رسیدن صادرات نفت خاورمیانه به بالاترین سطح از زمان آغاز جنگ

در روزهای پایانی ماه سپتامبر سال ۲۰۲۶، مانیتورهای ردیابی کشتی در شرکت اطلاعاتی کپلر، ترافیک متراکمی از ابرنفتکش‌ها را در پایانه‌های صادراتی خلیج فارس ثبت کردند. داده‌های استخراج شده از این رصدها نشان می‌دهد که صادرات نفت خام از سوی تولیدکنندگان عمده خاورمیانه به رقم ۱۲.۸ میلیون بشکه در روز رسیده است.[1][2]

این عدد تنها یک آمار ماهانه ساده نیست؛ بلکه یک نقطه عطف در بازار انرژی محسوب می‌شود. شفقنا در گزارش خود دقیقاً به این موضوع اشاره کرده و می‌نویسد: «صادرات نفت کشورهای عمده تولیدکننده نفت در غرب آسیا در ماه سپتامبر به ۱۲.۸ میلیون بشکه در روز رسید که بالاترین میزان از زمان آغاز جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران در ماه فوریه به شمار می‌رود.»[1]

در شرایطی که سایه جنگ بر آبراه‌های بین‌المللی سنگینی می‌کند، ثبت چنین رکوردی توجه تحلیلگران بازار انرژی را به خود جلب کرده است. مکانیسم اصلی این جهش صادراتی، به تصمیمات و ظرفیت‌های عملیاتی دو غول نفتی منطقه یعنی عربستان سعودی و امارات متحده عربی بازمی‌گردد.[3]

بر اساس گزارش‌های منتشر شده، افزایش قابل توجه محموله‌های ارسالی از سوی این دو کشور، عامل اصلی رسیدن صادرات خاورمیانه به مرز ۱۲.۸ میلیون بشکه در روز بوده است. این موضوع نشان می‌دهد که کشورهای حاشیه خلیج فارس در تلاشند تا خلأهای احتمالی در بازار را پوشش دهند.[1][2]

برای درک بهتر این پویایی، باید به نحوه عملکرد بازارهای نفتی در زمان بحران نگاه کرد. معمولاً با افزایش ریسک‌های ژئوپلیتیک، خریداران به دنبال تضمین امنیت عرضه خود هستند و تولیدکنندگانی که ظرفیت مازاد و مسیرهای صادراتی امن‌تری دارند، سهم بیشتری از بازار را به خود اختصاص می‌دهند.[3]

عربستان سعودی به عنوان رهبر غیررسمی اوپک، همواره نقش تنظیم‌کننده شناور بازار را ایفا کرده است. افزایش صادرات این کشور نشان می‌دهد که ریاض در تلاش است تا تعادل میان عرضه و تقاضا را در شرایط ملتهب کنونی حفظ کند و از جهش‌های قیمتی که می‌تواند به اقتصاد جهانی آسیب برساند، جلوگیری نماید.[1][3]

از سوی دیگر، امارات متحده عربی نیز با سرمایه‌گذاری‌های گسترده در زیرساخت‌های تولید و صادرات خود، توانسته است به سرعت به نیازهای بازار پاسخ دهد. افزایش محموله‌های اماراتی در ماه سپتامبر، نشان‌دهنده انعطاف‌پذیری عملیاتی این کشور در شرایط بحرانی است.[2][3]

این افزایش صادرات در حالی رخ می‌دهد که برخی دیگر از کشورهای منطقه با محدودیت‌ها و چالش‌های متعددی در زمینه تولید و فروش نفت خود مواجه هستند. تحریم‌ها، اختلال در مسیرهای کشتیرانی و ریسک‌های امنیتی، باعث شده تا تمرکز خریداران به سمت تأمین‌کنندگان باثبات‌تر معطوف شود.[3]

در نهایت، آنچه در ماه‌های آینده تعیین‌کننده خواهد بود، توانایی این کشورها در حفظ این سطح از صادرات و همچنین واکنش بازارهای مصرف‌کننده در آسیا و اروپا است. در حالی که داده‌های کپلر تصویری از موفقیت در تأمین انرژی را نشان می‌دهد، پایداری این روند به تحولات میدانی و تصمیمات کلان اقتصادی در سطح جهان بستگی خواهد داشت.[3]