تمدید انسداد فرودگاه ریاض تا ۲۵ مهر در پی گسترش حملات حوثی‌ها به دمام

سازمان هواپیمایی کشوری عربستان سعودی برای تایید امکان‌پذیری ناوبری هوایی، همواره مسیرهای رهگیری پرتابه‌های متخاصم را نسبت به کریدورهای پرواز تجاری پایش می‌کند. این تحلیل فنی روز دوشنبه و پس از یک رشته حمله مرگبار در پایان هفته، رگولاتورهای هوایی را ناچار ساخت تا انسداد فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض را دست‌کم تا ۲۵ مهرماه (۱۷ اکتبر) تمدید کنند.[1][2]

تعلیق عملیات پروازی در پایتخت اکنون با گسترش جغرافیایی تهدیدات هم‌زمان شده است؛ چرا که نیروهای حوثی حملات تازه‌ای را علیه شهر بندری دمام در شرق عربستان به اجرا گذاشته‌اند. این بحران دوگانه عملاً شریان‌های تدارکاتی اصلی پادشاهی را مسدود کرده و شرکت‌های هواپیمایی را به زمین‌گیر ساختن پروازها یا تغییر مبدا و مقصد واداشته است.[2][5]

محدودیت‌های ناوبری در سراسر این کشور به لغو دومینووار حدود ۱۵۰۰ پرواز، سرگردانی هزاران مسافر ترانزیت و توقف حمل‌ونقل هوایی محموله‌های گران‌قیمت انجامیده است. این اختلال هم شبکه خطوط داخلی و هم مسیرهای دوربرد بین‌المللی میان اروپا و آسیا را که به آسمان عربستان متکی هستند، مستقیماً تحت تأثیر قرار داده است.[3][4]

تمدید انسداد در فرودگاه بین‌المللی ملک خالد به دنبال اصابت موشکی در روزهای پایانی هفته رخ داد که علی‌رغم وجود لایه‌های دفاعی، به کشته شدن ۱۲ تن و مجروحیت بیش از ۳۰۰ نفر انجامید. زیرساخت باندها و ترمینال‌های این مجموعه متحمل خساراتی شده است که نیازمند بازرسی‌های ایمنی و دریافت تاییدیه‌های فنی دقیق پیش از هرگونه بازگشایی است.[2][6]

گسترش شعاع اهداف به قطب‌های حیاتی

هدف قرار گرفتن دمام نشان‌دهنده ارتقای دامنه عملیاتی درگیری‌ها به فراتر از ریاض و کشیده شدن آن به مرکز اداری صنعت نفت عربستان است. سامانه‌های پدافندی در استان شرقی، بامداد دوشنبه برای رهگیری پهپادها و موشک‌های بالستیک وارد مدار عملیاتی شدند.[5][6]

سخنگویان نظامی حوثی‌ها با برعهده گرفتن مسئولیت این سلسله‌حملات، آن را واکنشی مستقیم به اقدامات طرف مقابل عنوان کردند. این گروه با بهره‌گیری از پهپادهای پرواز در ارتفاع پست که کشف راداری و هدف‌گیری سامانه‌های پاتریوت را دشوار می‌سازد، توانایی فزاینده‌ای در عبور از دیواره پدافند مرزی نشان داده است.[5][6]

تداوم انسداد، خطوط هوایی بین‌المللی را به اجرای طرح‌های احتیاطی پیچیده و تغییر مسیر از طریق مناطق اطلاع‌رسانی پروازی هم‌جوار ناچار کرده است. فرودگاه‌های امارات متحده عربی و قطر بخشی از این ترافیک سرریز را پذیرش می‌کنند که این امر ظرفیت پایانه‌های پروازی در حوزه خلیج فارس را به شدت تحت فشار قرار داده است.[1][4]

شرکت هواپیمایی «السعودیه» بیشترین آسیب عملیاتی را متحمل شده است؛ چرا که کانون عملیاتی اصلی‌اش فلج شده و آرایش ناوگان آن کاملاً به هم ریخته است. این حامل پرچم فروش بلیت در مسیرهای آسیب‌دیده را متوقف کرده و می‌کوشد با انتقال هواپیماهای پهن‌پیکر به جده، حداقل بخشی از پروازهای بین‌المللی خود را سرپا نگه دارد.[1][3]

سازمان هواپیمایی کشوری عربستان با انتشار اطلاعیه‌های هوانوردی (NOTAM) به خطوط خارجی اعلام کرده است که هنگام عبور از بخش‌های باز حریم هوایی، باید حداقل ارتفاع ۳۲ هزار پایی را حفظ کنند. این کف ارتفاع به‌گونه‌ای تعیین شده تا هواپیماهای غیرنظامی در ترازی بالاتر از سقف عملیاتی موشک‌های رهگیر پدافند حرکت کنند.[4][5]

اختلالات ساختاری در هوانوردی منطقه‌ای

اختلال در دمام به دلیل استقرار دفتر مرکزی شرکت آرامکو و ورود مداوم تجهیزات حساس حفاری به آن، واجد ریسک‌های اقتصادی مضاعفی است. گرچه تأسیسات اصلی انرژی در این دور از حملات دچار آسیب مستقیم نشده‌اند، اما انسداد گلوگاه‌های ترابری هوایی می‌تواند فرآیند تعمیر و نگهداری زنجیره تولید نفت را با تاخیر مواجه سازد.[3][5]

شرکت‌های خدمات فورواردری برای جبران مسیرهای بسته‌شده، در پی انتقال بارهای ضروری از طریق مسیرهای دریایی یا فرودگاه‌های بحرین و کویت هستند. کاهش ناگهانی فضای بار تجاری در هواپیماهای مسافربری به جهش آنی نرخ حمل هوایی بار در منطقه منجر شده و زنجیره تأمین را دچار تنگنای بیشتر کرده است.[1][3]

تحلیلگران دفاعی منطقه تاکید دارند هماهنگی در هدف‌گیری هم‌زمان ریاض و دمام گویای طراحی و لجستیک حساب‌شده از سوی نیروهای حوثی است. هدف قرار دادن هم‌زمان مراکز سیاسی و شاهرگ‌های اقتصادی با هدف بیشینه‌سازی تزلزل زیرساختی و توزیع آتش پدافند هوایی عربستان در گستره وسیع جغرافیایی انجام می‌گیرد.[2][6]

احیای شرایط امن پروازی مستلزم استقرار رادارهای هشدار زودهنگام بیشتر و تجدید ذخایر موشک‌های رهگیر خواهد بود. فرماندهی نظامی عربستان در حال حاضر مشغول بازآرایی و استقرار واحدهای پدافندی متحرک در راستای دالان‌های پروازی شناسایی‌شده در موج اخیر است.[4][5]

تا زمانی که رگولاتور هوانوردی نتواند پاک‌سازی کامل آسمان از هرگونه پرتابه و ترکش را احراز کند، موعد ۲۵ مهر برای بازگشایی فرودگاه ریاض تنها یک برآورد موقت به شمار می‌رود. این نهاد ناگزیر است میان خسارت مالی تداوم توقف پروازها و تهدید فاجعه‌بار برخورد هواپیماها با بقایای پدافندی، تعادل برقرار سازد.[1][4]

اولویت فوری شرکت‌های هواپیمایی، مدیریت مسافران سرگردان و یافتن محل اقامت اضطراری در بازار پرشده هتل‌های منطقه است. با ادامه این وضعیت، صنعت هوانوردی خاورمیانه دوره ممتدی از افت ظرفیت و افزایش سرسام‌آور هزینه‌های عملیاتی را پیش رو خواهد داشت.[3][4]