نظرسنجی سونی از بازی‌سازان درباره آینده دیسک‌های فیزیکی؛ نشانه‌ای از عقب‌نشینی احتمالی از طرح تمام‌دیجیتال

بخش سرگرمی‌های تعاملی سونی (Sony Interactive Entertainment) تنها مرجع تصمیم‌گیرنده درباره نحوه رسیدن بازی‌های پلی‌استیشن به دست مصرف‌کنندگان است و حالا این شرکت در سکوت خبری از شرکای توسعه‌دهنده خود می‌پرسد که آیا تصمیمش برای حذف دیسک‌های فیزیکی تا سال ۲۰۲۸ زیاده‌روی بوده است یا خیر. این تولیدکننده کنسول اخیرا نظرسنجی گسترده و کم‌سابقه‌ای را برای استودیوها ارسال کرده تا بازخورد مستقیم آن‌ها را درباره پیامدهای یک اکوسیستم تمام‌دیجیتال جویا شود. این اقدام نشان‌دهنده یک چرخش احتمالی برای پلتفرمی است که ماه‌های گذشته را صرف دفاع تهاجمی از چشم‌انداز خود برای یک آینده تمام‌دیجیتال و بدون اصطکاک کرده بود؛ نشانه‌ای از اینکه محاسبات داخلی سونی ممکن است در واکنش به فشارهای صنعت در حال تغییر باشد.[1][2]

این ارتباط‌گیری، اولین نشانه از اصطکاک داخلی درباره اعلامیه جنجالی ژوئیه ۲۰۲۶ سونی است که در آن گفته بود تولید دیسک‌های فیزیکی بازی را از ژانویه ۲۰۲۸ متوقف خواهد کرد. به گفته یکی از منابع آگاه سخت‌افزار و تولیدکننده محتوا با نام Moore's Law Is Dead، این پرسشنامه به طور غیرمستقیم به این موضوع می‌پردازد و یکی از بزرگترین نظرسنجی‌هایی است که این شرکت تاکنون توزیع کرده است. او در یکی از پادکست‌های اخیر خود گفت: «در این نظرسنجی سوالی وجود داشت که اساسا سعی می‌کرد به روشی غیرمستقیم بپرسد آیا مشکلی با نحوه فروش فیزیکی بازی‌ها وجود دارد؟ یا چیزی شبیه به این، و از توسعه‌دهندگان درباره حذف دیسک‌ها بازخورد می‌خواست.»[2][4]

برای بسیاری از استودیوهای شخص ثالث، پاسخ به سوال سونی یک بله قاطع است. در جریان نمایشگاه اخیر گیمزکام ۲۰۲۶، چندین توسعه‌دهنده و ناشر ناامیدی عمیق خود را از اجبار قریب‌الوقوع تمام‌دیجیتال به تحلیلگران صنعت ابراز کردند. عرضه‌های فیزیکی همچنان بخش قابل‌توجهی از درآمد را تشکیل می‌دهند، به ویژه برای تیم‌های مستقل و متوسط که برای جذب مخاطب اولیه به دیده شدن در خرده‌فروشی‌ها متکی هستند. جان لینمن از رسانه Digital Foundry گزارش داد که بسیاری از توسعه‌دهندگانی که با آن‌ها صحبت کرده به شدت ناراحت بودند و خاطرنشان کرد که در چندین مورد، عرضه‌های فیزیکی همچنان اکثریت مطلق درآمد کلی آن‌ها را تشکیل می‌دهد.[2]

واقعیت مالی رسانه‌های فیزیکی حتی برای عناوین پرفروش انحصاری خود پلی‌استیشن نیز به طرز چشمگیری قدرتمند باقی مانده است. برآوردهای اخیر صنعت نشان می‌دهد که نسخه‌های فیزیکی تقریبا ۴۶ درصد از درآمد بازی تحسین‌شده Astro Bot و حدود ۳۵ درصد از درآمد بازی پرچمدار Marvel's Spider-Man 2 را تشکیل داده‌اند. این روند در بازه زمانی عرضه‌های فعلی نیز ادامه داشته است، به طوری که داده‌ها نشان می‌دهند بیش از یک‌پنجم فروش گزارش‌شده برای بازی تازه منتشرشده Marvel's Wolverine مربوط به نسخه‌های فیزیکی بوده است. برای توسعه‌دهندگانی که به این حاشیه‌های سود نگاه می‌کنند، چشم‌انداز رها کردن یک کانال توزیع که به طور قابل‌اعتمادی یک‌چهارم تا نیمی از درآمد یک بازی را تامین می‌کند، پیشنهادی دلهره‌آور است.[2][4]

برای سونی، انگیزه مالی برای تحمیل یک گذار دیجیتال، فارغ از نگرانی توسعه‌دهندگان، همچنان عظیم است. فروش دیجیتال هزینه‌های تولید، حمل‌ونقل و سهم خرده‌فروشی‌های مرتبط با دیسک‌های فیزیکی را حذف می‌کند و به صاحب پلتفرم اجازه می‌دهد سهم بسیار بزرگتری از هر تراکنش ۷۰ دلاری در فروشگاه پلی‌استیشن را برای خود نگه دارد. داده‌های رسمی خود پلی‌استیشن نشان می‌دهد که ۸۵ درصد از فروش آن در سه‌ماهه چهارم سال مالی ۲۰۲۵ دیجیتال بوده است؛ یک جهش عظیم نسبت به تنها ۱۹ درصد در سال مالی ۲۰۱۵. سونی با انحصاری کردن نحوه خرید بازی‌ها توسط بازیکنان، کل حاشیه سود توزیع را به دست می‌آورد که حرکت به سمت آینده‌ای تمام‌دیجیتال را به شدت سودآور می‌کند.[1]

اعلامیه اولیه حذف دیسک‌ها در سال ۲۰۲۸، واکنش فوری و مداوم پایگاه بازیکنان پلی‌استیشن را در پی داشت که در ماه‌های پس از آن نیز فروکش نکرده است. مصرف‌کنندگان درباره حفظ و آرشیو بازی‌ها، ناتوانی در فروش مجدد عناوین در بازار دست دوم و از دست دادن دسترسی آفلاین هشدار دادند. به گفته آلانا پیرس، نویسنده سابق استودیوی سانتا مونیکا، سونی مدت‌ها قبل از انتشار این اعلامیه، این خصومت را پیش‌بینی کرده بود. پیرس خاطرنشان کرد که منابع او نشان می‌دهند این شرکت تنها در صورتی این کار را انجام می‌داد که می‌دانست به یک مشکل بزرگ روابط عمومی تبدیل خواهد شد و خشم مداوم جامعه بازیکنان برای آن‌ها جای تعجبی ندارد.[1][3]

پرسشنامه داخلی توسعه‌دهندگان با یک تلاش گسترده‌تر برای جمع‌آوری داده‌ها که مستقیما پایگاه بازیکنان را هدف قرار داده، همزمان شده است. سونی همچنین در حال دریافت بازخورد از مصرف‌کنندگان درباره رضایت کلی آن‌ها از اکوسیستم سخت‌افزاری و نرم‌افزاری پلی‌استیشن ۵ بوده است. گزارش‌ها حاکی از آن است که این نظرسنجی‌های عمومی به عادات خرید بازی‌های فیزیکی نیز می‌پردازند و گمانه‌زنی‌ها را بیشتر می‌کنند که این شرکت در حال اندازه‌گیری شعاع تخریب کامل سیاست خود پیش از تعهد کامل به تعطیلی تاسیسات تولید دیسک است. این رویکرد دوجانبه نشان می‌دهد که سونی در تلاش است تا دقیقا محاسبه کند که چه مقدار از اعتبار و درآمد خود را ممکن است از دست بدهد.[3][5]

در حالی که نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند سونی به طور فعال در حال ارزیابی پیامدها است، این شرکت هنوز به طور علنی متعهد به تغییر ضرب‌الاجل ژانویه ۲۰۲۸ خود نشده و گزارش‌ها حاکی از آن است که آماده‌سازی‌ها در کارخانه‌های تولید فیزیکی آن همچنان در جریان است. این غول سخت‌افزاری اکنون با یک پنجره تصمیم‌گیری حیاتی روبرو است: باید حاشیه‌های سود بسیار جذاب یک فروشگاه دیجیتال بسته را در برابر خصومت فزاینده پایگاه بازیکنان خود و نگرانی‌های مالی توسعه‌دهندگانی که اکوسیستم آن را تامین می‌کنند، بسنجد. اگر نتایج نظرسنجی به اندازه کافی به سمت حفظ نسخه‌های فیزیکی متمایل شود، می‌تواند اولین تغییر سیاست بزرگ نسل پلی‌استیشن ۶ را حتی پیش از ورود این کنسول به بازار رقم بزند.[1][2][4]