رونمایی CATL از سیستم باتری دوگانه برای کامیون‌های برقی؛ پایان اضطراب مسافت در حمل‌ونقل سنگین

مالکان ناوگان حمل‌ونقل سنگین اکنون می‌توانند بدون نگرانی از اتمام شارژ در میانه‌های جاده، از حداکثر ظرفیت باتری کامیون‌های برقی خود استفاده کنند. شرکت چینی CATL در تاریخ ۲۰ اکتبر ۲۰۲۶ از سیستم جدید باتری دوگانه خود پرده برداشت که قواعد بازی را در لجستیک جاده‌ای تغییر می‌دهد. این نوآوری به رانندگان اجازه می‌دهد تا پیش از مراجعه به ایستگاه تعویض، باتری اصلی را تا مرز ۵ درصد تخلیه کنند.[2][4]

تا پیش از این، رانندگان کامیون‌های برقی به دلیل ترس از ماندن در جاده، معمولاً زمانی که شارژ باتری به ۳۰ درصد می‌رسید، برای تعویض آن اقدام می‌کردند. این رفتار محتاطانه باعث می‌شد بخش بزرگی از ظرفیت باتری بدون استفاده باقی بماند و بهره‌وری ناوگان کاهش یابد. معماری جدید CATL که با نام Tectrans II معرفی شده، این مشکل اساسی را با یک راهکار هوشمندانه و دوگانه حل کرده است.[3][4]

این سیستم که با همکاری شرکت QIJI Energy توسعه یافته، از یک باتری اصلی قابل تعویض در شاسی و یک باتری پشتیبان ثابت در پشت کابین راننده تشکیل شده است. باتری پشتیبان با ظرفیت ۷۷ کیلووات‌ساعت، به عنوان یک دامنه افزا عمل می‌کند. زمانی که شارژ باتری اصلی رو به اتمام است، سیستم در کسری از ثانیه و بدون قطعی برق، انرژی را از باتری پشتیبان تامین می‌کند.[2][6]

جسی یانگ، مدیرعامل شرکت QIJI Energy، در مراسم رونمایی در پکن بر اهمیت این دستاورد برای صنعت حمل‌ونقل تاکید کرد. او با اشاره به نیازهای واقعی رانندگان گفت که ترکیب باتری‌های دوگانه با قابلیت افزایش پیمایش و سیستم تعویض سریع باتری، بهترین و کامل‌ترین راهکار موجود برای برقی‌سازی کامیون‌های سنگین است.[6]

اقتصاد جدید برای مالکان کامیون

فراتر از فناوری سخت‌افزاری، تغییر در مدل قیمت‌گذاری نیز تاثیر مستقیمی بر جیب خریداران و رانندگان می‌گذارد. شرکت CATL مدل باتری به عنوان سرویس خود را اصلاح کرده است تا مشتریان تنها هزینه انرژی خالص مصرفی را بپردازند. این یعنی انرژی بازیافت شده از طریق ترمزگیری به نفع راننده محاسبه می‌شود و هزینه‌های اجاره ماهانه را تا ۲۰ درصد کاهش می‌دهد.[1][2]

برآوردهای اولیه نشان می‌دهد که این سیستم می‌تواند در یک دوره سه ساله، بیش از ۴۶۰ هزار یوان معادل ۶۸ هزار و ۷۰۰ دلار صرفه‌جویی در مقایسه با کامیون‌های دیزلی به همراه داشته باشد. این رقم برای شرکت‌های لجستیکی که با حاشیه‌های سود پایین کار می‌کنند، یک مزیت رقابتی تعیین‌کننده محسوب می‌شود. به همین دلیل، در همان روز رونمایی، قراردادهایی برای سفارش ۱۳ هزار دستگاه کامیون مجهز به این سیستم امضا شد.[4][5]

باتری‌های اصلی قابل تعویض در دو ظرفیت ۴۳۲ کیلووات‌ساعت و ۵۱۳ کیلووات‌ساعت عرضه می‌شوند که به ترتیب برای کامیون‌هایی با فاصله محوری متفاوت طراحی شده‌اند. فرآیند تعویض این باتری‌های غول‌پیکر در ایستگاه‌های نسل جدید تنها ۵ دقیقه زمان می‌برد. این سرعت بالا، زمان توقف کامیون‌ها را به سطح سوخت‌گیری کامیون‌های دیزلی نزدیک کرده است.[3][5]

شرکت‌های بزرگ پستی و لجستیکی چین از جمله SF Express و ZTO Express از نخستین خریداران این فناوری هستند. پیوستن این غول‌های حمل‌ونقل به شبکه تعویض باتری، نه تنها بازگشت سرمایه ایستگاه‌ها را تضمین می‌کند، بلکه نقش مهمی در کاهش انتشار کربن ایفا خواهد کرد. این سفارشات گسترده نشان‌دهنده اعتماد بازار به پایداری این فناوری است.[1][5]

توسعه زیرساخت‌ها و چشم‌انداز بازار

موفقیت این سیستم دوگانه وابستگی شدیدی به گستردگی شبکه ایستگاه‌های تعویض باتری دارد. شرکت CATL برنامه‌ریزی کرده است تا پایان سال ۲۰۲۶، تعداد ۹۰۰ ایستگاه تعویض باتری مخصوص کامیون‌های سنگین را در سراسر چین راه‌اندازی کند. این رقم قرار است تا سال ۲۰۲۷ به ۲ هزار ایستگاه برسد تا پوشش کاملی در بزرگراه‌های اصلی ایجاد شود.[2][6]

هدف نهایی این غول باتری‌سازی، احداث ۱۰ هزار ایستگاه تعویض باتری با همکاری شرکای تجاری است. ایستگاه‌های نسل جدید به گونه‌ای طراحی شده‌اند که هزینه ساخت آن‌ها ۱۰ درصد کمتر است و نیازی به گودبرداری عمیق ندارند. این ویژگی اجازه می‌دهد تا یک ایستگاه جدید تنها در عرض ۵ روز نصب و آماده بهره‌برداری شود.[1][3]

بازار کامیون‌های سنگین در چین با سرعت خیره‌کننده‌ای در حال برقی شدن است. بر اساس داده‌های منتشر شده، سهم کامیون‌های سنگین انرژی نو از کل فروش این بخش در سپتامبر ۲۰۲۶ به بیش از ۵۰ درصد رسید که جهشی بزرگ نسبت به سهم ۵ درصدی در سال ۲۰۲۲ محسوب می‌شود. بیش از ۴۳۰ هزار کامیون برقی در حال حاضر از باتری‌های CATL استفاده می‌کنند.[1][5]

با وجود این موفقیت‌ها در بازار داخلی، پذیرش این مدل در بازارهای بین‌المللی هنوز با چالش‌هایی روبرو است. در اروپا و آمریکای شمالی، تمرکز خودروسازان بیشتر بر روی سیستم‌های شارژ مگاواتی است تا تعویض باتری. با این حال، CATL در حال آزمایش راهکارهای خود در پروژه‌های معدنی و همکاری با شرکت‌هایی مانند Octopus Energy در بریتانیا است تا این فناوری را صادر کند.[2][6]

در نهایت، این نوآوری نشان‌دهنده بلوغ فناوری در بخش خودروهای تجاری است. دورانی که در آن ظرفیت باتری تنها عامل تعیین‌کننده بود، جای خود را به راهکارهای ترکیبی داده است که کارایی عملیاتی و کاهش هزینه‌های مالکیت را هدف قرار می‌دهند. گام بعدی، اثبات دوام این سیستم‌ها در شرایط آب‌وهوایی سخت و مسیرهای کوهستانی خواهد بود.[4][5]

مدیران این شرکت تاکید دارند که باتری پشتیبان به عنوان یک دارایی ثابت روی کامیون باقی می‌ماند، در حالی که باتری اصلی بر اساس نیازهای فصلی و حجم بار قابل اجاره است. این انعطاف‌پذیری بی‌سابقه به شرکت‌های باربری اجازه می‌دهد تا در فصول کم‌کار، با اجاره باتری‌های کوچکتر، هزینه‌های جاری خود را بهینه‌سازی کنند و از خواب سرمایه جلوگیری نمایند.[3][4]