رفتن به محتوای اصلی
توضیح کوهستانتوسعه روستاییچهارمحال و بختیاری· 5 دقیقه مطالعه· در جامعه

راه‌اندازی پویش «خیرین راه‌ساز زاگرس»؛ دعوت از نیکوکاران برای توسعه راه‌های روستایی چهارمحال و بختیاری

پویش «خیرین راه‌ساز زاگرس» با هدف جلب مشارکت نیکوکاران و فعالان اقتصادی برای احداث و بهسازی راه‌های روستایی در استان چهارمحال و بختیاری آغاز به کار کرد. این طرح تلاش می‌کند با بهبود زیرساخت‌های ارتباطی، دسترسی به خدمات درمانی و آموزشی را در مناطق سخت‌گذر کوهستانی تسهیل کند.

به قلم نادر حیدری

این خبر را به اشتراک بگذارید

گوش‌ دهید

به‌طور خلاصه

  • پویش «خیرین راه‌ساز زاگرس» برای توسعه جاده‌های روستایی در چهارمحال و بختیاری آغاز به کار کرد.
  • بیش از ۷۰ درصد از شبکه ارتباطی این استان کوهستانی را راه‌های فرعی و روستایی تشکیل می‌دهند.
  • هدف این طرح، تسهیل دسترسی به خدمات درمانی، آموزشی و جلوگیری از مهاجرت روستاییان است.

اداره‌کل راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای چهارمحال و بختیاری در نیمه آبان ۱۴۰۵، پویش جدیدی را با نام «خیرین راه‌ساز زاگرس» راه‌اندازی کرده است. این طرح با هدف دعوت از نیکوکاران، صاحبان صنایع و فعالان اقتصادی برای مشارکت در توسعه زیرساخت‌های جاده‌ای شکل گرفته است.[1][2]

تمرکز اصلی این کارزار مردمی، احداث، تکمیل و بهسازی راه‌های روستایی در مناطق کوهستانی و سخت‌گذر این استان است. مشارکت‌کنندگان می‌توانند هزینه‌های پروژه‌های اولویت‌دار را تأمین کرده یا در عملیات اجرایی مسیرهای ارتباطی روستاها همکاری مستقیم داشته باشند.[1][2]

این پویش فراتر از یک پروژه عمرانی ساده دیده می‌شود و هدف نهایی آن، تسهیل دسترسی ساکنان بومی به خدمات ضروری و کمک به ماندگاری جمعیت در روستاهای رشته‌کوه زاگرس است. تمام مراحل این مشارکت با هماهنگی و سازوکار قانونی نهادهای دولتی انجام می‌پذیرد.[1][2]

چرا راه‌های روستایی در زاگرس اهمیت دارند؟

استان چهارمحال و بختیاری به دلیل موقعیت جغرافیایی ویژه و گستردگی مناطق کوهستانی، شرایط ارتباطی دشواری دارد. بر اساس آمارهای رسمی وزارت راه و شهرسازی، بیش از ۷۰ درصد از کل شبکه ارتباطی این استان را راه‌های روستایی و فرعی تشکیل می‌دهند.[2]

پراکندگی روستاها در میان دره‌ها و ارتفاعات زاگرس، اهمیت توسعه و نگهداری مداوم این شبکه جاده‌ای را دوچندان کرده است. یک مسیر خاکی یا ناایمن می‌تواند در فصول سرد سال، ارتباط ده‌ها خانوار را با مراکز شهری به طور کامل قطع کند.[2][3]

سهم بالای راه‌های روستایی در شبکه حمل‌ونقل استان، ضرورت توجه ویژه به این بخش را نشان می‌دهد.

روابط عمومی اداره‌کل راهداری چهارمحال و بختیاری در بیانیه آغاز این پویش تأکید کرده است: «گاهی برای تغییر زندگی مردم یک روستا، باید از ساختن یک راه آغاز کرد؛ راهی که می‌تواند فاصله یک بیمار تا مرکز درمانی را کوتاه‌تر کند.»[2]

داشتن یک جاده مناسب، تنها به معنای تردد آسان‌تر خودروها نیست؛ بلکه سرعت رسیدن نیروهای امدادی و آمبولانس‌ها را در مواقع اورژانسی به شدت افزایش می‌دهد. این موضوع در مناطق دورافتاده می‌تواند مرز میان مرگ و زندگی ساکنان باشد.[1][2]

از سوی دیگر، دسترسی ایمن به مدارس یکی از دغدغه‌های اصلی خانواده‌های روستایی در این استان است. جاده‌های هموار به دانش‌آموزان اجازه می‌دهد تا بدون خطر و با صرف زمان کمتری به مراکز آموزشی برسند و از ترک تحصیل در مقاطع بالاتر جلوگیری می‌کند.[2][3]

تأثیر اقتصادی و جلوگیری از مهاجرت

راه‌های روستایی شریان‌های اصلی اقتصاد محلی محسوب می‌شوند. کشاورزان و دامداران زاگرس‌نشین برای انتقال محصولات خود به بازارهای مصرف شهری، نیازمند مسیرهای ارتباطی قابل اتکا هستند تا هزینه‌های حمل‌ونقل و استهلاک خودروها کاهش یابد.[2]

کاهش هزینه‌های لجستیک به طور مستقیم بر حاشیه سود تولیدکنندگان روستایی تأثیر می‌گذارد و رونق کسب‌وکارهای کوچک محلی را به همراه دارد. همچنین، جاده‌های مناسب می‌توانند پای گردشگران را به طبیعت بکر این مناطق باز کرده و درآمد جایگزینی ایجاد کنند.[1][2]

مجموع این عوامل اقتصادی و رفاهی، انگیزه خانواده‌ها را برای ماندن در زادگاه خود تقویت می‌کند. برخورداری از زیرساخت‌های اولیه، روند مهاجرت بی‌رویه روستاییان به حاشیه شهرهای بزرگ را کند کرده و به حفظ بافت جمعیتی زاگرس کمک شایانی می‌نماید.[2][3]

احداث جاده‌های ایمن، نقش مستقیمی در رونق اقتصاد محلی و جلوگیری از مهاجرت روستاییان دارد.

با توجه به استانی بودن بودجه‌های تخصیص‌یافته به راه‌های روستایی و محدودیت‌های شدید منابع مالی دولتی در سال ۱۴۰۵، پیشبرد سریع این پروژه‌ها تنها با تکیه بر اعتبارات مصوب امکان‌پذیر نیست و ورود سرمایه‌های مردمی یک ضرورت قطعی به شمار می‌رود.[2]

تغییر نگاه به فرهنگ نیکوکاری

در فرهنگ سنتی نیکوکاری در ایران، ساخت مدرسه، مسجد و درمانگاه همواره در صدر اولویت‌های خیرین قرار داشته است. اما کارشناسان اجتماعی معتقدند که احداث جاده نیز باید به عنوان یکی از مصادیق بارز کارهای عام‌المنفعه و ماندگار شناخته شود.[2][3]

یک جاده ایمن، پیش‌نیاز رسیدن به همان مدرسه یا درمانگاهی است که توسط دیگر نیکوکاران ساخته شده است. بدون وجود مسیر دسترسی، بهترین امکانات خدماتی در یک روستای دورافتاده نیز نمی‌توانند کارایی لازم را برای اهالی داشته باشند.[3]

در بیانیه این کارزار مردمی آمده است: «خیر نیک‌اندیشی که امروز در احداث راه یک روستا مشارکت می‌کند، شاید هیچ‌گاه از آن مسیر عبور نکند؛ اما سال‌ها بعد، دانش‌آموزی برای رسیدن به مدرسه و کشاورزی برای رساندن محصول خود به بازار از همان راه عبور خواهند کرد.»[2]

این نگاه بلندمدت، جاده‌سازی را به یک میراث اجتماعی تبدیل می‌کند که آثار مثبت آن تا نسل‌ها در منطقه باقی می‌ماند. پویش زاگرس تلاش دارد تا این مفهوم جدید از باقیات صالحات را در میان فعالان اقتصادی و صاحبان صنایع نهادینه کند.[2][3]

نحوه مشارکت در پروژه‌های اولویت‌دار

علاقه‌مندان به حضور در این طرح ملی، ملزم به پرداخت تمام هزینه‌های یک پروژه بزرگ نیستند. سازوکار قانونی طراحی شده به گونه‌ای است که افراد می‌توانند تنها بخشی از هزینه‌های خرید مصالح یا ماشین‌آلات را برای یک مسیر مشخص تقبل کنند.[1][2]

نیکوکاران می‌توانند علاوه بر کمک‌های نقدی، با در اختیار گذاشتن ماشین‌آلات عمرانی نیز در این پویش مشارکت کنند.

اداره‌کل راهداری استان فهرستی از پروژه‌های اولویت‌دار و نیمه‌تمام را تهیه کرده است که بیشترین تأثیر را بر زندگی روستاییان دارند. خیرین می‌توانند با بررسی این فهرست، پروژه مورد نظر خود را بر اساس بودجه و منطقه جغرافیایی دلخواه انتخاب نمایند.[2]

علاوه بر کمک‌های نقدی، شرکت‌های پیمانکاری و صاحبان ماشین‌آلات سنگین نیز می‌توانند با در اختیار گذاشتن تجهیزات خود در عملیات خاک‌برداری و زیرسازی مشارکت کنند. این نوع همکاری مستقیم، سرعت پیشرفت فیزیکی جاده‌ها را به شکل چشمگیری افزایش می‌دهد.[2][3]

راه‌اندازی پویش «خیرین راه‌ساز زاگرس» در پاییز ۱۴۰۵، گامی نوآورانه برای پیوند دادن ظرفیت‌های عظیم مردمی با نیازهای حیاتی زیرساختی است؛ مسیری که ثمره آن فراتر از چند کیلومتر آسفالت، در خلق فرصت‌های تازه برای زندگی روستاییان نمایان خواهد شد.[1][2][3]

کارشناسان توسعه روستایی تأکید می‌کنند که موفقیت این الگو در چهارمحال و بختیاری می‌تواند راه را برای اجرای طرح‌های مشابه در سایر استان‌های کوهستانی ایران هموار کند. مناطقی مانند لرستان، کهگیلویه و بویراحمد و کردستان نیز با چالش‌های مشابهی در زمینه راه‌های روستایی روبه‌رو هستند.[3]

کارشناسان توسعه روستایی تأکید می‌کنند که موفقیت این الگو در چهارمحال و بختیاری می‌تواند راه را برای اجرای طرح‌های مشابه در سایر استان‌های کوهستانی ایران هموار کند.

شفافیت در ارائه گزارش‌های مالی و پیشرفت فیزیکی پروژه‌ها به نیکوکاران، کلید اصلی جلب اعتماد عمومی در این پویش است. نهادهای متولی متعهد شده‌اند تا با ایجاد یک سامانه اطلاع‌رسانی دقیق، خیرین را در جریان تک‌تک مراحل ساخت‌وساز قرار دهند.[2][3]

در نهایت، پیوند میان دولت و سرمایه‌های اجتماعی نشان می‌دهد که عبور از بحران‌های زیرساختی نیازمند یک اراده جمعی است. جاده‌هایی که با دست‌های مردمی هموار می‌شوند، نه تنها فاصله‌های جغرافیایی، که شکاف‌های توسعه‌یافتگی را نیز در قلب زاگرس کاهش خواهند داد.[3]

بررسی عمیق دیدگاه‌ها

نگاه نهادهای متولی

تأکید بر محدودیت منابع دولتی و ضرورت استفاده از ظرفیت‌های مردمی.

مدیران راهداری و وزارت راه و شهرسازی معتقدند که با توجه به گستردگی مناطق کوهستانی و هزینه‌های بالای راه‌سازی، بودجه‌های استانی به تنهایی پاسخگوی نیازهای زیرساختی نیستند. از دیدگاه آنان، ورود هدفمند سرمایه‌های بخش خصوصی و خیرین، تنها راهکار عملی برای تسریع در تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام و جلوگیری از استهلاک بیشتر جاده‌های خاکی است.

نگاه فعالان اجتماعی

بازتعریف مفهوم کار خیر و باقیات صالحات در حوزه زیرساخت.

جامعه‌شناسان و فعالان حوزه نیکوکاری بر این باورند که فرهنگ کار خیر در ایران نیازمند یک تغییر رویکرد است. آن‌ها استدلال می‌کنند که ساخت یک مدرسه یا درمانگاه در روستایی که جاده دسترسی ایمن ندارد، عملاً کارایی خود را از دست می‌دهد. بنابراین، راه‌سازی باید به عنوان زیربنایی‌ترین شکل نیکوکاری شناخته شود که بستر را برای سایر خدمات عام‌المنفعه فراهم می‌کند.

نهادهای دولتی و راهداری 40%فعالان اجتماعی و خیرین 35%ساکنان بومی زاگرس 25%
نهادهای دولتی و راهداری
تأکید بر محدودیت منابع دولتی و ضرورت استفاده از ظرفیت‌های مردمی برای توسعه زیرساخت‌ها.
فعالان اجتماعی و خیرین
بازتعریف مفهوم کار خیر و باقیات صالحات با محوریت احداث جاده‌های روستایی.
ساکنان بومی زاگرس
نیاز حیاتی به جاده‌های ایمن برای دسترسی به خدمات درمانی، آموزشی و رونق اقتصاد محلی.

دیدگاه‌هایی که این گزارش پوشش نداده

  • ساکنان روستاهای فاقد جاده در زاگرس
  • پیمانکاران محلی راه‌سازی

منابع

پوشش منابع

3 منبع

3 دیدگاه شناسایی‌شده

نهادهای دولتی و راهداری 40%فعالان اجتماعی و خیرین 35%ساکنان بومی زاگرس 25%
  1. [1]خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)نهادهای دولتی و راهداری

    بسته خبرهای کوتاه از چهارمحال و بختیاری

    مطالعه در خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) →
  2. [2]پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازینهادهای دولتی و راهداری

    راه‌اندازی پویش «خیرین راه‌ساز زاگرس» / دعوت از نیکوکاران، صاحبان صنایع و فعالان اقتصادی برای مشارکت در احداث، تکمیل و بهسازی راه‌های روستایی

    مطالعه در پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی →
  3. [3]تیم سردبیری کوهستانفعالان اجتماعی و خیرین

    تحلیل تیم سردبیری کوهستان

    مطالعه در تیم سردبیری کوهستان →
گوش‌ دهید

نظرات

همیشه در جریان باشید

هر زاویه. هر روز.

اخبار جامعه با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاه‌ها، هر روز و رایگان.