تجهیز زیردریایی‌های خودران «گوست شارک» استرالیا به ریزپهپادهای انتحاری و مین‌های دریایی

دولت استرالیا مجوز تجهیز ناوگان نوین زیردریایی‌های خودمختار خود به دسته‌های پهپادی و مین‌های دریایی را صادر کرد؛ اقدامی که زیردریایی «گوست شارک» (Ghost Shark) را از یک ابزار صرفاً شناسایی، به یک سکوی ضربتی تمام‌عیار تبدیل می‌کند. پت کانروی، وزیر صنایع دفاعی استرالیا، این بسته تسلیحاتی را پس از پشت سر گذاشتن آزمایش‌های محرمانه تأیید کرد تا سامانه‌ها برای حضور در رزمایش دریایی «بیگ پلی» در سن‌دیگو ذیل پیمان اوکوس (AUKUS) آماده شوند.[1][5]

فهرست تسلیحاتِ از حالت طبقه‌بندی خارج‌شده شامل حداکثر ۱۲ تیر مین دریایی در هر مأموریت، محموله‌های لجستیکی زیرسطحی، و پهپادهای پرتاب‌شونده «آلتیوس» (ALTIUS) ساخت شرکت آندوریل است. این معماری تسلیحاتی به این شناور بدون سرنشین فوق‌بزرگ امکان می‌دهد هم مأموریت‌های سد نفوذ دریایی و هم شناسایی عمقی را بدون فرستادن زیردریایی‌های سرنشین‌دار به آب‌های پرخطر به سرانجام برساند.[1][4]

تصاویر و ویدیوهای تازه‌ای که شرکت آندوریل منتشر کرده، روند پرتاب هوایی را به تصویر می‌کشد: گوست شارک به سطح آب می‌آید، دریچه‌های فوقانی بدنه گشوده می‌شوند و یک پرتابگر ۱۲ سیلندری زاویه می‌گیرد تا پهپادهای آلتیوس را مستقیماً از روی آب شلیک کند؛ رویکردی که اثر راداری و بصری سکو را در زمان پرتاب به حداقل می‌رساند.[2][3]

کانروی در جریان بازدید از تأسیسات سیدنی شرکت آندوریل به خبرنگاران گفت: «گوست شارک اکنون دندان‌های برنده‌ای دارد و می‌تواند به هر متجاوز احتمالی ضربه بزند.» او تأکید کرد ماژولار بودن این سامانه معادلات حریف را برهم می‌زند، چرا که هر کانتینر ترابری معمولی در بنادر استرالیا می‌تواند میزبان یک زیردریایی مسلح و خودران باشد.[1][3]

توسعه توان سد نفوذ زیرسطحی

پهپادهای آلتیوس توانمندی لایه‌ای به نیروی دریایی استرالیا اضافه می‌کنند. بسته به نوع مدلی که درون سیلندرها بارگذاری می‌شود، دسته پروازی شلیک‌شده می‌تواند پایش وسیع جغرافیایی انجام دهد، نقش فریبنده الکترونیکی برای فعال‌سازی پدافند هوایی حریف ایفا کند، یا به عنوان مهمات پرسه‌زن انتحاری مستقیماً اهداف سطحی را هدف قرار دهد.[2][4]

خانواده مهمات پرسه‌زن آلتیوس پیش‌تر کارایی خود را در سایر عرصه‌های نظامی اثبات کرده‌اند؛ ارتش ایالات متحده اوایل سال جاری همین سامانه را با موفقیت از بالگرد آپاچی شلیک کرد. با این حال، عملیاتی کردن آن‌ها از روی یک زیردریایی مستقر در سطح آب، نیازمند غلبه بر چالش‌های فنی تازه‌ای نظیر فرسایش ناشی از آب شور و تثبیت وضعیت در تلاطم امواج است.[4]

هدایت یک دسته پهپادی از زیردریایی خودران نیازمند خطوط ارتباطی پایدار و امن است. گوست شارک باید به سطح آب بیاید، تبادل داده را با مراکز فرماندهی متفقین برقرار سازد، مجوز شلیک دریافت کند و سپس مختصات هدف‌گیری را بدون لو دادن موقعیت مکانی در برابر سامانه‌های جنگ الکترونیک حریف، به ریزپهپادها منتقل کند.[2][5]

توانایی استقرار ۱۲ مین دریایی در هر مأموریت، ابزاری پنهان‌کار برای انسداد خطوط مواصلاتی و آبراه‌های راهبردی فراهم می‌سازد. از آنجا که گوست شارک به صورت مستقل فعالیت می‌کند و فاقد امضای صوتی زیردریایی‌های سرنشین‌دار سنتی است، می‌تواند بی‌صدا وارد تنگه‌های راهبردی شود، میدان مین را مستقر کند و پیش از رهگیری توسط سونارهای دشمن، منطقه را ترک نماید.[3][5]

محموله‌های ذخیره‌ساز لجستیکی که با همکاری گروه علوم و فناوری دفاعی استرالیا توسعه یافته‌اند، کارکردی عملیاتی متفاوتی را به نمایش می‌گذارند. گوست شارک می‌تواند تجهیزات و ملزومات را در بستر دریا مستقر سازد تا نیروهای عملیات ویژه در زمان نیاز بدون حضور کشتی‌های پشتیبانی سطحی به آن‌ها دسترسی یابند.[3][4]

معماری بار کاری ماژولار

مزیت بنیادین گوست شارک در محفظه بار ماژولار آن نهفته است که بخش میانی این بدنه ۱۲ متری را تشکیل می‌دهد. نیروی دریایی سلطنتی استرالیا به جای طراحی و ساخت زیردریایی‌های مجزا برای هر مأموریت، می‌تواند با تعویض بسته‌های درونی، شناوری یکسان را برای مین‌گذاری، شلیک پهپاد یا ترابری بار پیکربندی کند.[2][6]

این ظرفیت‌های فنی همسو با ستون دوم پیمان امنیتی اوکوس تعریف شده‌اند؛ بخشی از توافق که بر توسعه فناوری‌های پیشرفته سوای زیردریایی‌های اتمی متمرکز است. استرالیا، بریتانیا و آمریکا توافق کرده‌اند بارهای کاری شناورهای زیرسطحی را به گونه‌ای استانداردسازی کنند که یک ماژول بریتانیایی یا آمریکایی بدون مانع بر روی بدنه استرالیایی نصب شود.[1][5]

این رویکرد ساختاری با روندهای خریدهای دفاعی در پنتاگون نیز همگرایی دارد. نیروی دریایی ایالات متحده چندی پیش شناور دایو-ایکس‌ال (Dive-XL) آندوریل را — که بستر اصلی توسعه گوست شارک محسوب می‌شود — برای برنامه زیردریایی‌های فوق‌بزرگ خود برگزید، گامی که نشان‌دهنده یکپارچگی زنجیره تأمین متحدان در جنگ‌های زیرسطحی است.[4][6]

برنامه گوست شارک یک سرمایه‌گذاری ۱.۷ میلیارد دلاری از سوی کانبرا به شمار می‌آید و کانروی اعلام کرده که این قرارداد شامل ساخت «ده‌ها فروند» از این شناورهای خودمختار است. سرعت توسعه این پروژه کم‌سابقه بوده، به طوری که نخستین نمونه در آوریل ۲۰۲۴ رونمایی شد و تنها ظرف سه سال از ایده اولیه به آزمون‌های تسلیحاتی رسید.[1][6]

حرکت سریع به سمت ساخت زیردریایی‌های بی‌سرنشین سنگین، منعکس‌کننده نگرانی‌های امنیتی در حوزه اقیانوس هند و آرام است. استرالیا در تلاش است توانمندی زیرسطحی خود را گسترش دهد تا ضمن مهار گسترش ناوگان دریایی چین و حراست از معابر شمالی، فشار بیش از حد بر ناوگان محدود زیردریایی‌های کلاس کالینز وارد نشود.[1][5]

با واگذاری مأموریت‌های پرخطر مانند مین‌گذاری تهاجمی و شناسایی در عمق خطوط حریف به گوست شارک، فرماندهان دریایی می‌توانند زیردریایی‌های سرنشین‌دار را برای مأموریت‌های پیچیده ضدزیردریایی ذخیره کنند. از سوی دیگر، پرتاب گروهی پهپادهای ارزان‌قیمت آلتیوس امکان رصد حریم‌های هوایی محافظت‌شده را بدون خطر برای هواگردهای گشت دریایی میسر می‌سازد.[2][4]

آزمایش و یکپارچه‌سازی سامانه‌ها

تسلیحات جدید در حال حاضر در پایگاه کالیفرنیا مراحل سنجش عملیاتی را می‌گذرانند. رزمایش دریایی بیگ پلی به متحدان اوکوس فرصت می‌دهد کارایی سامانه‌های گوست شارک را در کنار سایر ادوات خودران ارزیابی کرده و اشتراک داده و هدایت آتش را در شرایط شبیه‌سازی‌شده نبرد بیازمایند.[1][5]

گوست شارک در تمرینات اقیانوس آرام تنها عمل نمی‌کند، بلکه به صورت شبکه‌ای با شناور زیرسطحی اسپیرتوث (Speartooth) — ویژه آب‌های کم‌عمق ساحلی — و شناور سطحی بلو‌باتل (BlueBottle) که با انرژی خورشیدی و باد کار می‌کند و نقش تقویت‌کننده ارتباطات رادیویی را دارد، پیوند خورده است.[1][5]

اگرچه عملکرد پرتابگر ۱۲ سیلندری با موفقیت آزمایش شده، ظرفیت نهایی حمل پهپاد آلتیوس در گوست شارک همچنان محرمانه است. مدیران دفاعی اعلام کرده‌اند که محفظه بار در آینده توان میزبانی اژدرهای سبک و سنگین را نیز خواهد داشت، اگرچه این تسلیحات هنوز به طور رسمی برای بارگذاری تأیید نشده‌اند.[3][4]

سرعت خط تولید در تأسیسات ایالت نیوساوت‌ولز شرکت آندوریل رو به افزایش است. کانروی اشاره کرد که این شناورها با سرعت بیشتری از خط مونتاژ خارج می‌شوند و پروژه از مرحله نمونه‌سازی آزمایشی وارد فاز تولید انبوه و ادغام تدریجی با بدنه عملیاتی ناوگان شده است.[1][3]

موفقیت راهبردی گوست شارک در کسوت یک سکوی ضربتی، در گرو نتایج رزمایش سن‌دیگو خواهد بود. چنانچه متحدان اوکوس موفق شوند داده‌های هدف‌گیری دسته‌های پهپادی را بدون اختلال میان شبکه‌های فرماندهی خود رد و بدل کنند، این شناورها آرایش و موازنه قوا در نبردهای آینده اقیانوس آرام را متحول خواهند کرد.[2][5]