پیشنهاد هفت‌روزه ایران برای پایان محاصره؛ مخالفت ترامپ و پافشاری تهران بر مواضع هسته‌ای

شرط الزام‌آور برای هرگونه کاهش تنش در بحران کنونی خاورمیانه، لغو همزمان محاصره دریایی بنادر ایران توسط ایالات متحده و بازگشایی تنگه هرمز از سوی تهران است؛ شرطی که در حال حاضر هیچ‌یک از طرفین حاضر به اجرای یک‌جانبه آن نیستند. بر اساس گزارش‌های منتشر شده در روز جمعه ۳ مهر ۱۴۰۵، ایران طرحی هفت‌روزه را برای خروج از این بن‌بست به واشنگتن ارائه کرده است.[1][2]

این پیشنهاد که توسط عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، از طریق میانجی‌گران به مقامات آمریکایی منتقل شده، شامل یک بازه زمانی هفت‌روزه است. در این طرح، تهران متعهد شده است که در صورت برآورده شدن شروطش از جمله رفع محاصره اقتصادی و دریایی، تنگه هرمز را بازگشایی کرده و مسیر را برای آغاز مذاکرات جامع‌تر هموار سازد.[1][6]

مذاکره‌کنندگان آمریکایی و ایرانی در حاشیه هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک، در حال بررسی این مسیر مرحله‌ای برای پایان دادن به جنگ نزدیک به هفت‌ماهه هستند. این توافق مرحله‌ای می‌تواند نخستین گام عملی برای خروج از وضعیت جنگی تلقی شود و امیدها را برای بازگشت ثبات به بازارهای انرژی افزایش دهد.[3]

با این وجود، موانع جدی بر سر راه این توافق وجود دارد. خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام ارشد ایرانی گزارش داده است که تهران حتی در صورت پذیرش پیشنهاد بازگشایی تنگه هرمز از سوی آمریکا، هیچ‌گونه انعطافی در قبال برنامه هسته‌ای خود نشان نخواهد داد و امتیازی در این زمینه واگذار نمی‌کند.[4]

در سوی دیگر میدان، روزنامه وال‌استریت ژورنال به نقل از منابع مطلع اعلام کرده است که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، قصد ندارد محاصره دریایی اعمال‌شده علیه ایران را لغو کند. این موضع‌گیری نشان می‌دهد که واشنگتن همچنان بر حفظ کارزار فشار حداکثری اصرار می‌ورزد و تمایلی به عقب‌نشینی از اهرم‌های فشار خود ندارد.[5]

این بن‌بست دیپلماتیک در حالی ادامه دارد که صادرات نفت ایران به دلیل محاصره دریایی ارتش آمریکا تقریباً متوقف شده و ناوگان هوانوردی این کشور نیز با تحریم‌های بی‌سابقه‌ای مواجه است. تحلیلگران معتقدند که ۷۲ ساعت آینده برای تعیین سرنوشت این پیشنهاد و جلوگیری از گسترش درگیری‌ها حیاتی خواهد بود.[6]

در نهایت، موفقیت این طرح به اراده سیاسی رهبران دو کشور بستگی دارد. تا زمانی که واشنگتن لغو محاصره را نپذیرد و تهران بر عدم ارائه امتیازات هسته‌ای پافشاری کند، چشم‌انداز روشنی برای اجرای این توافق مرحله‌ای و بازگشایی شریان‌های حیاتی اقتصاد جهانی دیده نمی‌شود. هر دو طرف تلاش می‌کنند بدون عبور از خطوط قرمز خود، امتیازات بیشتری در میز مذاکره کسب کنند.[3][4][5]

ناظران بین‌المللی هشدار می‌دهند که شکست این ابتکار دیپلماتیک می‌تواند به معنای ورود به مرحله‌ای فرسایشی‌تر از جنگ باشد. در حالی که میانجی‌گران در نیویورک در تلاش برای نزدیک کردن دیدگاه‌ها هستند، تصمیم‌گیرندگان نهایی در تهران و واشنگتن باید میان تداوم تقابل نظامی و پذیرش یک آتش‌بس شکننده، یکی را انتخاب کنند.[3][6]