دستیابی ریتئون به قرارداد دارپا برای توسعه پردازش تمامنوری در پروژه پیکاسو
شرکت ریتئون با دریافت قرارداد فاز اول از آژانس دارپا، توسعه مدارهای فوتونیکی را آغاز کرده است که سیگنالها را منحصراً با نور پردازش میکنند. این فناوری با حذف گلوگاه تبدیل الکترواپتیکال، سرعت واکنش و یکپارچگی دادهها را در سامانههای دفاعی بهطور چشمگیری افزایش میدهد.
به قلم پروین لشکری
این خبر را به اشتراک بگذارید
شرکت ریتئون (Raytheon)، از زیرمجموعههای غول هوافضای آرتیاکس (RTX)، در سوم نوامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که برنده قرارداد فاز اول آژانس پروژههای پژوهشی پیشرفته دفاعی آمریکا (DARPA) شده است. این قرارداد با هدف توسعه یک سامانه پردازش تمامنوری برای برنامه «معماریهای مدار مجتمع فوتونیکی برای اهداف سامانههای مقیاسپذیر» یا پیکاسو (PICASSO) اعطا شده است.[1][2]
بر اساس این توافق، تیم فناوری پیشرفته ریتئون وظیفه طراحی و نمایش مدارهای فوتونیکی جدیدی را بر عهده دارد که برای پردازش سیگنالها بهجای جریان الکتریسیته از نور استفاده میکنند. این رویکرد نوآورانه به اپراتورهای نظامی اجازه میدهد تا تهدیدات را بسیار سریعتر شناسایی کرده و در محیطهای نبرد پیچیده، آگاهی محیطی بهتری داشته باشند.[3][4]
کالین ویلن، رئیس بخش فناوری پیشرفته در شرکت ریتئون، درباره این دستاورد میگوید: «این برنامه نشاندهنده یک تغییر بنیادین در نحوه انجام پردازش است. با انتقال کامل پردازشهای حیاتی به دامنه نوری، میتوانیم زمان واکنش را برای طیف گستردهای از کاربردها بهطور قابلتوجهی کاهش دهیم.»[1][8]
عبور از گلوگاه تبدیل الکترواپتیکال
مدارهای فوتونیکی امروزی با یک محدودیت فیزیکی بزرگ روبهرو هستند؛ آنها برای پالایش و پردازش دادهها باید سیگنالهای نوری را دوباره به سیگنالهای الکتریکی تبدیل کنند. این فرآیند تبدیل، نهتنها زمانبر است، بلکه به مصرف انرژی بالایی نیاز دارد و بهعنوان یک گلوگاه در سامانههای راداری و جنگ الکترونیک عمل میکند.[1][9]
آژانس دارپا در تشریح این مشکل توضیح میدهد که با عبور سیگنالهای نوری از زنجیرههای پردازشی طولانی، این سیگنالها بهناچار دچار افت کیفیت شده و نویزهایی را انباشته میکنند که با تقویتکنندههای ساده قابل رفع نیست. وفاداری سیگنال همچنین بهشدت در برابر تداخلات موجی مانند پراکندگی و بازتابهای برگشتی حساس است.[9]
با حذف مرحله تبدیل الکترواپتیکال، پردازش تمامنوری میتواند قدرت و یکپارچگی سیگنال را حفظ کند. این مزیت حتی زمانی که مدارها بهطور چشمگیری در اندازه کوچکتر و در پیچیدگی بیشتر میشوند، پابرجا میماند. برنامه پیکاسو قصد دارد این چالشها را با ایجاد یک پارادایم جدید برطرف کند.[2][9]
این رویکرد به مهندسان دفاعی جایگزینی قدرتمند برای معماریهای الکترونیکی مرسوم ارائه میدهد. با افزایش روزافزون حجم دادههای دریافتی از حسگرهای پیشرفته، پلتفرمهای نظامی به توان پردازشی بسیار بالاتری نیاز دارند و پردازش نوری میتواند این نیاز را بدون افزایش تصاعدی مصرف انرژی برآورده سازد.[6][8]
همکاری استراتژیک با سیناپسیس
برای تسریع در توسعه این فناوری پیچیده، ریتئون با شرکت سیناپسیس (Synopsys)، یکی از پیشگامان اتوماسیون طراحی الکترونیکی (EDA)، وارد همکاری استراتژیک شده است. سیناپسیس ابزارهای پیشرفته طراحی نوری، شبیهسازی و چارچوبهای کیت طراحی فرآیند (PDK) را برای این پروژه تامین خواهد کرد.[2][6]
استفاده از ابزارهای شبیهسازی سیناپسیس به مهندسان ریتئون اجازه میدهد تا رفتار مدارهای فوتونیکی را پیش از ساخت هرگونه سختافزار فیزیکی، بهدقت مدلسازی کنند. این قابلیت برای مدیریت تداخلات نوری و سرکوب بازتابهای ناخواسته در مدارهای متراکم، امری حیاتی محسوب میشود.[6][8]
برنامه پیکاسو که توسط دکتر آنا تاوکه-پدرتی در دفتر فناوریهای میکروسیستم دارپا (MTO) مدیریت میشود، دارای دو فاز ۱۸ ماهه است. فاز اول بر روی معماریهای سطح مدار، سرکوب تداخل و کاهش بازتابهای برگشتی تمرکز دارد تا پایههای یکپارچگی فوتونیکی در مقیاس بسیار بزرگ (VLPI) را بنا کند.[6][9]
در فاز دوم که آن نیز ۱۸ ماه به طول خواهد انجامید، تیمهای تحقیقاتی بهینهترین زیرسیستمهای پردازش تمامنوری را برای کاربردهای خاص انتخاب خواهند کرد. هدف نهایی دارپا، انتقال مدارهای مجتمع فوتونیکی از قطعات مجزا به سامانههای یکپارچه با تراکم فوقالعاده بالا است که بهطور بومی در دامنه نوری عمل میکنند.[6]
چشمانداز سامانههای دفاعی آینده
از منظر تحلیلگران هوافضا و دفاعی، انتخاب ریتئون برای برنامه پیکاسو نشاندهنده یک تغییر فنی بزرگ در میکروالکترونیک نظامی و پردازش سیگنالهای پرسرعت است. پلتفرمهای راداری و شنود الکترونیک (SIGINT) سنتی، دادههای فرکانس رادیویی (RF) را جمعآوری میکنند اما در مرز تبدیل الکترواپتیکال دچار کندی میشوند.[6]
با موفقیت این پروژه، سامانههای هشدار زودهنگام و نظارت فضایی میتوانند حجم عظیمی از دادهها را در کسری از ثانیه تحلیل کنند. اگرچه این قرارداد در مقیاس مالی برای سرمایهگذاران کوچک به نظر میرسد، اما نشان میدهد که دارپا در حال سرمایهگذاری روی مسیری است که محدودیتهای سرعت واکنش پلتفرمهای حسگرمحور را دور میزند.[8]
شرکت آرتیاکس که در سال ۲۰۲۵ میلادی فروش بیش از ۸۸ میلیارد دلاری را ثبت کرده و بالغ بر ۱۸۰ هزار کارمند در سراسر جهان دارد، از طریق زیرمجموعه ریتئون خود در حال پیشبرد چندین پروژه کلیدی دیگر نیز هست. این شرکت اخیراً قراردادهایی برای دیجیتالی کردن رادارهای زمینی نیروی فضایی آمریکا نیز دریافت کرده است.[7][8]
پروژه پیکاسو با الهام از الکترونیک مدرن، جایی که طراحی هوشمندانه مدار بر محدودیتهای ترانزیستورهای منفرد غلبه میکند، به دنبال ایجاد استراتژیهای نوآورانه در سطح مدار است. این رویکرد میتواند عملکرد و پایداری سامانههای نوری را به سطحی بیسابقه ارتقا دهد و برتری تکنولوژیک در میدانهای نبرد آینده را تضمین کند.[9]
فیزیک فوتونیک و چالشهای مقیاسپذیری
مقیاسپذیر کردن مدارهای فوتونیکی با چالشهای بنیادین در فیزیک سیگنالدهی با نور مواجه است. برخلاف الکترونها که در سیمهای مسی حرکت میکنند، فوتونها در موجبرها هدایت میشوند و مدیریت رفتار آنها در مقیاسهای نانومتری نیازمند دقت فوقالعادهای در طراحی و ساخت مواد است.[9][10]
هنگامی که نور در یک تراشه فوتونیکی حرکت میکند، هرگونه نقص میکروسکوپی در ساختار موجبر میتواند باعث پراکندگی فوتونها شود. این پراکندگی نهتنها قدرت سیگنال اصلی را کاهش میدهد، بلکه میتواند به موجبرهای مجاور نفوذ کرده و باعث ایجاد نویز و تداخل مخرب در محاسبات نوری شود.[9]
در سامانههای فعلی، مهندسان برای مقابله با این نویزها مجبورند سیگنال نوری را به الکتریکی تبدیل کرده، آن را پاکسازی و تقویت کنند و سپس دوباره به نور برگردانند. این راهحل موقت، تمام مزایای ذاتی فوتونیک از جمله تأخیر نزدیک به صفر، بهرهوری انرژی بالا و پهنای باند نامحدود را از بین میبرد.[1][9]
برنامه پیکاسو دقیقاً برای مقابله با همین چالش فیزیکی طراحی شده است. دارپا از محققان میخواهد تا با استفاده از قطعات نوری موجود، معماریهای جدیدی خلق کنند که بتوانند بدون نیاز به تبدیل الکتریکی، پایداری سیگنال را در شبکههای پیچیده و متراکم نوری حفظ کنند.[9]
کاربردهای استراتژیک در جنگ الکترونیک
یکی از مهمترین حوزههایی که از پردازش تمامنوری بهرهمند خواهد شد، جنگ الکترونیک (EW) و سامانههای راداری پیشرفته است. در محیطهای نبرد مدرن، سرعت تشخیص و طبقهبندی سیگنالهای راداری دشمن میتواند تفاوت بین بقا و انهدام یک پلتفرم نظامی را رقم بزند.[6][8]
پردازندههای نوری میتوانند طیف وسیعی از فرکانسهای رادیویی را بهطور همزمان و با مصرف انرژی بسیار کمتری نسبت به پردازندههای دیجیتال سنتی تحلیل کنند. این قابلیت به جنگندههای نسل ششم و پهپادهای خودمختار اجازه میدهد تا بدون نیاز به سختافزارهای سنگین و پرمصرف، آگاهی محیطی کاملی داشته باشند.[4][6]
علاوه بر این، ریتئون در ماه اکتبر ۲۰۲۴ نیز قرارداد سهساله دیگری برای توسعه نیمههادیهای با شکاف باند فوقعریض (UWBGS) دریافت کرده بود. ترکیب فناوری نیمههادیهای پیشرفته با مدارهای مجتمع فوتونیکی میتواند برد و قابلیتهای سامانههای ارتباطی و سلاحهای پرسرعت مانند موشکهای هایپرسونیک را بهشدت افزایش دهد.[5]
نزدیک به ۵۰ سال پس از آنکه دارپا با برنامههای پیشگامانه خود صنعت نیمههادیها را متحول کرد، اکنون با پروژه پیکاسو به دنبال ایجاد جهشی مشابه در حوزه محاسبات، پردازش سیگنال و حسگرهای نوری است. این سرمایهگذاریها نشاندهنده عزم استراتژیک برای حفظ برتری در رقابتهای تکنولوژیک جهانی است.[10]
موفقیت ریتئون و سیناپسیس در این فاز ۱۸ ماهه میتواند مسیر را برای تجاریسازی پردازندههای نوری هموار کند. اگرچه استقرار عملیاتی این سامانهها در میدان نبرد ممکن است سالها به طول بینجامد، اما پایهگذاری معماریهای مقیاسپذیر نوری، گامی حیاتی در تکامل سختافزارهای دفاعی قرن بیستویکم محسوب میشود.[1][8]
تأثیرات فراتر از میدان نبرد
علاوه بر کاربردهای نظامی، پیشرفت در برنامه پیکاسو میتواند پیامدهای عمیقی برای زیرساختهای غیرنظامی نیز داشته باشد. مراکز داده تجاری که در حال حاضر با بحران مصرف انرژی و محدودیتهای انتقال حرارت دستوپنجه نرم میکنند، میتوانند از معماریهای تمامنوری برای کاهش هزینههای خنککاری و افزایش پهنای باند استفاده کنند.[10]
علاوه بر کاربردهای نظامی، پیشرفت در برنامه پیکاسو میتواند پیامدهای عمیقی برای زیرساختهای غیرنظامی نیز داشته باشد.
مسیر پیش روی محققان در این فاز ۱۸ ماهه، نیازمند غلبه بر موانع مهندسی پیچیدهای است. با این حال، تعهد آژانس دارپا به سرمایهگذاری در فناوریهای پرخطر و پربازده، نشان میدهد که گذار از الکترونیک به فوتونیک دیگر یک رویای علمیتخیلی نیست، بلکه یک ضرورت مهندسی برای نسل بعدی محاسبات است.[9]
نکات کلیدی
- شرکت ریتئون فاز اول قرارداد برنامه پیکاسو (PICASSO) را از آژانس دارپا دریافت کرده است.
- این فناوری جدید از نور بهجای جریان الکتریسیته برای پردازش سیگنالهای پیچیده استفاده میکند.
- پردازش تمامنوری با حذف گلوگاه تبدیل الکترواپتیکال، سرعت واکنش سامانههای دفاعی را افزایش میدهد.
- شرکت سیناپسیس بهعنوان شریک تجاری، ابزارهای شبیهسازی و طراحی نوری این پروژه را تامین میکند.
آنچه نمیدانیم
- زمان دقیق استقرار عملیاتی این مدارهای تمامنوری در پلتفرمهای نظامی هنوز مشخص نیست.
- میزان موفقیت فاز اول در سرکوب کامل نویزها و بازتابهای برگشتی در مقیاس بسیار بزرگ (VLPI) باید در آزمایشهای فیزیکی اثبات شود.
- Defense Innovators
- Focus on overcoming physical electronic bottlenecks to achieve faster threat detection.
- EDA Specialists
- Emphasize the critical role of software simulation in managing complex photonic interactions.
- Aerospace Analysts
- Highlight the strategic implications for electronic warfare and global technological competition.
دیدگاههایی که این گزارش پوشش نداده
- تولیدکنندگان مستقل تراشههای سیلیکونی
- منتقدان هزینههای تحقیق و توسعه دفاعی
منابع
[1]RTXDefense InnovatorsRTX's Raytheon to develop new optical signal processing capability
مطالعه در RTX →
[2]Military Embedded SystemsDefense InnovatorsRaytheon reports that it won a Phase One contract with the U.S. Defense Advanced Research Projects Agency (DARPA)
مطالعه در Military Embedded Systems →
[3]DefenseHereRaytheon wins DARPA contract for optical signal processing
مطالعه در DefenseHere →
[4]Defence Industry EuropeAerospace AnalystsRaytheon has received a DARPA contract to develop a system that processes signals entirely with light
مطالعه در Defence Industry Europe →
[5]ExecutiveBizWhat Is the PICASSO Program?
مطالعه در ExecutiveBiz →
[6]Times of DefenceEDA SpecialistsRaytheon Awarded DARPA PICASSO Phase 1 Contract for All-Optical Photonic Integrated Circuits
مطالعه در Times of Defence →
[7]Investing.comRaytheon wins DARPA contract for optical processing system
مطالعه در Investing.com →
[8]BigGo FinanceEDA SpecialistsRaytheon Wins DARPA Phase 1 Award to Build All-Optical Signal Processor for US Military
مطالعه در BigGo Finance →
[9]DARPADefense InnovatorsPhotonic Integrated Circuit Architectures for Scalable System Objectives (PICASSO)
مطالعه در DARPA →
[10]Aviation WeekAerospace AnalystsDARPA's Picasso Aims To Advance Super-Fast Photonic Processing
مطالعه در Aviation Week →
بیشتر در دفاع و امنیت
مشاهده همه →تشکیل کارگروه «دروازه آهنین» سنتکام برای انسداد مسیرهای تسلیحاتی ایران در خزر و مرزهای زمینی
5 منبع
جنگندههای خودران
رونمایی شیلد ایآی از نخستین پیشنمونه جنگنده پهپادی عمودپرواز اکسبت در ابعاد واقعی
6 منبع
سلاحهای انرژی هدایتشده
سفارش آلمان به امبیدیای برای توسعه پاد لیزری هوابرد ویژه جنگندههای تاکتیکی
5 منبع
سلاحهای هایپرسونیک
ورود موشک هایپرسونیک ARRW به خط تولید با قرارداد ۶۹۴ میلیون دلاری نیروی هوایی آمریکا
6 منبع
نظرات
هر زاویه. هر روز.
اخبار دفاع و امنیت با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاهها، هر روز و رایگان.





