی ناو کندی، قابلیت‌های حسگری و تسلیحاتی گروه هوایی ناو را متحول می‌کند.[1][3]

کنگره آمریکا در سال ۲۰۲۰ با تصویب بخش ۱۲۴ از قانون مجوز دفاع ملی، نیروی دریایی را ملزم کرد که ناو کندی پیش از پایان دوره آماده‌سازی نهایی، حتماً قابلیت عملیات با اف-۳۵ سی را داشته باشد. این الزام قانونی دو سال کار اضافی به برنامه ساخت افزود و زمان تحویل را به مارس ۲۰۲۷ موکول کرد.[2][5]

مسیر طولانی تا آمادگی کامل عملیاتی

با وجود موفقیت در این آزمایش‌ها، مقامات و کارشناسان تاکید دارند که یک فرود و پرتاب به معنای آمادگی کامل عملیاتی نیست. تحلیلگران نشریه تخصصی «وار زون» (The War Zone) می‌نویسند: «این فرود موفقیت‌آمیز ثابت نمی‌کند که تمامی الزامات آزمایش یا صلاحیت‌های عملیاتی تکمیل شده‌اند، بلکه تنها نشان می‌دهد که ناو به یک نقطه عطف مهم دست یافته است.»[3]

داده‌های جمع‌آوری‌شده از این پروازها باید به دقت تحلیل شوند تا عملکرد سیستم‌های EMALS و AAG در وزن‌ها و شرایط باد مختلف ارزیابی گردد. این روند که با عنوان «آزمایش سازگاری هواپیما» (ACT) شناخته می‌شود، پیش از استقرار یک گروه هوایی کامل روی ناو انجام می‌گیرد و ماه‌ها زمان خواهد برد.[1][4]

ناو جان اف کندی در ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶ پذیرش اولیه خود را دریافت کرد و اکنون کارخانه کشتی‌سازی نیوپورت نیوز را به مقصد ایستگاه دریایی نورفولک ترک کرده است. خدمه ۴۶۶۰ نفری این شناور ۱۱.۳ میلیارد دلاری در حال تمرین در دریا هستند تا برای دریافت رسمی ناو در بهار ۲۰۲۷ آماده شوند.[1][2][5]