تلاش سافتبانک و ABB برای نجات معامله رباتیک ۵.۴ میلیارد دلاری با تفکیک داراییهای چین
گروه سافتبانک و شرکت مهندسی سوئیسی ABB پس از وتوی ناگهانی پکن به دلایل امنیت ملی، در حال بررسی تفکیک ساختاری و جداسازی عملیات رباتیک ABB در چین هستند تا این قرارداد ۵.۴ میلیارد دلاری لغو نشود.
به قلم آیدا امینی
این خبر را به اشتراک بگذارید
گروه سافتبانک و غول صنعتی سوئیسی ABB، پس از مسدود شدن ناگهانی قرارداد ۵.۴ میلیارد دلاری خرید بخش رباتیک از سوی رگولاتورهای چینی، به فکر بازطراحی این توافق افتادهاند. دو طرف در حال بررسی سناریوی تفکیک ساختاری هستند تا کسبوکار رباتیک ABB در چین را به شرکتی مستقل تبدیل کنند؛ ترفندی حقوقی با این هدف که شاید بتواند حساسیتهای امنیتی پکن را که توافق اولیه را زمینگیر کرد، دور بزند.[3][4]
این چرخش راهبردی درست پس از مداخله صریح «دفتر مکانیسم کاری بررسی امنیت سرمایهگذاری خارجی» در چین رخ داد؛ نهاد رگولاتوری پرنفوذی که چهارم نوامبر فروش داراییهای مستقر در چین را رسماً وتو کرد و روند معاملهای را بست که هر دو شرکت امیدوار بودند تا پایان سال ۲۰۲۶ میلادی نهایی شود.[1][2]
شرکت سوئیسی در بیانیهای با پذیرش وتوی نظارتی اعلام کرد: «ABB و سافتبانک در تعاملی نزدیک و برای نجات معامله به گفتوگوهای سازنده ادامه میدهند.» با این حال، هیچیک از دو غول صنعتی هنوز جدول زمانی بازنگریشدهای ارائه نکردهاند و نگفتهاند که آیا بخش جهانی این معامله اصلاً میتواند بدون بازار چین پیش برود یا نه.[2][3]
این بنبست از تشدید فزاینده نظارتهای مرتبط با امنیت ملی بر انتقال داراییهای فناوری حکایت دارد. بر اساس گزارش فایننشال تایمز، مقامات پکن ابراز نگرانی کردهاند که دادههای خطوط تولید رباتیک و اطلاعات صنعتی محلی چین به ژاپن منتقل شود و در آموزش مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی رقبای خارجی به کار رود.[3]
سازوکار تفکیک داراییها
البته جدا کردن کسبوکار چین برای تولیدکنندهای که زنجیره تأمینش به غایت جهانی و یکپارچه تنیده شده، روی کاغذ بسیار آسانتر از واقعیت است. چین بزرگترین بازار مستقل رباتیک ABB محسوب میشود؛ منطقهای که حدود ۳۰ درصد از درآمد کل این بخش را تولید میکند و کانون اصلی شبکه تأمین آن در سراسر آسیا به شمار میرود.[3][4]
اجرای چنین تفکیکی احتمالاً مستلزم تأسیس شرکتی نو با ساختار مالکیتی کاملاً مجزا برای هدایت داراییهای منطقهای است. ایدهای که میکوشد خواستههای سرسختانه پکن برای حاکمیت بر داده و حفظ فناوری بومی را برآورده کند و همزمان به سافتبانک اجازه دهد مالکیت باقیمانده کسبوکار جهانی را در اختیار بگیرد.[3][4]
اما اداره مستقل یک واحد جداشده در چین اصطکاک عملیاتی عظیمی برای زنجیره جهانی ABB ایجاد میکند. این شرکت هماکنون پروژههای تحقیق و توسعه و معماری نرمافزارهای خود را میان پایگاههای بینالمللی به اشتراک میگذارد؛ این یعنی تفکیک ساختاری نیازمند کپیکردن موازی مهندسیها و برپایی دیوارهای آتشین دادهای میان بازوی چینی و دیگر دفاتر جهانی است.[3][4]
پیچیدگی ماجرا زمانی عیانتر میشود که بدانیم پایگاه چین کاملاً بومیسازی شده است. نزدیک به ۹۰ درصد از سیستمهای رباتیکی که ABB به مشتریان چینی میفروشد در خود این کشور ساخته میشوند؛ عمدتاً در ابرکارخانه بسیار پیشرفته و خودکار شانگهای که سالها از یارانهها و تسهیلات دولتی پکن بهرهمند بوده است.[3]
در جریان بازنگری قبلی ضد انحصار توسط کمیسیون ملی توسعه و اصلاحات چین (NDRC)، زنجیره تأمین محلی ABB موشکافی شده بود. در آن مرحله، نهادهای رگولاتوری از شرکت خواستند که سهم چشمگیری از ظرفیت ساخت در مرزهای چین بماند؛ خواستهای که تلویحاً پیشدرآمدی بر صدور حکم نهایی وتوی امنیتی بود.[3]
اگر این رایزنیها برای جداسازی داراییها شکست بخورد، شنیده میشود ABB راههای جایگزین دیگری را برای رها شدن از این کسبوکار بررسی میکند. این سناریوهای اضطراری شامل یافتن خریداری دیگر برای بخش چینی—با ارزش تخمینی بین ۲ تا ۳ میلیارد دلار—یا بازگشت به راهبرد پیشین برای عرضه عمومی مستقل کل واحد رباتیک است.[4]
جاهطلبیهای سافتبانک در هوش مصنوعی فیزیکی
برای سافتبانک و بنیانگذار میلیاردر آن، ماسایوشی سون، این دیوار رگولاتوری ترمز بزرگی بر سر برنامههای توسعهای سختافزار صنعتی محسوب میشود. غول ژاپنی در اکتبر ۲۰۲۵ توافق ۵.۴ میلیارد دلاری را امضا کرد تا بهزعم خود پیوند میان کاربردهای نرمافزاری هوش مصنوعی و اتوماسیون فیزیکی جهان واقعی را برقرار کند.[1]
سون در زمان معرفی اولیه قرارداد با زبان بازاریابی همیشگیاش ادعا کرده بود: «همراه با ABB Robotics، فناوریهای در کلاس جهانی و استعدادها را زیر چتر چشمانداز مشترکمان برای درهمآمیختن ابرهوش مصنوعی و رباتیک گردهم میآوریم.» او مفهوم پرطمطراق «هوش مصنوعی فیزیکی» را مرز جدید سرمایهگذاری خود توصیف کرد؛ مفهومی که البته بدون بازوی سختافزاری کارخانهای عملاً پایی روی زمین ندارد.[1]
قرار بود تصاحب ABB ستون فقرات پورتفولیوی گسترده رباتیک سافتبانک را تشکیل دهد. پیش از این معامله، سافتبانک شرکت هلدینگی به نام Robo HD راه انداخت تا سرمایهگذاری در بیش از دوازده استارتاپ اتوماسیون مانند Agile Robots SE و Skild AI را تجمیع و یکدست کند.[1]
با این حال، ریختوپاشهای تهاجمی سافتبانک در حوزه هوش مصنوعی توجه محافل نظارتی بینالمللی را بیش از پیش برانگیخته است. این غول سرمایهگذاری که تا اکتبر ۲۰۲۶ چیزی نزدیک به ۶۵ میلیارد دلار در OpenAI تزریق کرده، متعهد به سرمایهگذاری در پروژه ۵۰۰ میلیارد دلاری زیرساخت استارگیت در خاک آمریکا نیز شده است.[1]
بازارهای مالی بلافاصله و با بیرحمی به تعلیق این معامله واکنش نشان دادند. سهام سافتبانک در بورس توکیو ۱۱ درصد ریزش کرد؛ افتی که در کنار موج فروش عمومی بخش فناوری پس از انتخابات میاندورهای آمریکا، نشان داد سرمایهگذاران درباره عملیشدن رؤیاهای سختافزاری ماسایوشی سون به شدت مشکوکاند.[4]
پیامدهای مالی برای ABB
این بنبست نظارتی، تخصیص سرمایه گروه ABB را هم به هم ریخته است. گروه صنعتی سوئیسی تصمیم داشت از عواید ۵.۴ میلیارد دلاری این فروش برای تملک شرکتهای هدف در سایر حوزههای صنعتی استفاده کند؛ برنامهای که حالا در وضعیت تعلیق و بلاتکلیفی کامل قرار گرفته است.[4]
مارتین ویلکی، تحلیلگر سیتیگروپ، برآورد کرده که مسدود شدن دارایی چین توان مالی ABB برای خریدهای جدید را تقریباً نصف میکند و به حدود ۵ میلیارد دلار کاهش میدهد. با تشدید این ابهامها، ارزش سهام ABB نیز در طول یک هفته بیش از ۵ درصد افت کرد.[4]
بخش رباتیک اگرچه برای مجموعه ABB سودآور است، اما رشد آن رو به کاهش گذاشته است. این واحد در سال مالی ۲۰۲۴ از ۲.۳ میلیارد دلار درآمد جهانی خود، سود پیش از بهره، مالیات و استهلاک (EBITDA) معادل ۳۱۳ میلیون دلار گزارش کرد.[1]
این ارقام نشاندهنده انقباض نسبت به سال پیش از آن است؛ جایی که رباتیک در سال ۲۰۲۳ درآمد ۲.۵ میلیارد دلاری و سود ناخالص ۳۸۵ میلیون دلاری داشت. با وجود این افت جهانی، بازار چین انعطافپذیری خیرهکنندهای نشان داده و در سهماهه سوم ۲۰۲۶ رشد ۳۲ درصدی را ثبت کرده بود.[1][3]
این بخش حدود ۷ هزار کارمند در سطح جهان دارد که حدود ۷ درصد از فروش کل ABB را تشکیل میدهند. جدا از قطب تولیدی شانگهای، ظرفیت تولید آن به کارخانههای مستقر در سوئد و دفتر مرکزی آمریکا در آبورنهیلز ایالت میشیگان وابسته است.[2][4]
رویهای تازه برای ادغامهای فناوری
مداخله دفتر بررسی امنیت سرمایهگذاری خارجی چین رخدادی اتفاقی یا منفرد نیست. پکن بیش از پیش از ابزارهای مبهم امنیت ملی برای جلوگیری از انتقال مالکیت زیرساختهای فناوری استراتژیک، بهویژه مواردی که با اکوسیستم هوش مصنوعی مماس هستند، بهره میگیرد.[3]
در اوایل سال ۲۰۲۶ نیز کمیسیون ملی توسعه و اصلاحات، خرید ۲ میلیارد دلاری استارتاپ هوش مصنوعی عاملمحور مانوس توسط متا را متوقف کرد. رگولاتور با ابلاغیهای یکخطی سرمایهگذاری خارجی در آن را ذیل قوانین امنیت ملی ناممکن دانست تا خطقرمز خود را آشکار کند.[3]
پرونده ABB رویهای سرنوشتساز برای غولهای صنعتی سنتی ایجاد کرده که در میانه شکاف ژئوپلیتیکی غرب و شرق تقلا میکنند. پیام پکن روشن است: تولیدکنندگان سختافزار باسابقه صنعتی نیز حالا دقیقاً با همان محدودیتهای داده و صادرات فناوری روبهرو میشوند که شرکتهای تراشهسازی و توسعهدهندگان نرمافزار پیشرفته سالهاست گرفتارش هستند.[3]
اگر تفکیک ساختاری مدنظر دو شرکت جواب دهد، میتواند به الگویی برای قراردادهای فرامرزی آینده تبدیل شود. چنین فرمولی به شرکتهای چندملیتی یاد میدهد چطور داراییهای حساس چینی را مجزا کنند تا باقی ساختار ادغام در موج فزاینده ملیگرایی اقتصادی نجات یابد.[4]
نکات کلیدی
- سافتبانک و ABB به دنبال تفکیک ساختاری داراییهای رباتیک در چین هستند تا سد نظارتی پکن را دور زده و قرارداد ۵.۴ میلیارد دلاری را نجات دهند.
- دفتر بررسی امنیت سرمایهگذاری خارجی در چین معامله را به دلیل نگرانی از استفاده دادههای رباتیک داخلی در آموزش مدلهای هوش مصنوعی خارجی متوقف کرد.
- بازار چین حدود ۳۰ درصد از درآمدهای بخش رباتیک ABB را به خود اختصاص داده و ۹۰ درصد فروش آن در کارخانه شانگهای تولید میشود.
- این مسدودی استراتژی سافتبانک برای پیوند سختافزار با سرمایهگذاریهای سنگین هوش مصنوعی را مختل کرده و توان مالی ABB برای خریدهای آتی را به نصف رسانده است.
آنچه نمیدانیم
- آیا دولت چین با ساختار تفکیک داراییها موافقت خواهد کرد یا خواستار ابطال کامل کل قرارداد خواهد شد؟
- نهاد مستقل چینی جداشده چگونه ارزشگذاری میشود و در صورت کنارهگیری سافتبانک چه مشتریانی خریدار آن خواهند بود؟
- آیا بخش باقیمانده معامله جهانی در صورت جداسازی موفق داراییهای چین میتواند طبق جدول زمانی اولیه پیش برود؟
روند رویداد
اکتبر ۲۰۲۵
سافتبانک برای توسعه قابلیتهای هوش مصنوعی فیزیکی، با خرید بخش رباتیک ABB به مبلغ ۵.۴ میلیارد دلار موافقت کرد.
فوریه ۲۰۲۶
قرارداد از بررسی ضدانحصار چین عبور کرد؛ هرچند رگولاتورها الزام نگه داشتن ظرفیت تولید در داخل خاک چین را مطرح کردند.
آوریل ۲۰۲۶
چین خرید ۲ میلیارد دلاری استارتاپ هوش مصنوعی مانوس توسط متا را مسدود کرد و پیامی آشکار درباره داراییهای فناورانه فرستاد.
۴ نوامبر ۲۰۲۶
دفتر بررسی امنیت سرمایهگذاری خارجی چین فروش کسبوکار رباتیک ABB در این کشور به سافتبانک را رسماً وتو کرد.
۷ نوامبر ۲۰۲۶
گزارشها نشان داد سافتبانک و ABB برای نجات بخش جهانی معامله، در حال بررسی تفکیک ساختاری عملیات چین هستند.
- نهادهای نظارتی امنیت ملی
- حفظ حاکمیت دادهها و نگه داشتن ظرفیتهای تولید پیشرفته صنعتی در داخل مرزهای ملی را در اولویت میدانند.
- کنسرسیومهای صنعتی چندملیتی
- خواستار گردش آزاد و بدون اصطکاک سرمایه و حفظ زنجیرههای ارزش یکپارچه در سطح جهانی هستند.
- هواداران هوش مصنوعی فیزیکی
- ترکیب سختافزارهای رباتیک با لایههای مدلهای هوش مصنوعی را گام حتمی و گریزناپذیر بعدی فناوری میدانند.
دیدگاههایی که این گزارش پوشش نداده
- رقبای محلی چینی در صنعت رباتیک
- مقامات محلی و شهری شانگهای
منابع
[1]Forbesکنسرسیومهای صنعتی چندملیتیChina Blocks $5.4 Billion ABB Robotics Deal With Billionaire Masayoshi Son's SoftBank
مطالعه در Forbes →
[2]The Robot Reportهواداران هوش مصنوعی فیزیکیChinese regulators block SoftBank's $5.4B acquisition of ABB Robotics
مطالعه در The Robot Report →
[3]MLQ.aiنهادهای نظارتی امنیت ملیSoftBank and ABB explore a China carve-out to salvage their $5.4 billion robotics deal, Bloomberg reports
مطالعه در MLQ.ai →
[4]Investing.comکنسرسیومهای صنعتی چندملیتیSoftBank, ABB consider China carve-out to rescue $5.4bn robotics deal - Bloomberg
مطالعه در Investing.com →
بیشتر در فناوری
مشاهده همه →مقرراتگذاری دیجیتال
قانون عدالت دیجیتال اتحادیه اروپا؛ خط و نشان بروکسل برای تلههای اشتراک و الگوهای تاریک
6 منبع
مقررات هوش مصنوعی
نیویورک نخستین مرکز دولتی ارزیابی مستقل هوش مصنوعی را برای راستیآزمایی مدلهای پیشرو راهاندازی کرد
5 منبع
حکمرانی اینترنت
آزمون جدی حکمرانی جهانی اینترنت با آغاز نشست آیتییو در دوحه
5 منبع
حق تعمیر
پایان انحصار تعمیرات الکترونیک؛ قوانین حق تعمیر مالکیت سختافزار را دگرگون میکنند
14 منبع
نظرات
هر زاویه. هر روز.
اخبار فناوری با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاهها، هر روز و رایگان.





