استانداردسازی کدهای ایموجی به‌جای تصاویر؛ شکافی فنی که لحن پیام‌ها را دگرگون می‌کند

در اکتبر ۲۰۱۰، در اتاق کنفرانسی معمولی و بی‌روح در مانتین‌ویوی کالیفرنیا، گروهی از مهندسان نرم‌افزار تصمیمی گرفتند که بنیاد ارتباطات دیجیتال امروزی را دستخوش دگرگونی کرد. کنسرسیوم یونیکد نسخه ۶.۰ استاندارد متنی خود را عرضه کرد و با این کار، ۷۲۲ ایموجی رسماً وارد الفبای رایانشی جهان شدند.[1][3]

اما این کنسرسیوم تصاویری را استاندارد نکرد. به‌جای آن، صرفاً کدهای حرفی‌عددی زیربنایی مشخص شدند؛ مثلاً دنباله کد U+1F601 به مفهوم «چهره خندان با چشمان متبسم» اختصاص یافت. طراحی و کشیدن تصویر واقعی کاملاً به سلیقه سازندگان دستگاه‌ها واگذار شد.[1][3]

همین جدایی ساختاری میان کد انتزاعی و تصویر نهایی، نقطه‌کوری اساسی در تعاملات انسانی پدید آورد. کاربری با آیفون و گیرنده‌ای با گلکسی سامسونگ، ناگهان در جریان یک گفت‌وگو به دو تصویر کاملاً متفاوت نگاه می‌کردند.[2][4]

ما معمولاً فرض می‌کنیم همان چهره‌ای که تایپ می‌کنیم عینا روی صفحه گوشی دوستمان نقش می‌بندد. اما در واقعیت، روند بازتولید دیجیتال مکرراً لحن احساسی پیام را تغییر می‌دهد و پوزخندی بازیگوشانه را، بی‌آنکه طرفین بدانند، به اخمی ناخوشایند بدل می‌سازد.[2][4]

معماری یک پیام دیجیتال

برای درک چراییِ تغییر دمای احساسی یک پیامک در میانه راه، باید نحوه پردازش متن در رایانه‌ها را شناخت. وقتی حرف «A» را تایپ می‌کنید، گوشی شما تصویری از این حرف را از شبکه عبور نمی‌دهد؛ بلکه عدد ۶۵ را ارسال می‌کند.[1]

دستگاه گیرنده با خواندن این عدد، به فایل قلم داخلی خود مراجعه می‌کند تا تصمیم بگیرد حرف را چگونه رسم کند. یونیکد دقیقاً همین منطق را برای یک برش پیتزا، بانوی رقصان یا چهره‌ای ملتمس نیز پیاده کرده است.[1]

استاندارد اسم را تعیین می‌کند و سیستم‌عامل صفت را به آن می‌افزاید. طراحان اپل ممکن است یک کد را با سایه‌پردازی سه‌بعدی و صیقلی رسم کنند، درحالی‌که تیم طراحی گوگل همان کد را به شکلی تخت، مینیمال و با دهانی گشادتر به تصویر می‌کشد.[3]

در مستندات فنی کنسرسیوم آمده است: «استاندارد یونیکد ظاهر دقیق ایموجی را مشخص نمی‌کند. ارائه‌دهندگان مختلف می‌توانند و در عمل نیز تصاویر متفاوتی برای یک نویسه ارائه می‌دهند»؛ رویکردی که حس بومی‌بودن ایموجی در هر سیستم‌عامل را حفظ می‌کند، اما هماهنگی بصری را قربانی می‌سازد.[1]

اندازه‌گیری شکاف احساسی

پیامدهای این نظام چندپاره هنگامی آشکار شد که پژوهشگران نحوه تفسیر واقعی این چهره‌ها را سنجیدند. در مطالعه‌ای شاخص در سال ۲۰۱۶، محققان آزمایشگاه گروپ‌لنز (GroupLens) در دانشگاه مینه‌سوتا از شرکت‌کنندگان خواستند بار عاطفی ایموجی‌های مختلف را ارزیابی کنند.[2]

نتایج از شکاف‌های عظیم میان پلتفرم‌ها روی کدهای کاملاً یکسان حکایت داشت. هنگام بررسی نسخه اپل از ایموجی «چهره خندان با چشمان متبسم»، شرکت‌کنندگان در مقیاسی ۱۰ امتیازی، نمره منفی ۱.۰۴ را ثبت کردند و آن را نوعی دهن‌کجی یا لبخند دردناک توصیف نمودند.[2]

اما وقتی کاربران نسخه گوگل همان کد را تماشا کردند، امتیاز مثبت ۴.۱۱ به آن دادند. این تفاوت احساسی ۵.۱۵ امتیازی یعنی پیامی حاوی ناخشنودی ملایم که از آیفون ارسال شده، در گوشی اندرویدی مخاطب به عنوان شادمانی ناب و سرشار تعبیر می‌شود.[2][4]

پژوهشگران دریافتند در ۲۵ درصد موارد، شرکت‌کنندگان صرفاً به دلیل مشاهده نگاره‌های متفاوتی از شرکت‌ها، بر سر مثبت یا منفی بودن یک ایموجی خاص با هم اختلاف‌نظر داشتند. به بیان ساده، بار عاطفی پیام توسط سخت‌افزار گیرنده از نو بازنویسی می‌شود.[2]

شکاف ترجمه شرکتی

این اختلاف فقط محدود به حالت‌های چهره نیست؛ ترجمه فرهنگی و بصری اشیا نیز بدفهمی‌های عجیبی رقم می‌زند. سال‌ها کد U+1F52B در اپل شبیه یک هفت‌تیر واقعی و در مایکروسافت به شکل تفنگ اشعه‌ای فضایی در فیلم‌های قدیمی بود.[3]

هنگامی که اپل در سال ۲۰۱۶ در اعتراض به خشونت‌های مسلحانه هفت‌تیر را به یک تفنگ آب‌پاش پلاستیکی سبز تبدیل کرد، این ابهام دوچندان شد. کاربر آی‌او‌اس به شوخی با تفنگ آب‌پاش پیام می‌داد، اما گیرنده تصویری از یک اسلحه گرم کاملاً واقعی دریافت می‌کرد.[3]

سال‌ها طول کشید تا سایر غول‌های فناوری طراحی خود را با آب‌پاش اپل هماهنگ کنند. در این بازه، یک رشته داده یکسان می‌توانست بر اساس شیشه نمایشگری که آن را نشان می‌داد، شوخی تابستانی کودکانه یا تهدیدی جانی و مرگبار تلقی شود.[3][4]

مشکلات مشابهی برای مفاهیم ساده‌تر نیز رخ داده است؛ از جمله «شخصی با دستان گره‌کرده» (U+1F64F). این ایموجی که در غرب نماد نیایش و دعاست، در اصل توسط اپراتورهای ژاپنی برای بیان مؤدبانه «لطفاً» یا «سپاسگزارم» ساخته شده بود، اما شرکت‌ها تفاسیر فرهنگی گوناگونی از آن ارائه دادند.[1][3]

توهم زبانی جهانی

زبان‌شناسان اغلب ایموجی‌ها را به فرافردی و پیرا‌زبان تشبیه می‌کنند؛ همان اشارات دست، حرکات صورت و تن صدایی که کلمات گفتاری را همراهی می‌کنند. در گفت‌وگوی رودررو، بالا انداختن یک ابرو مانع از آن می‌شود که یک شوخی به عنوان توهین برداشت شود.[4]

ایموجی‌ها آمدند تا همین خلأ احساسی را در نوشتار دیجیتال پر کنند و تکیه‌گاهی عاطفی برای حروف خشک باشند. اما چون نمایش تصویری آنها میان سیستم‌عامل‌ها دستخوش تغییر می‌شود، این زبان کمکی پیوسته بی‌ثبات است و در میانه راه تغییر شکل می‌دهد.[2][4]

این ناپایداری باعث شده کاربران لحن‌های اختصاصی پلتفرم‌ها را بیاموزند. آیفون‌داران حرفه‌ای چهره ملتمس (U+1F97A) را برای بیان نوعی مظلوم‌نمایی طعنه‌آمیز به کار می‌برند، اما همین ظرافت در لحن کارتونی سامسونگ چندان منتقل نمی‌شود.[3][4]

حاصل کار، ابزاری ارتباطی است که جهانی به نظر می‌رسد اما کاملاً محلی عمل می‌کند. ما بر اساس مفاهیم تایپ می‌کنیم، اما بر اساس برندها پیام‌ها را می‌خوانیم؛ بدین ترتیب لحن عاطفی مکالمات روزمره ما تحت تأثیر نگرش‌های بصری چند شرکت فناوری قرار دارد.[4]

استانداردسازی مفاهیم انتزاعی

در مواجهه با این سوءتفاهم‌های مداوم، کنسرسیوم یونیکد تلاش کرده بدون شکستن چارچوب اولیه خود، راهنماهای طراحی را دقیق‌تر کند. این نهاد اکنون پیشنهادهای مفصل‌تری منتشر می‌کند تا شرکت‌ها هسته اصلی معنای چهره مرجع را حفظ کنند.[1]

آنها همچنین توالی پیونددهنده با پهنای صفر (ZWJ) را معرفی کردند که امکان اتصال چندین کد به یک تصویر واحد را می‌دهد. با این ابزار، کاربران رنگ پوست، جنسیت و شغل را مشخص می‌کنند و شرکت‌ها ناچارند تصویر دقیق‌تری از پیکره‌های انسانی رسم کنند.[1][3]

با وجود این راهکارهای فنی، ساختار زیرین دست‌نخورده مانده است. کد یک مقدار جهانی و ثابت است، اما نگاره ترسیمی، متغیری محلی به شمار می‌رود. تا زمانی که پیام‌رسانی بر قلم‌های محلی تکیه دارد نه تصاویر ارسالی، فرستنده هرگز از آنچه مخاطبش می‌بیند مطمئن نخواهد بود.[1][4]

در نهایت، صفحه‌کلید ایموجی‌ها بیش از آنکه زبانی جهانی باشد، یک کارگاه ترجمه مداوم و عظیم است. هر بار که روی یکی از آن صورتک‌های زرد می‌زنید، احساسات خود را به طراحان شرکتی می‌سپارید و اعتماد می‌کنید که آنها حس شما را صادقانه نقاشی کنند.[4]