تعلیق موقت پرس جپچیرچیر، قهرمان ماراتن المپیک و جهان، به دلیل دوپینگ

سال گذشته، روث چپنگتیچ، رکورددار ماراتن زنان جهان، با محرومیتی سه ساله مواجه شد، اما پرونده او مربوط به یک داروی ادرارآور بود. اکنون، پرس جپچیرچیر، قهرمان ماراتن المپیک توکیو و مسابقات جهانی ۲۰۲۵، در وضعیتی به مراتب جدی‌تر قرار گرفته است؛ او به دلیل استفاده مستقیم از هورمون تقویت‌کننده خون (EPO) به طور موقت تعلیق شده است.[1][4]

واحد یکپارچگی دو و میدانی (AIU) روز جمعه ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که نمونه خارج از مسابقه این دونده ۳۳ ساله کنیایی مثبت شده است. این آزمایش پیش از پیروزی مقتدرانه او در ماراتن سیدنی در ماه اوت انجام شده بود.[1][2]

جپچیرچیر یکی از پرافتخارترین دوندگان استقامت تاریخ محسوب می‌شود. او علاوه بر طلای المپیک، سابقه قهرمانی در ماراتن‌های معتبر نیویورک در سال ۲۰۲۱، بوستون در ۲۰۲۲ و لندن در ۲۰۲۴ را در کارنامه دارد و پیش‌تر رکورددار نیمه‌ماراتن جهان بوده است.[3][4]

هورمون اریتروپویتین (EPO) به طور طبیعی در بدن تولید می‌شود، اما نسخه‌های مصنوعی آن از دهه ۱۹۹۰ توسط آژانس جهانی مبارزه با دوپینگ ممنوع شده‌اند. این ماده با تحریک مغز استخوان، تولید گلبول‌های قرمز خون را افزایش می‌دهد که نتیجه آن بهبود چشمگیر استقامت و تسریع روند ریکاوری عضلات است.[4][5]

تعلیق موقت به معنای اثبات نهایی جرم نیست، اما تا زمان طی شدن روند انضباطی، جپچیرچیر حق شرکت در هیچ رقابتی را نخواهد داشت. اگر این تخلف در نهایت تایید شود، مجازات پیش‌فرض برای استفاده عمدی از این هورمون چهار سال محرومیت است.[4][6]

جانی دمادونا، مدیر برنامه‌های جپچیرچیر، در واکنش به این خبر ابراز شگفتی کرد. او در بیانیه‌ای ایمیلی نوشت که پس از دریافت خبر از سوی نهادهای نظارتی کاملاً گیج و شوکه شده است و پس از ۱۳ سال همکاری، به این ورزشکار اعتماد کامل داشته است.[1][2]

دمادونا همچنین تاکید کرد که هر ورزشکاری که از مواد نیروزا استفاده می‌کند باید رد صلاحیت شود. او با ابراز تاسف افزود که جپچیرچیر با این کار، کارنامه طولانی و شگفت‌انگیز خود را به بدترین شکل ممکن به پایان رساند.[1]

زمان‌بندی این آزمایش مثبت، پیروزی اخیر جپچیرچیر در استرالیا را با خطر جدی مواجه می‌کند. اگر حکم نهایی صادر شود، نتایج او از زمان جمع‌آوری نمونه باطل شده و او مجبور خواهد شد جایزه ۳۰ هزار دلاری ماراتن سیدنی را پس بدهد.[4][6]

با این حال، عناوین و رکوردهای پیشین او، از جمله مدال طلای المپیک توکیو، به احتمال زیاد دست‌نخورده باقی خواهند ماند. این رویه مشابه پرونده چپنگتیچ است که با وجود محرومیت، رکورد جهانی او که پیش از تست مثبت ثبت شده بود، همچنان معتبر است.[2][5]

برگزارکنندگان ماراتن سیدنی با انتشار بیانیه‌ای از این اتفاق ابراز ناامیدی عمیق کردند. آن‌ها تاکید کردند که هر ورزشکاری حق دارد از یک روند قانونی عادلانه برخوردار شود، اما تعهد آن‌ها به ورزش پاک تزلزل‌ناپذیر است و تماشاگران باید به نتایج اعتماد داشته باشند.[2][6]

این پرونده ضربه مهلک دیگری بر اعتبار ورزش کنیا است. از سال ۲۰۱۷ تاکنون، بیش از ۱۴۰ ورزشکار کنیایی توسط واحد یکپارچگی دو و میدانی تعلیق یا محروم شده‌اند که نشان‌دهنده یک بحران سیستماتیک در دو و میدانی این کشور است.[1][2]

ویتولد بانکا، رئیس آژانس جهانی مبارزه با دوپینگ، اخیراً در سفر به کنیا هشدار داده بود. او تاکید کرد که این کشور برای حفظ اعتبار خود به عنوان خانه قهرمانان باید رویکردی قاطعانه‌تر در مبارزه با دوپینگ اتخاذ کند و تحمل خود را به صفر برساند.[3][4]

جپچیرچیر تنها قهرمان المپیک نیست که در دام این هورمون گرفتار می‌شود. جمایما سومگونگ، اولین زن کنیایی که در سال ۲۰۱۶ طلای ماراتن المپیک را کسب کرد، کمتر از یک سال بعد به دلیل استفاده از همین ماده با محرومیتی هشت ساله مواجه شد.[5][6]

فشارهای ناشی از آسیب‌دیدگی و نیاز به ریکاوری سریع، اغلب به عنوان عوامل محرک در این تخلفات مطرح می‌شوند. جپچیرچیر پس از مسابقات والنسیا در دسامبر ۲۰۲۵ دچار شکستگی استرسی شده بود که روند تمرینات او را به شدت مختل کرد.[4][6]

مدیر برنامه‌های او گمانه‌زنی کرده است که شاید فشار برای بازگشت به اوج آمادگی پس از این مصدومیت، در تصمیم‌گیری اشتباه این ورزشکار نقش داشته است. با این وجود، او تاکید کرد که از جزئیات دقیق ماجرا بی‌خبر است و منتظر نتایج تحقیقات می‌ماند.[6]

این اتفاق در حالی رخ می‌دهد که کنیا ماه گذشته میزبانی مسابقات جهانی دو و میدانی ۲۰۲۹ را به دست آورد. اکنون، با سقوط یکی از بزرگ‌ترین ستاره‌های این کشور، سیاست‌های ضد دوپینگ کنیا بیش از پیش زیر ذره‌بین نهادهای بین‌المللی قرار خواهد گرفت.[1][3]