آغاز به کار طرح «ارتش ربات‌ها» در اوکراین؛ سیستم‌های زمینی خودکار جایگزین پیاده‌نظام انسانی می‌شوند

ادغام سریع پهپادهای هوایی با دید اول‌شخص (FPV) در امتداد تقریباً ۱۲۰۰ کیلومتر از خطوط مقدم فعال طی سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴، حریم هوایی میدان نبرد را به‌طور بنیادین تغییر داد، اما حوزه زمینی همچنان تا حد زیادی به پیاده‌نظام انسانی وابسته ماند. پروژه تازه‌تاسیس «ارتش ربات‌ها» با تلاش برای شبیه‌سازی این توسعه خودکار به‌طور مستقیم در روی زمین، متمایز می‌شود و تمرکز را از نظارت و حملات هوایی به کنترل فیزیکی قلمرو بدون به خطر انداختن نیروی انسانی تغییر می‌دهد.[1][2]

میخائیلو فدوروف (Mykhailo Fedorov)، وزیر دفاع پیشین، در ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۶ به‌طور رسمی از این طرح پرده‌برداری کرد و آن را به‌عنوان یک تکامل ضروری در بخش فناوری دفاعی اوکراین توصیف نمود. هدف این پروژه، جایگزینی سیستماتیک سربازان خط مقدم با سیستم‌های زمینی خودکار و نیمه‌خودکار است تا یک زیرساخت شبکه‌ای از وسایل نقلیه بدون سرنشین ایجاد شود که قادر به اجرای وظایف سنتی پیاده‌نظام باشند.[1][3]

فدوروف در جریان معرفی این پروژه با بیان اینکه «ما در حال راه‌اندازی یک ارتش از ربات‌ها هستیم»، یک جدول زمانی فشرده برای استقرار آن‌ها ترسیم کرد. او پیش‌بینی کرد که در یک بازه زمانی ۱۸۰ روزه، سیستم‌های رباتیک پیشرفته - از جمله مدل‌های انسان‌نما - به‌طور فعال با نیروهای متخاصم در خطوط مقدم درگیر خواهند شد. این جدول زمانی نشان‌دهنده یک گذار سریع از مرحله آزمایش نمونه‌های اولیه به استقرار عملیاتی در میدان نبرد است.[4]

زیرساخت‌های لازم برای این تغییر، هم‌اکنون در گره‌های عملیاتی مجزا در حال آزمایش است. در ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶، نیروهای اوکراینی عملیات پیچیده‌ای را اجرا کردند که در آن پهپادهای بمب‌افکن سنگین موفق شدند ربات‌های زمینی انفجاری را تا عمق ۴ مایلی پشت خطوط دفاعی روسیه از هوا پیاده کنند. این عملیات، امکان‌پذیری لجستیکی استقرار ربات‌های زمینی از طریق شبکه‌های موجود تحویل هوایی را به اثبات رساند.[5]

گذار از عملیات‌های تخصصی هلی‌برن به یک نیروی رباتیک استاندارد، نیازمند یک تلاش گسترده برای توسعه مقیاس صنعتی است. این طرح به دنبال یکپارچه‌سازی استارتاپ‌های دفاعی پراکنده داخلی در زیر یک چتر تدارکاتی منسجم است؛ رویکردی مشابه برنامه پیشین «ارتش پهپادها» که تولید سیستم‌های هوایی بدون سرنشین را از حدود ۵۰ واحد نمونه اولیه به بیش از ۱۰۰ هزار سیستم مستقر در سال افزایش داد.[1][3]

محاسبه استراتژیک محرک این تغییر، حفظ ساختار جمعیتی است. طراحان نظامی با جایگزینی ماشین‌ها به‌جای نیروی انسانی در محیط‌های با نرخ فرسایش بالا، قصد دارند ضمن تداوم عملیات‌های رزمی، آمار تلفات در میان نیروهای فعال را به‌شدت کاهش دهند. مقرر شده است که ربات‌های زمینی وظایف پرخطری نظیر پاکسازی مین، شناسایی پیشرو و حمله مستقیم در خندق‌های مورد مناقشه را بر عهده بگیرند.[2][3]

ادغام این سیستم‌ها در معماری کلان نظامی، مستلزم غلبه بر موانع قابل‌توجه در حوزه جنگ الکترونیک است. واحدهای خودکار زمینی به پیوندهای فرماندهی و کنترل مقاومی نیاز دارند که بتوانند در محیط‌های با پارازیت شدید دوام بیاورند؛ امری که نیازمند پیشرفت‌هایی در پردازش لبه (edge computing) و هوش مصنوعی محلی است تا در صورت قطع ارتباط با اپراتورهای انسانی، همچنان به عملکرد خود ادامه دهند.[3][5]

فاز بعدی این پروژه شامل ایجاد مراکز آموزشی اختصاصی برای اپراتورها و تیم‌های تعمیر و نگهداری است تا اطمینان حاصل شود که فرماندهان انسانی می‌توانند ناوگان‌های ترکیبی از دارایی‌های خودکار را به‌طور مؤثر هماهنگ کنند. با نزدیک شدن به پنجره استقرار ۶ ماهه، تمرکز به سمت استانداردسازی پروتکل‌های ارتباطی در میان پلتفرم‌های مختلف رباتیک معطوف خواهد شد تا قابلیت همکاری متقابل آن‌ها در میدان نبرد سال ۲۰۲۷ تضمین گردد.[1][4]