پژوهش روی بیش از هزار داوطلب: کاهش سطح خونی NAD با بیماریهای قلبی در ارتباط است، نه با افزایش سن
تحلیلی جامع روی بیش از ۱۰۰۰ فرد بزرگسال نشان میدهد که سطح کوآنزیم NAD در خون کامل افراد سالم با افزایش سن ثابت مانده یا حتی افزایش مییابد؛ یافتهای که ادعای رایج بازار مکملهای طول عمر را به چالش میکشد و نشان میدهد افت این مولکول بیشتر با بیماریهای قلبیعروقی و پرفشاری خون در ارتباط است.
به قلم مریم زند
این خبر را به اشتراک بگذارید
سالهاست که بازار مکملهای طول عمر، کوآنزیم نیکوتینآمید آدنین دینوکلئوتید (NAD) را به عنوان «مولکول جوانی» تبلیغ میکند و مدعی است ذخایر آن با گذشت عمر به طور اجتنابناپذیری به پایان میرسد. اما پژوهشی بزرگ در نشریه معتبر نیچر متابولیسم (Nature Metabolism) این فرض بنیادین را به چالش کشیده و نشان داده است که در افراد سالم، سطح NAD در خون کامل همگام با افزایش سن دچار افت نمیشود.[1][2]
بر اساس این یافتهها، این کوآنزیم حیاتی به جای آنکه آینهای از گذر عمر باشد، به عنوان نشانگری برای بیماریهای مزمن خاص عمل میکند. پژوهشگران دریافتند که کاهش سطح خونی NAD همبستگی بسیار قوی و مستقیمی با بیماریهای قلبیعروقی و پرفشاری خون دارد، فارغ از اینکه سن فرد چقدر باشد.[1]
این نتایج از یک تحلیل مقطعی به دست آمده که توسط پژوهشگران دانشگاه ویلنیوس در لیتوانی با همکاری شرکتهای زیستفناوری SensoLife و LifeLab1 انجام شده است. تیم تحقیق در فاصله سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵، تعداد ۱۳۴۰ نمونه اندازهگیری سطح خونی NAD را از ۱۰۶۸ فرد بزرگسال ارزیابی کرد.[2]
نویسندگان این پژوهش در گزارش منتشره خود در ۴ نوامبر نوشتند: «این یافتهها نشان میدهند که سطح NAD در خون کامل، بیش از آنکه سن تقویمی را بازتاب دهد، وضعیت بیماریهای قلبیعروقی را دنبال میکند.» این نتیجه، باور فراگیر درباره افت حتمی این کوآنزیم در فرایند پیری انسان را با تردید جدی روبرو ساخته است.[1]
کوآنزیم NAD در تمامی سلولهای زنده بدن وجود دارد و نقشی اساسی در متابولیسم انرژی و ترمیم ساختار سلولی ایفا میکند. هرچند مطالعات گذشته روی حیوانات حاکی از کاهش آن در بافتهایی نظیر عضله اسکلتی و پوست با بالا رفتن سن بود، اما شواهد خونی در انسان متناقض مانده بود تا اینکه این جمعیتآماری بزرگ ابهامات را برطرف کرد.[2]
پیری سالم در برابر بیماریهای مزمن
پژوهشگران برای بررسی اثر پیری طبیعی و بدون مداخله سایر عوامل، ابتدا دادههای ۷۰۷ فرد بزرگسال کاملاً سالم را بررسی کردند که هیچ بیماری مزمنی نداشته و از مکملهای افزایشدهنده NAD استفاده نمیکردند. غلظت NAD در خون این گروه با افزایش سن به شکل شگفتانگیزی پایدار باقی مانده بود.[2]
این بررسیها تفاوت واضحی میان مردان و زنان را از نظر سطح پایه و الگوی سنی نشان داد؛ مردان در مجموع میانه غلظت بالاتری معادل ۱۹٫۹۱ میکرومولار داشتند (در برابر ۱۷٫۴۳ میکرومولار در زنان) و سطح خونی آنها طی دهههای مختلف عمر ثابت ماند.[2]
در میان زنان سالم، پژوهشگران با پدیدهای جالب روبرو شدند: سطح خونی NAD در زنان با افزایش سن، افزایشی خفیف اما از نظر آماری معنادار را ثبت کرد. نویسندگان یادآور شدند که چنین روندی پیش از این در متون علمی طول عمر گزارش نشده بود.[2]
با این حال، این الگو هنگام بررسی ۲۴۳ فرد مبتلا به بیماریهای مزمن کاملاً دگرگون شد. در این افراد، ثبات سنی از بین رفت؛ مردان روندی نزولی را تجربه کردند و سیر صعودی ثبتشده در زنان سالم نیز ناپدید شد.[2]
بررسی دقیقتر بیماریها آشکار کرد که افت سطح NAD به طور ویژه در مبتلایان به بیماریهای قلبیعروقی و فشار خون بالا متمرکز است. سایر بیماریهای مزمن، مانند چربی خون بالا (دیسلیپیدمی)، اثری بر سطح خونی این کوآنزیم نداشتند؛ موضوعی که نشان میدهد افت NAD مختص اختلالات عروقی است و یک علامت کلی برای بیماریها به شمار نمیرود.[2]
پیامدهای یافتهها برای بازار مکملها
بازار مکملهای افزایش طول عمر طی سالهای اخیر با فروش پیشسازهای این مولکول، از جمله نیکوتینآمید مونونوکلئوتید (NMN) و نیکوتینآمید ریبوزید (NR)، درآمد بالایی کسب کرده است. این فرآوردهها معمولاً با این ادعا فروخته میشوند که کمبود اجتنابناپذیر و مرتبط با سن را جبران خواهند کرد.[2]
اثبات اینکه سالمندانِ تندرست اصولاً دچار کمبود خونی NAD نیستند، پایه اصلی استدلال تجاری این مکملها را تضعیف میکند. وقتی افت عمومی و ناشی از سن وجود نداشته باشد، لزوم مصرف این محصولات برای افراد سالم با هدف پیشگیری زیر سوال میرود.[4]
البته این پژوهش تایید کرد که مصرف مکملها واقعاً سطح این کوآنزیم را در گردش خون بالا میبرد. در میان ۲۲ داوطلبی که مصرفکننده این فرآوردهها بودند، سطح خونی به شکل چشمگیری بالاتر بود و در ۲۷ درصد آنان به ۳۸ تا ۵۸ میکرومولار رسید که تقریباً دو تا سه برابر سطح نرمال است.[2]
در بخش کوچکی از مطالعه، دو داوطلب با مصرف روزانه ۱۰۰۰ میلیگرم NMN مشاهده کردند که غلظت NAD خونشان طی چند روز از حدود ۱۹ به بیش از ۵۰ میکرومولار جهش یافت. با این حال، افزایش صرف این عدد در آزمایش خون به معنای عمر طولانیتر یا بهبود قطعی عملکرد ارگانهای بدن نیست.[2]
کارآزماییهای بالینی اخیر هنوز نتوانستهاند نشان دهند که بالا بردن مصنوعی سطح NAD منافع ملموسی برای سلامت قلب یا شناخت ایجاد میکند. برای نمونه، در سالمندان با فشار خون بالا، افزودن مکمل NR به برنامه پیادهروی، فشار خون سیستولیک را بیشتر از ورزش به تنهایی کاهش نداد.[4]
تمایز بافت و خون؛ یک چالش علمی
هرچند نتایج دانشگاه ویلنیوس شواهدی قوی درباره وضعیت خون کامل ارائه میدهد، اما پرونده زوال سلولی ناشی از سن را کاملاً نمیبندد. محققان تاکید دارند که سنجشهای خونی الزاماً آینهدار آنچه درون بافتهای داخلی رخ میدهد، نیستند.
تحقیقات گذشته از افت سطح NAD در بافت عضلات اسکلتی، مغز و پوست حیوانات سالخورده خبر داده بودند. بنابراین از منظر بیولوژیک کاملاً محتمل است که اندامهای انسان با کمبود موضعی روبرو شوند در حالی که سطح این ماده در خون همچنان ثابت مانده باشد.
سنجش اختصاصی NAD در بافتهای داخلی انسان زنده مستلزم نمونهبرداری تهاجمی (بیوپسی) است که انجام مطالعات گسترده جمعیتی را غیرممکن میسازد. آزمایشهای مبتنی بر خون کامل از نوک انگشت روشی در دسترس هستند، اما طبعاً نتایج حاصل از آنها محدود به گردش خون باقی میماند.[2]
مسئله دیگر رابطه علت و معلولی است که در این مطالعه پاسخ قطعی برای آن یافت نشد؛ هنوز روشن نیست که آیا افت NAD مستقیماً در بروز بیماریهای قلبی نقش دارد، یا اینکه خودِ التهاب ناشی از بیماری قلبی موجب تهی شدن ذخایر خونی میشود.
نویسندگان در گزارش خود احتیاط لازم را گوشزد کرده و مینویسند: «از آنجا که این مطالعه برای کشف رابطه علی طراحی نشده بود، شواهد به دست آمده ثابت نمیکنند که مصرف مکملهای NAD میتواند درمانی برای بیماریهای قلبیعروقی یا فشار خون باشد.»[1]
بازتعریف نشانگرهای زیستی متابولیک
یافتههای دانشگاه لیتوانی با مقاله دیگری در نیچر متابولیسم همراستاست که اوایل سال ۲۰۲۶ توسط محققان مرکز پزشکی آمستردام (Amsterdam UMC) منتشر شد. آن مطالعه نیز با بررسی هفت گروه انسانی مجزا به این نتیجه رسید که سطح NAD خون معیار مناسبی برای سنجش سن تقویمی نیست.
مجموع این کارآزماییهای گسترده در حال تغییر دیدگاه پژوهشگران زیستپزشکی نسبت به نشانگرهای متابولیک است. دانشمندان به جای دیدن این مولکول به شکل یک ساعت بیولوژیکی، آن را ابزاری برای رصد درلحظه استرس و فشارهای قلبیعروقی در نظر میگیرند.
افت این کوآنزیم معمولاً با افزایش استرس اکسیداتیو و التهاب همراه است؛ پدیدههایی که زمینهساز اصلی پرفشاری خون و رسوب چربی در عروق به شمار میروند. پایش این سطح خونی ممکن است در آینده به پزشکان کمک کند تا خطرات قلبی را پیش از بروز علائم بالینی جدی شناسایی کنند.
پیام روشن این یافتهها برای عموم مردم این است که مراقبت روزمره از سلامت قلب و عروق، بهترین شیوه برای حفظ ذخایر طبیعی این کوآنزیم متابولیک است. ثبات ثبتشده در داوطلبان سالم نشان میدهد که بدن انسان در شرایط سلامت کامل نیازی به مداخلات دارویی برای حفظ این تعادل ندارد.[2]
پیام روشن این یافتهها برای عموم مردم این است که مراقبت روزمره از سلامت قلب و عروق، بهترین شیوه برای حفظ ذخایر طبیعی این کوآنزیم متابولیک است.
در شرایطی که پژوهشها همچنان بر پیوند پیچیده سوختوساز و بیماریهای قلبی متمرکز است، توجه علمی از معکوس کردن سن تقویمی فاصله میگیرد. شاید موثرترین راه برای پشتیبانی از انرژی سلولی، همان مراقبت ساده از سلامت رگها و قلب از طریق اصلاح سبک زندگی باشد.
نکات کلیدی
- بررسی روی ۱۰۶۸ فرد بزرگسال نشان داد که سطح NAD در خون کامل افراد سالم با افزایش سن تقویمی کاهش پیدا نمیکند.
- غلظت خونی این کوآنزیم در مردان سالم طی دهههای مختلف عمر ثابت ماند و در زنان سالم حتی افزایشی ملایم را تجربه کرد.
- کاهش سطح خونی NAD، بدون توجه به سن فرد، همبستگی محکمی با بیماریهای قلبیعروقی و پرفشاری خون نشان داد.
- این نتایج، ادعای شرکتهای تولیدکننده مکملهای طول عمر مبنی بر کمبود همگانی و خودبهخودی این مولکول در سالمندی را به چالش میکشد.
آنچه نمیدانیم
- آیا افت سطح خونی NAD خود محرک و عامل بروز بیماریهای قلبی است، یا اینکه بیماری قلبی به عنوان یک پیامد ذخایر بدن را تخلیه میکند؟
- آیا سطح این کوآنزیم در بافتهای کلیدی انسان مانند مغز و عضله همگام با افزایش سن افت میکند، حتی در شرایطی که سطح خونی ثابت بماند؟
- آیا افزایش ساختگی و دارویی این ماده با مکملها میتواند پرفشاری خون یا علائم قلبی را درمان یا از آن پیشگیری کند؟
- پژوهشگران بالینی
- پزشکان و محققانی که متکی بر طب مبتنی بر شواهد بوده و بر دادههای آزمایشگاهی واقعی بر روی نمونههای انسانی تأکید دارند.
- منتقدان صنعت مکمل
- متخصصان و تحلیلگرانی که نسبت به ادعاهای اثباتنشده بازاریابی برای مکملهای ضدپیری و طول عمر ابراز تردید میکنند.
- متخصصان سلامت متابولیک
- پزشکانی که تمرکز آنها بر مکانیسمهای بیوشیمیایی و ارتباط میان سوختوساز سلولی با بیماریهای مزمن است.
دیدگاههایی که این گزارش پوشش نداده
- دیدگاه مصرفکنندگانی که در حال حاضر این مکملها را با هدف جوانسازی و کند کردن پیری مصرف میکنند
- نقطه نظرات نمایندگان شرکتهای بزرگ دارویی و تولیدکنندگان مکملهای NMN و NR
منابع
[1]Nature Metabolismپژوهشگران بالینیWhole-blood NAD levels track cardiovascular disease but not chronological age
مطالعه در Nature Metabolism →
[2]Managed Healthcare Executiveپژوهشگران بالینیLow blood NAD levels track heart disease and hypertension, not aging
مطالعه در Managed Healthcare Executive →
[3]The Lifespan Briefمنتقدان صنعت مکملNAD blood levels don't fall with age, study finds, challenging longevity claims
مطالعه در The Lifespan Brief →
[4]AI DiagMeمنتقدان صنعت مکملLow NAD Levels Track Heart Disease, Not Aging, Study Finds
مطالعه در AI DiagMe →
بیشتر در سلامت
مشاهده همه →پیری عروق
چرا بعد از ۵۰ سالگی اعداد فشار خون از هم فاصله میگیرند؟ راز فرسودگی آئورت
6 منبع
هوش مصنوعی در زیستشناسی
شرکت اینسیلیکو مدیسین یک ابزار هوش مصنوعی متنباز برای زیستشناسی پیری منتشر کرد که از مدلهای پیشرفته پیشی میگیرد
3 منبع
پیری سلولی
چگونه سنولیتیکها با القای انتخابی مرگ در سلولهای پیر، اختلالات بافتی را معکوس میکنند
4 منبع
محور روده-مغز
چگونه بوتیرات، پروپیونات و استات نفوذپذیری روده را تنظیم کرده و به مغز پیام میدهند
10 منبع
نظرات
هر زاویه. هر روز.
اخبار سلامت با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاهها، هر روز و رایگان.





