محرومیت ۶ ساله روتی آگا؛ وقتی نسخه «پزشک قلابی» برای درمان زانو دردسرساز می‌شود

برای اینکه یک ورزشکار حرفه‌ای بتواند از داروهای ضدالتهاب برای تسریع روند ریکاوری و درمان آسیب‌دیدگی استفاده کند، یک شرط اساسی و غیرقابل‌مذاکره وجود دارد: دارو باید توسط یک پزشک معتمد تجویز شده و در چارچوب معافیت‌های درمانی سازمان جهانی مبارزه با دوپینگ (WADA) قرار بگیرد. زمانی که این شرط نقض شود، حتی یک درمان ساده می‌تواند به قیمت پایان دوران حرفه‌ای یک ورزشکار تمام شود.

این دقیقا همان اتفاقی است که برای روتی آگا، دونده ۳۲ ساله اتیوپیایی و قهرمان ماراتن توکیو در سال ۲۰۱۹، رخ داد. واحد یکپارچگی دو و میدانی (AIU) روز پنجشنبه اعلام کرد که این ورزشکار سرشناس به دلیل نقض قوانین ضددوپینگ و تلاش برای فریب بازرسان، به مدت شش سال از حضور در تمامی میادین ورزشی محروم شده است.[1][4]

آزمایش دوپینگ آگا پس از قهرمانی او در مسابقه نیمه‌ماراتن میشان رنشو در چین که در تاریخ ۱۵ مارس ۲۰۲۶ برگزار شد، مثبت اعلام شد. او این مسابقه را با زمان ۱ ساعت و ۸ دقیقه و ۴ ثانیه به پایان رسانده بود. در نمونه او مقادیری از متیل‌پرِدنیزولون، که یک داروی گلوکوکورتیکوئید و ضدالتهاب قوی است، یافت شد.[2]

مکانیسم دارو و قوانین سخت‌گیرانه

متیل‌پرِدنیزولون معمولا برای کاهش درد مفاصل، رفع خستگی عضلانی و تسریع ریکاوری پس از تمرینات سنگین تجویز می‌شود. با این حال، بر اساس فهرست ممنوعه سال ۲۰۲۶ سازمان جهانی مبارزه با دوپینگ، استفاده از تمامی گلوکوکورتیکوئیدها در زمان مسابقات، در صورتی که از طریق تزریق، خوراکی یا مقعدی مصرف شوند، کاملا غیرمجاز است.[2][5]

آگا در دفاعیات خود ادعا کرد که این دارو را صرفا برای درمان آسیب‌دیدگی زانو مصرف کرده است و نسخه‌ای پزشکی را به عنوان سند به بازرسان ارائه داد. با این حال، تحقیقات دقیق‌تر نشان داد که کلینیک نام‌برده در این نسخه اصلا وجود خارجی ندارد و مهر و امضای آن فاقد اعتبار قانونی است.[1]

بررسی‌های بیشتر توسط نهادهای نظارتی مشخص کرد که فرد امضاکننده نسخه، نه تنها یک پزشک ثبت‌شده نبوده، بلکه یکی از اعضای خانواده آگا بوده است. این فرد در بازجویی‌ها اعتراف کرد که از سربرگ‌های قدیمی محل کار پیشین خود سوءاستفاده کرده است، ادعایی که توسط خود آن کلینیک نیز تکذیب شد.[2][3]

جریمه سنگین برای پنهان‌کاری

بر اساس قوانین استاندارد، آگا به دلیل وجود ماده ممنوعه در بدنش تنها با دو سال محرومیت مواجه می‌شد. اما ارائه اسناد جعلی در تاریخ ۴ می ۲۰۲۶ و ارائه اطلاعات نادرست در مصاحبه با نمایندگان AIU در ۲۱ آوریل، اتهام «دستکاری در روند تحقیقات» را به پرونده او اضافه کرد.[2]

این پنهان‌کاری و تلاش برای فریب، چهار سال محرومیت بیشتر را برای او به همراه داشت و مجموع جریمه او را به شش سال رساند. برت کلوتیر، مدیر اجرایی AIU، در بیانیه‌ای رسمی تاکید کرد: «تحقیقات برای کشف دوپینگ و افشای توضیحات دروغین حیاتی هستند. این پرونده پیام روشنی دارد: تلاش برای تقلب برملا خواهد شد.»[1][4]

محرومیت آگا از تاریخ ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶، یعنی زمان تعلیق موقت او، محاسبه می‌شود. با توجه به سن این دونده که سابقه پنج بار حضور روی سکوی مسابقات ماراتن‌های معتبر جهان از جمله برلین و نیویورک را دارد، این محرومیت طولانی‌مدت به احتمال زیاد به معنای پایان دوران حرفه‌ای او خواهد بود.[4]

کارنامه ورزشی و سایه دوپینگ

روتی آگا یکی از موفق‌ترین دوندگان استقامت در یک دهه اخیر محسوب می‌شد. او رکورد شخصی ۲ ساعت و ۱۸ دقیقه و ۹ ثانیه را در ماراتن دبی در سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ به ثبت رسانده بود و قهرمانی ماراتن توکیو را با زمان ۲:۲۰:۴۰ در کارنامه داشت.[2][3]

سقوط این ستاره اتیوپیایی، بار دیگر توجه‌ها را به بحران فزاینده دوپینگ در میان دوندگان شرق آفریقا جلب کرده است. در سال‌های اخیر، ده‌ها ورزشکار از کنیا و اتیوپی به دلیل استفاده از مواد نیروزا و داروهای ضدالتهاب غیرمجاز با محرومیت‌های طولانی‌مدت مواجه شده‌اند که اعتبار این رشته ورزشی را خدشه‌دار کرده است.[2][5]

برای دوندگان آماتور و نیمه‌حرفه‌ای، این پرونده یادآوری می‌کند که ریکاوری اصولی باید بر پایه استراحت، تغذیه مناسب و فیزیوتراپی مجاز استوار باشد. تکیه بر داروهای کورتونی برای سرکوب درد، نه تنها خطرات جدی برای سلامت مفاصل و سیستم ایمنی بدن به همراه دارد، بلکه در صورت عدم رعایت پروتکل‌های پزشکی، عواقب جبران‌ناپذیری در پی خواهد داشت.[1][2]