پیش‌بینی ثبت رکورد تاریخی ال‌نینو با ناهنجاری ۳.۷+ درجه در اقیانوس آرام

سازمان جهانی هواشناسی (WMO) برآورد کرده است که پدیده ال‌نینوی جاری تا پایان سال ۲۰۲۶ به ناهنجاری دمایی بی‌سابقه ۳.۷+ درجه سلسیوس در بخش‌های مرکزی و شرقی اقیانوس آرام خواهد رسید. پیش‌بینی منتشرشده در ۸ اکتبر هشدار می‌دهد که این سامانه جوی-اقیانوسی با شتابی غیرعادی در حال تقویت است و احتمالاً به قدرتمندترین رخداد ثبت‌شده از دست‌کم سال ۱۹۵۰ تاکنون بدل خواهد شد.[1][2]

انحراف دمایی ۳.۷+ درجه در پهنه پایش موسوم به «ال‌نینو ۳.۴»، رکورد پیشین عصر مدرن یعنی ۲.۶+ درجه در جریان رخداد شدید ۲۰۱۵–۲۰۱۶ را با فاصله‌ای معنادار پشت سر می‌گذارد. اقلیم‌شناسان انتظار دارند این پدیده حوالی دسامبر به بیشینه توان خود برسد و با ضریب اطمینانی نزدیک به یقین، دست‌کم تا فوریه ۲۰۲۷ پایدار بماند.[1][2]

سلست سائولو، دبیرکل سازمان جهانی هواشناسی، در گزارش فصلی وضعیت اقلیم جهانی اعلام کرد: «ال‌نینو اکنون کاملاً مستقر شده و با روندی پرشتاب نیرومندتر می‌شود.» او خاطرنشان کرد که دمای لایه‌های سطحی اقیانوس به بالاترین حد ثبت‌شده در تاریخ سنجش‌های اقیانوسی رسیده و مخزن عظیمی از انرژی گرمایی نهفته پدید آورده که آماده تخلیه در جو زمین است.[1][2]

گذار از یک ال‌نینوی معمولی یا قوی به رویدادی فوق‌العاده نیرومند بسیار سریع رقم خورده است. بر پایه داده‌های سازمان جهانی هواشناسی، میانگین دمای سطح دریا در ناحیه «ال‌نینو ۳.۴» از ۱.۶+ درجه بالاتر از حد نرمال در ژوئن، به ۲.۵+ درجه در اوت جهش یافت و با آغاز پاییز شتاب بیشتری گرفت.[1]

این جهش ناگهانی کارشناسان را ناچار کرد در طول تابستان پیوسته الگوهای پیش‌بینی خود را بازبینی و اصلاح کنند. برآورد اجماعیِ رسیدن به اوج ۳.۷+ درجه بر پایه تبادل داده‌های لحظه‌ای میان ۱۳ مرکز هواشناسی ملی و بین‌المللی حاصل شده که تحت هماهنگی WMO فعالیت می‌کنند.[2]

دمای بی‌سابقه در اقیانوس

اندازه‌گیری‌های میدانی تازه نشان می‌دهد آب‌های اقیانوس آرام از هم‌اکنون مرزهای تاریخی را درنوردیده‌اند. طبق داده‌های اداره ملی اقیانوسی و جوی ایالات متحده (NOAA)، دمای مطلق آب در پهنه «ال‌نینو ۳.۴» برای نخستین بار در تاریخ مشاهدات ابزاری از مرز ۳۰ درجه گذشت و در ۵ اکتبر به ۳۰.۰۶ درجه سلسیوس رسید.[1]

پژوهشگران اقلیمی که تغییرات روزانه داده‌ها را رصد می‌کنند، از این روند شتابان ابراز نگرانی کرده‌اند. زیک هاوس‌فادر، دانشمند اقلیم‌شناس در مؤسسه برکلی ارث، اشاره کرد ناهنجاری دمای ماه سپتامبر با ثبت ۲.۹+ درجه پیش از این رکوردهای سال ۲۰۱۵ و حتی سال ویرانگر ۱۸۷۷ را شکسته بود.[1]

هاوس‌فادر نوشت: «ال‌نینوی امسال همچنان در قلمروی ناشناخته پیش می‌رود.» او تأکید کرد که ناهنجاری‌های روزانه اخیراً برای لحظاتی حتی عدد ۳.۴+ درجه بالاتر از حد نرمال را لمس کرده‌اند. هواشناسان هشدار می‌دهند انباشت چنین حجمی از گرمای دریایی پیامدهایی گسترده و در مواردی بی‌سابقه بر گردش عمومی جو خواهد داشت.[1]

میزان گرمای دریایی ذخیره‌شده در این فرایند خیره‌کننده است. ال‌نینو خود گرمای جدیدی برای سیاره تولید نمی‌کند؛ بلکه سازوکاری طبیعی است که انرژی جذب‌شده در اعماق اقیانوس در اثر دهه‌ها انتشار گازهای گلخانه‌ای را بازتوزیع می‌کند.[1][2]

با سست شدن بادهای بسامان (تجارتی) در امتداد خط استوا، این حجم عظیم از آب گرم به سمت شرق اقیانوس آرام کشیده می‌شود. این جابه‌جایی فیزیکی مقادیر انبوهی از رطوبت و حرارت را وارد لایه‌های زیرین جو می‌کند و هندسه گردش اقیانوس-اتمسفر و مسیر جت‌استریم‌ها (بادهای پرسرعت مداری) را در سراسر کره زمین دستخوش تغییر اساسی می‌سازد.[1]

اختلالات آب‌وهوایی در مقیاس جهانی

جابه‌جایی پهنه‌های حرارتی اقیانوس، دگرگونی‌های ساختاری اما پیش‌بینی‌پذیری در الگوی بارش‌های منطقه‌ای پدید می‌آورد. پیش‌بین‌ها انتظار دارند شرایطی به مراتب پرباران‌تر از وضعیت نرمال، شاخ آفریقا، بخش‌هایی از آسیای مرکزی و شرقی، شمال شبه‌جزیره عربستان و ایالت‌های جنوبی آمریکا را در بر گیرد و احتمال وقوع سیل‌های ناگهانی را به شدت بالا ببرد.[2]

در نقطه مقابل، سازمان جهانی هواشناسی پیش‌بینی می‌کند که دوره‌های خشکسالی طاقت‌فرسایی در شبه‌قاره هند، جنوب آمریکای مرکزی، بخش‌هایی از حوزه کارائیب و شمال‌غربی آمریکای جنوبی حاکم شود. کارشناسان تخمین می‌زنند تشدید کم‌بارشی می‌تواند بازده محصولات کشاورزی و ذخایر آب آشامیدنی را برای میلیون‌ها انسان در معرض آسیب به خطر اندازد.[2]

پیامد گرمایی این سامانه به همان اندازه تکان‌دهنده ارزیابی می‌شود. بن نول، هواشناس برجسته، محاسبه کرده است که تا پایان دسامبر نزدیک به ۲.۶ میلیارد نفر در سراسر جهان ممکن است دمایی به مراتب فراتر از هنجار فصلی خود را تجربه کنند؛ وضعیتی که گرمایش پس‌زمینه ناشی از سوخت‌های فسیلی آن را شدیدتر می‌کند.[1]

هم‌زمان با این امواج گرما، بارش‌های فرین ناشی از انحراف جریان‌های جوی می‌تواند زندگی نزدیک به ۱.۳ میلیارد نفر را تحت تأثیر قرار دهد. مناطقی در غرب و جنوب اروپا، خاورمیانه و جنوب استرالیا در کانون این ریسک‌های بارشی و رگبارهای سنگین شناسایی شده‌اند.[1]

زیرساخت‌های مهندسی در بسیاری از این مناطق تاب‌آوری مواجهه با این حجم پیش‌بینی‌شده از نزولات آسمانی را ندارند؛ از این رو سیلاب‌های برق‌آسا و زمین‌لغزش‌ها تهدیدی آنی برای سکونتگاه‌های مستقر در دامنه‌ها و حوضه‌های آبریز در طول ماه‌های زمستان به شمار می‌روند.[1]

عوامل اقلیمی تشدیدکننده

ناهنجاری اقیانوس آرام به تنهایی عامل تغییر سیمای آب‌وهوای زمستان نیست. گزارش به‌روزرسانی‌شده WMO همچنین نشان می‌دهد پدیده دوقطبی مثبت اقیانوس هند (IOD) در ماه اکتبر با ناهنجاری ۰.۵+ درجه به بیشینه خواهد رسید؛ سامانه‌ای مجزا که بر دینامیک بارش‌های حوضه اقیانوس هند اثر مضاعف می‌گذارد.[2]

هم‌پوشانی این پدیده‌های اقیانوسی میانگین دمای جو سیاره را به سطوح بی‌سابقه‌ای سوق خواهد داد. سائولو در توضیح این مکانیسم گفت: «ال‌نینو گرمای جدیدی به سیاره نمی‌افزاید، بلکه حرارتی را که اقیانوس زیر لایه‌های سطحی اندوخته بود آزاد می‌کند؛ دقیقاً به همین علت است که سال‌های دارای ال‌نینوی قدرتمند غالباً به گرم‌ترین سال‌های تاریخ بشر بدل می‌شوند.»[1][2]

از آنجا که افزایش دمای جوی متأثر از ال‌نینو معمولاً با تأخیری چندماهه پس از اوج دمای سطحی آب رخ می‌دهد، دانشمندان اقلیم هشدار می‌دهند سال ۲۰۲۷ به احتمال بسیار زیاد رکوردهای اخیر را شکسته و گرم‌ترین سال ثبت‌شده زمین خواهد شد؛ نفوذی که تا بهار همان سال در الگوهای آب‌وهوا باقی خواهد ماند.[1][2]

نهادهای بین‌المللی امدادرسان و سرویس‌های هواشناسی منطقه‌ای از هم‌اکنون این مدل‌های اجماعی را برای استقرار پیش‌دستانه تجهیزات و منابع به کار گرفته‌اند. بازه زمانی ارائه‌شده از سوی WMO فرصتی حیاتی است تا دولت‌ها پیش از فرارسیدن شوک‌های اقلیمی، برنامه‌های مدیریت بحران را فعال کنند.[2]

هرچند پیش‌بینی می‌شود ال‌نینو در بهار ۲۰۲۷ تدریجاً رو به افول بگذارد، اما اثرات ثانویه و زنجیره‌ای آن تا مدت‌ها ادامه خواهد داشت. اینکه شدت این خسارت‌ها در هر منطقه دقیقاً در چه سطحی ظاهر شود، به شیوه برهم‌کنش این گرمای بی‌سابقه با سیستم‌های آب‌وهوایی محلی طی ماه‌های پیش رو بستگی دارد؛ سازوکاری که علم اقلیم‌شناسی با حساسیت روند آن را دنبال می‌کند.[1][2]