رکورد ۳۰٫۹ میلیون بزرگسال فعال در انگلستان هم‌زمان با جهش ورزش در سنین بالا

بین اواسط نوامبر ۲۰۲۴ تا اواسط نوامبر ۲۰۲۵، دقیقاً ۳۰٫۹ میلیون فرد بزرگسال در انگلستان دست‌کم ۱۵۰ دقیقه فعالیت بدنی با شدت متوسط در هفته ثبت کردند. این رقم نشان‌دهنده ۶۴٫۶ درصد از جمعیت بزرگسال است و بالاترین سطح تحرک ملی از زمان آغاز پایش‌های آماری جامع در یک دهه گذشته به شمار می‌رود.[1]

این آمار از تازه‌ترین پیمایش «زندگی فعال بزرگسالان» از سوی سازمان ورزش انگلستان (Sport England) به دست آمده که تحلیلی فراگیر از چگونگی تمرین شهروندان ارائه می‌دهد. تنها در ۱۲ ماه گذشته، شمار افراد فعال ۸۵۹ هزار نفر رشد کرده است. این جهش از جبران موفق رکود دوران همه‌گیری و بهبود اساسی شاخص پایه سلامت عمومی کشور حکایت دارد.[1][4]

در سوی مقابل، نسبت افراد کاملاً بی‌تحرک—یعنی کسانی که در هفته کمتر از ۳۰ دقیقه فعالیت با ضربان قلب بالا دارند—به ۲۴٫۷ درصد کاهش یافته است. با وجود این بهبود، هنوز ۱۱٫۸ میلیون نفر در گروه پرخطر از نظر ابتلا به بیماری‌های قلبی-عروقی و متابولیک جای می‌گیرند، هرچند روند کلی به سوی ارتقای تدریجی پیش می‌رود.[1][2]

این موج گسترده از تحرک تازه به طور یکنواخت در میان اقشار مختلف توزیع نشده است. برخلاف تصور عمومی، موتور محرک این تحول نه نسل‌های جوان‌تر، بلکه گروه‌های سنی هستند که در گذشته معمولاً با افت توان جسمی هم‌ردیف شمرده می‌شدند.[1]

پدیده ورزشکاران سالمند

جمعیت افراد فعال ۵۵ تا ۷۴ سال در طول ۹ سال گذشته ۲٫۱ میلیون نفر افزایش یافته که رشدی معادل ۷٫۳ درصد را نشان می‌دهد. در میان افراد بالای ۷۵ سال، شیب این رشد تندتر بوده و نرخ فعالیت با جهش ۱۰٫۹ درصدی، حدود ۷۰۰ هزار نفر دیگر را تحت پوشش قرار داده است.[1]

این تغییر الگوی جمعیتی، فرضیه قدیمیِ پیوند ناگزیر کهنسالی با خانه‌نشینی و رکود را به چالش می‌کشد. توصیه‌های سلامت عمومی همواره تاکید دارند که حفظ ظرفیت قلبی-عروقی در دهه‌های پایانی عمر مهم‌ترین ضامن حفظ استقلال حرکتی است، و حالا به نظر می‌رسد این واقعیت فیزیولوژیک از سوی سالمندان جدی گرفته شده است.[1][2][3]

با ورود به دهه ششم زندگی، ترشح هورمون‌های آنابولیک در بدن کاهش می‌یابد. در صورت نبود محرک مکانیکی ناشی از ورزش برای نگه‌داشت بافت‌ها، فیبرهای عضلانی به سرعت تحلیل می‌روند و نرخ متابولیسم پایه افت شدیدی پیدا می‌کند.[2][3]

افزایش ۳٫۳ میلیون نفری جمعیت فعال در طول ده سال اخیر اثبات می‌کند که این تحلیل رفتن سرنوشتی حتمی نیست. این گروه‌های سنی با بالا بردن منظم ضربان قلب خود، تراکم میتوکندری لازم برای استفاده بهینه سلولی از اکسیژن را حفظ می‌کنند.[1][2]

این دگرگونی در واقع بازتعریفی فرهنگی از معنای تحرک بدنی در دوران بازنشستگی است. افراد مسن به جای تسلیم شدن در برابر ناتوانی، آگاهانه به ورزش‌های سازمان‌یافته روی می‌آورند تا امید به زندگی توأم با سلامت را افزایش دهند؛ رویکردی که تحلیل رفتن عضلات (سارکوپنی) و گرفتگی عروق را به تاخیر می‌اندازد.[1][2]

با این حال، ورزش هوازی تنها نیمی از معادله سلامت است. هرچند ۶۴٫۶ درصد از بزرگسالان به آستانه توصیه‌شده هوازی می‌رسند، اما سهم به مراتب کمتری به تقویت ساختار استخوانی و عضلانی بدن خود می‌پردازند.[1]

خلاء تمرینات تقویت عضلات

مقامات ارشد پزشکی بریتانیا تاکید می‌کنند که بزرگسالان دست‌کم باید دو روز در هفته به تمرینات تقویت عضلات مشغول شوند. در حال حاضر فقط ۴۵ درصد از جمعیت بزرگسال—حدود ۲۱٫۵ میلیون نفر—به این استاندارد دست می‌یابند. این کمبود، به‌ویژه در افرادی که تنها به پیاده‌روی بسنده می‌کنند، شکنندگی ساختار اسکلتی را در پی دارد.[1][2]

پیاده‌روی تفریحی همچنان محبوب‌ترین فعالیت در انگلستان است و ۲۴ میلیون نفر را به خود جذب کرده است. پیاده‌روی اگرچه برای سلامت قلب و تنظیم سوخت‌وساز عالی است، اما فشار مکانیکی کافی برای تراکم استخوان‌ها یا پیشگیری از آتروفی عضلانی ایجاد نمی‌کند.[1][2][3]

شکاف جنسیتی چشمگیری نیز در تمرینات قدرتی دیده می‌شود. نزدیک به نیمی از مردان استانداردهای تمرین قدرتی را رعایت می‌کنند، در حالی که این رقم برای زنان تنها ۴۱ درصد است. این نابرابری، زنان مسن‌تر را به شکل نگران‌کننده‌ای در معرض شکستگی‌های ناشی از پوکی استخوان و ناتوانی‌های حرکتی قرار می‌دهد.[1][2]

شواهد آماری نشان می‌دهد که انجام تمرینات قدرتی با افزایش سن به شدت سقوط می‌کند. درست در سال‌هایی که بدن برای مقابله با تحلیل عضلات بیشترین نیاز را به تمرین مقاومتی دارد، سالمندان کمتر از دیگران سراغ بلند کردن وزنه یا مقاومت خارجی می‌روند.[1][2]

برای پر کردن این خلاء، لزوماً نیازی به کار با هالترهای سنگین یا تجهیزات دشوار نیست. فعالیت‌هایی که عضلات را به چالش بکشند تا حدی که احساس حرارت یا لرزش خفیف ایجاد شود—مانند اسکات با وزن بدن، حمل کیسه‌های خرید، یا تمرینات هدفمند پیلاتس—همان پیام بیولوژیک لازم برای سازگاری عضلانی را می‌فرستند.[2][4]

ظهور تناسب اندام ساختاریافته

الگوی کلی ورزش از زمین‌های بازی به سمت سالن‌های ورزشی چرخیده است. فعالیت‌های آمادگی جسمانی اکنون ۲۲٫۹ میلیون بزرگسال را جذب کرده‌اند و تنها در ۱۲ ماه گذشته ۹۲۱ هزار نفر به این گروه پیوسته‌اند.[1]

این جهش بیش از همه در چند بخش مشخص دیده می‌شود. تمرین در باشگاه و کار با دستگاه‌های ورزشی بیشترین بازگشت پس از دوران همه‌گیری را ثبت کرده‌اند، در حالی که کلاس‌های تناسب اندام گروهی همچنان پرطرفدارترین شکل فعالیت ساختاریافته به شمار می‌روند.[1]

کشش اصلی باشگاه‌ها در انعطاف‌پذیری زمانی آن‌هاست. برخلاف ورزش‌های تیمی که نیازمند هماهنگی تقویمی و مکان‌های ثابت هستند، باشگاه‌ها دسترسی انعطاف‌پذیری ارائه می‌دهند که با زندگی روزمره و کاری تداخل کمتری دارد. همین سادگی نقش تعیین‌کننده‌ای در تداوم تمرین بازی می‌کند.[1][4]

دویدن نیز احیای دوباره‌ای داشته و با جذب ۵۱۴ هزار دونده جدید در یک سال گذشته، شمار کل آن‌ها به ۷٫۱ میلیون نفر رسیده است. در مقابل، دوچرخه‌سواری پس از افت نسبی نسبت به دوران همه‌گیری، روی ۶٫۱ میلیون نفر متوقف شده است.[1]

شمار شناگران با ثبت رقم ۴٫۴ میلیون نفر تغییر خاصی نکرده و همچنان ۴۵۲ هزار نفر کمتر از آمار نه سال پیش است. تعطیلی استخرها و هزینه‌های فزاینده نگهداری از تاسیسات آبی نقشی اساسی در این رکود طولانی داشته است.[1][4]

افول ورزش‌های تیمی سنتی

همگام با رونق ورزش‌های انفرادی، ورزش‌های تیمی سنتی برای جذب و حفظ بزرگسالان با دشواری روبرو هستند. شمار شرکت‌کنندگان این رشته‌ها روی ۳٫۵ میلیون نفر بدون تغییر مانده که این سکون، ریزش تدریجی حضور مردان در طول یک دهه اخیر را پنهان می‌کند.[1]

فوتبال با ۱٫۹ میلیون بازیکن همچنان انتخاب اول مردان در ورزش‌های گروهی است، ولی در مقایسه با نه سال گذشته ۱۶۳ هزار نفر افت داشته است. کریکت و راگبی مردان نیز در سطوح آماتوری دچار کاهش پیوسته شرکت‌کنندگان شده‌اند.[1]

برعکس، ورزش‌های گروهی زنان رشدهایی هرچند آرام ولی امیدبخش را نشان می‌دهند. امروز نسبت به سال ۲۰۱۵، نزدیک به ۱۳۱ هزار زن بیشتر در ورزش‌های تیمی مثل فوتبال، کریکت و راگبی حضور دارند؛ به طوری که امروزه نت‌بال و فوتبال مشترکاً در صدر علایق تیمی زنان قرار دارند.[1]

دردسر هماهنگی بین چند نفر برای یک مسابقه در زمانی مشخص، با ورود به سال‌های پرمشغله شغلی و خانوادگی به مانعی جدی بدل می‌شود. ورزش‌های فردی بار اداری و زمانی بسیار کمتری تحمیل می‌کنند و به گزینه پیش‌فرض بزرگسالان پرمشغله تبدیل شده‌اند.[1][4]

معلولیت و بازتوانی پویا

یکی از الهام‌بخش‌ترین بخش‌های این آمارها، رشد پیوسته فعالیت در میان افراد دارای معلولیت یا بیماری‌های مزمن است؛ جمعیتی که نرخ مشارکت ورزشی آن‌ها طی نه سال اخیر ۵٫۴ درصد بیشتر شده است.[1]

در گذشته، توصیه‌های بالینی در مواجهه با بیماری‌های مزمن بیشتر بر استراحت مطلق و ذخیره انرژی تمرکز داشت. علم فیزیولوژی امروزه این رویکرد را کاملاً تغییر داده و حرکت کنترل‌شده را یکی از بهترین ابزارهای تسکین دردهای مزمن و کنترل اختلالات متابولیک می‌داند.[2][3]

با وجود این دستاوردها، شکافی عمیق همچنان پابرجاست. تنها ۴۹٫۱ درصد از افراد دارای معلولیت یا بیماری طولانی‌مدت به آستانه ۱۵۰ دقیقه در هفته می‌رسند، در حالی که این رقم برای سایر افراد جامعه ۶۹٫۸ درصد است.[1]

کاهش این شکاف ۲۰ درصدی مستلزم توسعه زیرساخت‌های متناسب و برنامه‌های تمرینی تطبیق‌یافته است. فقدان تجهیزات دسترس‌پذیر یا مربیان آموزش‌دیده، موانع متعددی ایجاد می‌کند که افراد دارای معلولیت را از چرخه ورزش خارج می‌سازد.[1][4]

شکاف اجتماعی و اقتصادی

اگرچه شاخص‌های سنی و توان‌یابی روندی مثبت را نشان می‌دهند، اما شکاف طبقاتی در ورزش انگلستان همچنان پابرجا و عمیق است. رفاه مالی یکی از قطعی‌ترین متغیرها در پیش‌بینی فعالیت بدنی است، زیرا هم دسترسی به امکانات و هم فراغت زمانی لازم را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد.[1]

در بالاترین دهک‌های اقتصادی، ۷۳٫۲ درصد بزرگسالان فعال ورزشی هستند، در حالی که در پایین‌ترین طبقات اقتصادی این رقم به ۵۳٫۸ درصد کاهش می‌یابد.[1]

این تبعیض به شکل جغرافیایی نیز نمایان است. میزان فعالیت بدنی بزرگسالان در مرفه‌ترین مناطق انگلستان در طول نه سال گذشته ۳٫۷ درصد افزایش یافته، اما در مناطق محروم در همین بازه زمانی با کاهش ۱٫۳ درصدی روبرو بوده است.[1]

فشارهای اقتصادی بلافاصله به کاهش تحرک می‌انجامد. حق عضویت در باشگاه‌ها، کفش مناسب و حتی هزینه رفت‌وآمد به فضاهای سبز همگی به بودجه خالی وابسته هستند. در زمان فشارهای معیشتی، تفریحات ورزشی جزو اولین هزینه‌هایی هستند که از سبد خانوار خط می‌خورند.[3][4]

پیوند خوردن عوامل نابرابری اوضاع را وخیم‌تر می‌کند. کسانی که با دو یا چند ویژگی محرومیت دست‌به‌گریبان هستند—مانند سکونت در مناطق کم‌برخوردار همراه با داشتن معلولیت—کمترین میزان تحرک را دارند و فقط ۴۴ درصد آن‌ها توانسته‌اند توصیه‌های پایه را اجرا کنند.[1]

مانع تعلق‌پذیری و فراگیری

فارغ از مسائل مالی، فراگیر و پذیرا بودن محیط‌های ورزشی نیز عاملی تعیین‌کننده است. تنها ۲۴ درصد بزرگسالان عمیقاً باور دارند که فضاهای ورزشی موجود فراگیر هستند و از همه اقشار با گرمی استقبال می‌کنند.[1]

احساس تعلق نقشی اساسی در بازگشت به تمرین دارد. تنها ۲۱ درصد از افراد باور دارند در اماکن ورزشی کسانی را مشابه موقعیت اجتماعی یا جسمی خود می‌بینند. وقتی فردی حس کند ترکیب جمعیتی حاضر در باشگاه با او همخوانی ندارد، به‌ندرت به آن فضا برمی‌گردد.[1][4]

احساس امنیت در فضاهای عمومی مانعی جدی برای ورزش در فضای باز است. تنها ۲۲ درصد افراد در ساعت‌های دلخواه خود در اماکن عمومی احساس امنیت کامل برای ورزش دارند؛ موضوعی که ورزش شبانه به‌ویژه دویدن یا رکاب‌زدن را در ماه‌های تاریک زمستان برای زنان دشوار می‌کند.[1][4]

روان‌شناسی تحرک بدنی

برای پی بردن به ریشه‌های بی‌تحرکی، سازمان ورزش انگلستان از مدل رفتاری COM-B استفاده می‌کند که توانمندی (Capability)، فرصت (Opportunity) و انگیزه (Motivation) را می‌سنجد. بر اساس این داده‌ها، بخش زیادی از مردم اساساً خود را فاقد آمادگی ذهنی و جسمی برای ورزش می‌دانند.[1][4]

تنها ۳۹ درصد از بزرگسالان باور قطعی دارند که از نظر جسمی توانایی و اعتمادبه‌نفس کافی برای تحرک دارند. این حس ضعف معمولاً از ترس از مصدومیت یا نداشتن اطلاعات پایه در خصوص نحوه کار با وسایل ورزشی سرچشمه می‌گیرد.[1][4]

شاخص فرصت وضعیتی شکننده‌تر دارد؛ فقط ۳۴ درصد معتقدند زمان، امکانات یا فضای مناسب برای ورزش در اختیار دارند. وضعیت انگیزه هم مشابه است و تنها ۳۵ درصد افراد فعالیت ورزشی را واقعاً لذت‌بخش و رضایت‌بخش ارزیابی می‌کنند.[1]

این شاخص‌های روانی به دقت خروجی‌های واقعی را نشان می‌دهند. کسانی که پاسخ‌های بسیار مثبتی به این سه محور داده‌اند، با اختلافی چشمگیر بیش از دیگران به مرز ۱۵۰ دقیقه فعالیت ورزشی در هفته می‌رسند.[1]

برای ساختن یک عادت ورزشی پایدار، ارزیابی این سه محور راهنمای خوبی است. اگر مسئله کمبود فرصت است، تمرینات با وزن بدن در منزل نیاز به رفت‌وآمد را از میان می‌برد؛ و اگر ضعف در توانمندی حس می‌شود، استفاده محدود از یک مربی برای یادگیری فرم پایه حرکات می‌تواند نقطه شروعی مطمئن باشد.[4]

زیرساخت متکی بر داوطلبان

زنجیره ورزش‌های آماتوری و غیرحرفه‌ای کاملاً بر دوش نیروهای داوطلب می‌چرخد. سال گذشته در سراسر انگلستان، ۱۰٫۹ میلیون نفر وقت خود را به پشتیبانی از رویدادها و باشگاه‌های ورزشی اختصاص دادند که رشدی ۳۹۹ هزار نفری را نشان می‌دهد.[1]

با وجود این رشد مقطعی، بدنه ورزش‌های مردمی با کمبود جدی نیروی انسانی روبروست. در حال حاضر شمار داوطلبان ۱٫۳ میلیون نفر کمتر از هشت سال پیش است؛ کاهشی ۴٫۴ درصدی که حیات باشگاه‌های کوچک و رویدادهای محلی را تهدید می‌کند.[1]

شدیدترین ریزش در بخش جذب حامیان مالی رخ داده که ۱٫۸ میلیون سازمان‌دهنده را از سال ۲۰۱۶ تاکنون از دست داده است. در حالی که بخش مربیگری پایدارتر مانده، ستون اداری و اجرایی ورزش محلی زیر بار فشارهای مالی و کمبود وقت در حال فرسایش است.[1][4]

همچنین توازن جمعیتی نامناسبی در میان داوطلبان وجود دارد. ۶۲ درصد داوطلبان هفتگی را مردان تشکیل می‌دهند و سهم اقشار کم‌درآمد جامعه از فعالیت‌های داوطلبانه تنها ۱۰ درصد است، در حالی که ۳۰ درصد از جمعیت کشور را تشکیل می‌دهند.[1]

سلامت روان و رابطه دوز-پاسخ

فواید فیزیولوژیک ورزش بر کسی پوشیده نیست، اما آمارها پیوند محکم آن با تاب‌آوری ذهنی را هم اثبات می‌کنند. کسانی که به حد نصاب ۱۵۰ دقیقه ورزش می‌رسند، رضایت از زندگی بسیار بالاتری نسبت به افراد کم‌تحرک گزارش کرده‌اند.[1]

در مقیاس ۱۰ امتیازی، میانگین نمره شادکامی در میان افراد فعال ۷٫۲ است، در حالی که این شاخص برای افراد بی‌تحرک به ۶٫۹ می‌رسد. افراد فعال در شاخص‌های توسعه فردی، مانند توانایی رسیدن به اهداف و استقامت در مواجهه با مشکلات نیز نمرات بهتری ثبت می‌کنند.[1]

این اثر روانی وابسته به دوز مصرفی است؛ به این معنا که هر مقداری از تحرک حس خوبی می‌آفریند، اما رسیدن به سقف ۱۵۰ دقیقه ترشح انتقال‌دهنده‌های عصبی مانند اندورفین و فاکتور نوروتروفیک مشتق از مغز (BDNF) را به اوج می‌رساند.[2][3]

جالب اینکه انجام کارهای داوطلبانه منظم نیز بار روانی مثبتی مشابه دارد. کسانی که به طور هفتگی در فعالیت‌های ورزشی داوطلب می‌شوند، نسبت به افراد بدون مشارکت، اعتماد اجتماعی بالاتر و پیوند قوی‌تری با جامعه احساس می‌کنند.[1]

در مجموع، آمارها نشان می‌دهند که شهروندان راه‌هایی نوین برای تحرک فراتر از قالب‌های ورزشی سنتی یافته‌اند. با اتکا به تناسب اندام فردی و پیاده‌روی، میلیون‌ها سالمند در حال بازنویسی مسیر سلامت خود در دهه‌های پایانی عمر هستند.[1][4]

چالش اصلی بعدی نظام سلامت، تبدیل این موفقیت هوازی به استحکام اسکلتی و عضلانی است. تا زمانی که تمرینات مقاومتی جایگاهی هم‌تراز با پیاده‌روی روزانه پیدا نکنند، جامعه با وجود ریه‌ها و قلب‌های سالم، همچنان با عضلاتی ضعیف و استخوان‌هایی شکننده روبرو خواهد بود.[2][4]