پایان عملیات مین‌روبی در تنگه هرمز؛ رایزنی‌های عمان و ایران برای ایجاد کریدور امن کشتیرانی

عملیات پاکسازی آب‌های بین‌المللی تنگه هرمز از مین‌های دریایی به پایان رسیده است و یکی از بزرگترین موانع فیزیکی بر سر راه تجارت جهانی انرژی برطرف شد. همزمان با این تحول میدانی، تلاش‌های دیپلماتیک برای بازگرداندن جریان عادی کشتیرانی شدت گرفته و تهران میزبان مذاکرات سطح بالایی برای ایجاد یک کریدور امن موقت است.[1][3]

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری ایالات متحده، به صورت رسمی اعلام کرد که نیروی دریایی این کشور تمامی مین‌های کارگذاشته شده در آب‌های بین‌المللی این آبراه استراتژیک را جمع‌آوری یا منفجر کرده است. این اقدام پس از هفته‌ها تنش و نگرانی از بسته شدن کامل مسیرهای انتقال انرژی صورت می‌گیرد و گامی مهم در جهت عادی‌سازی تردد دریایی محسوب می‌شود.[1][2][4]

واشنگتن در کنار اعلام پایان عملیات مین‌روبی، موضعی بازدارنده در قبال هرگونه تحرک مشابه در آینده اتخاذ کرده است. بر اساس این اعلام، نیروهای آمریکایی از جمله نیروی فضایی این کشور، نظارت دقیقی بر تحرکات در تنگه هرمز دارند و هر شناوری که اقدام به مین‌گذاری مجدد کند، بلافاصله و به صورت سیستماتیک هدف قرار خواهد گرفت.[1][2][4]

در موازات تحولات نظامی و میدانی، مسیر دیپلماسی منطقه‌ای برای تثبیت امنیت آبراه فعال شده است. بدر البوسعیدی، وزیر خارجه پادشاهی عمان، در رأس هیئتی دیپلماتیک وارد تهران شد تا با عباس عراقچی، همتای ایرانی خود، درباره سازوکارهای اجرایی یک توافق دوجانبه گفت‌وگو کند.[3][5]

محور اصلی رایزنی‌های مسقط و تهران، بررسی امکان ایجاد یک کریدور موقت کشتیرانی است که بتواند عبور و مرور ایمن نفتکش‌ها و کشتی‌های تجاری را فارغ از تنش‌های سیاسی گسترده‌تر تضمین کند. عمان به عنوان یکی از کشورهای مشرف به تنگه هرمز، نقشی کلیدی در تسهیل این گفت‌وگوها ایفا می‌کند.[3][5]

با وجود پیشرفت در پاکسازی فیزیکی مسیر، گزارش‌ها حاکی از آن است که توافق نهایی بر سر این کریدور دوجانبه همچنان با موانع سیاسی و فنی مواجه است. پیچیدگی‌های مرتبط با تضمین‌های امنیتی و نحوه نظارت بر این مسیر موقت، نیازمند توافقات چندجانبه و اعتمادسازی میان طرفین است.[5]

تلاش‌های دیپلماتیک تنها به عمان محدود نمی‌شود؛ سایر کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز تحرکات مستمری برای کاهش تنش‌ها آغاز کرده‌اند. قطر به صورت روزانه در حال رایزنی برای احیای گفت‌وگوها و ترغیب تهران به بازگشایی کامل و بدون قید و شرط تنگه هرمز است تا جریان صادرات انرژی منطقه بدون وقفه ادامه یابد.[3]

برآیند این تحولات نشان‌دهنده یک تغییر فاز از تقابل سخت میدانی به چانه‌زنی‌های دیپلماتیک است. در حالی که مین‌های دریایی دیگر تهدیدی فوری برای شناورها محسوب نمی‌شوند، پایداری امنیت در این شاهرگ حیاتی اکنون به نتیجه مذاکرات جاری در تهران و اراده بازیگران منطقه‌ای برای حفظ جریان آزاد تجارت بستگی دارد.[1][3][5]