تصویب قطعنامه تاریخی اختیارات جنگی سنای آمریکا درباره ایران همزمان با تمجید ناتو از توافق آتش‌بس

سنای آمریکا یک قطعنامه تاریخی اختیارات جنگی را تصویب کرد که هدف آن جلوگیری از ادامه خصومت‌ها علیه ایران توسط رئیس‌جمهور دونالد ترامپ بدون تأیید صریح کنگره است. رأی ۵۰ به ۴۸ نشان‌دهنده اولین باری است که چنین اقدامی از هر دو مجلس کنگره عبور می‌کند و یک توبیخ قانونی مهم به اقدامات نظامی یک‌جانبه قوه مجریه وارد می‌سازد.[1][4]

در این رأی‌گیری، چهار جمهوری‌خواه—سوزان کالینز، لیزا مورکوفسکی، بیل کسیدی و رند پال—از خطوط حزبی عبور کرده و به دموکرات‌ها پیوستند تا از این اقدام حمایت کنند. در مقابل، سناتور دموکرات جان فترمن تنها عضو حزب خود بود که رأی مخالف داد. تصویب این قطعنامه با غیبت سناتورهای جمهوری‌خواه میچ مک‌کانل و دیو مک‌کورمیک تسهیل شد.[1][3]

این اقدام قانونی در لحظه‌ای پیچیده برای روابط ایالات متحده و ایران رخ می‌دهد. دولت ترامپ اخیراً یک آتش‌بس و تفاهم‌نامه‌ای را با تهران مذاکره کرده است که عملاً درگیری‌ای را که اوایل سال جاری آغاز شده بود، متوقف می‌کند. این توافق با هدف کاهش تنش‌ها صورت گرفته، اما مورد بررسی شدید قانون‌گذاران هر دو جناح قرار گرفته است.[3][4]

در حالی که سنا به دنبال محدود کردن اختیارات جنگی اجرایی است، متحدان بین‌المللی نتایج دیپلماتیک و نظامی دولت را ستایش می‌کنند. مارک روته، دبیرکل ناتو، در جریان نشست وزرای دفاع در بروکسل، علناً استراتژی رئیس‌جمهور را ستود و اظهار داشت که توانایی‌های هسته‌ای و موشکی ایران در نتیجه مستقیم این کارزار نظامی «به شدت تضعیف شده است».[2]

روته تأکید کرد که توافق تازه منعقد شده فرصتی حیاتی برای اطمینان از عدم دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای ایجاد می‌کند. علاوه بر این، او بر اهمیت حیاتی بازگشایی تنگه هرمز تأکید کرد، اقدامی که آن را «گامی عظیم رو به جلو» برای آزادی ناوبری جهانی و ثبات اقتصادی منطقه توصیف کرد.[2]

با وجود خوش‌بینی بین‌المللی، شرایط آتش‌بس بحث‌های شدیدی را در داخل کشور برانگیخته است. گزارش‌ها حاکی از آن است که این توافق شامل مفادی برای لغو برخی تحریم‌ها و تأمین یک صندوق بازسازی ۳۰۰ میلیارد دلاری برای ایران است؛ امتیازاتی که چندین قانون‌گذار جمهوری‌خواه را ناراضی کرده و شکاف‌های عمیقی را در داخل حزب در مورد هدف نهایی دولت آشکار ساخته است.[3]

سناتور بیل کسیدی، که اخیراً در انتخابات مقدماتی خود به رقیبی مورد حمایت ترامپ باخته است، صندوق بازسازی و لغو تحریم‌ها را به عنوان دلایل اصلی مخالفت خود با مسیر فعلی دولت ذکر کرد. این نگرانی‌ها در مورد امتیازات مالی در نهایت او را وادار کرد تا به نفع قطعنامه اختیارات جنگی رأی دهد.[3]

در همین حال، رهبران دموکرات این رأی‌گیری را به عنوان تأکید مجدد ضروری بر توازن و کنترل‌های قانون اساسی قلمداد کردند. چاک شومر، رهبر اقلیت سنا، درگیری اولیه را یک «اشتباه تاریخی» خواند و تأکید کرد که تنها کنگره قدرت اعلام جنگ را دارد؛ احساسی که توسط سناتور تیم کین، که مدت‌هاست از این قطعنامه حمایت کرده، تکرار شد.[1][4]

این قطعنامه به رئیس‌جمهور دستور می‌دهد که نیروهای مسلح ایالات متحده را از خصومت‌ها علیه ایران خارج کند، مگر اینکه صراحتاً با اعلام رسمی جنگ مجاز شده باشد. با این حال، این قطعنامه اجازه می‌دهد حضور نظامی محدودی در خاورمیانه برای جلوگیری از حملات قریب‌الوقوع علیه ایالات متحده یا متحدان منطقه‌ای آن باقی بماند.[4]

این اقدام اکنون به میز رئیس‌جمهور می‌رود، جایی که انتظار می‌رود با وتو مواجه شود. ترامپ و متحدانش به طور مداوم مشروعیت قانون اختیارات جنگی ۱۹۷۳ را زیر سؤال برده‌اند و استدلال می‌کنند که این قانون بر اختیارات ذاتی قوه مجریه برای هدایت سیاست خارجی و فرماندهی نیروهای مسلح در بحران‌های زمان واقعی تجاوز می‌کند.[1][4]

حتی در صورت وتو شدن، تصویب این قطعنامه بر نگرانی فزاینده کنگره در مورد هزینه‌های مالی و استراتژیک اقدام نظامی یک‌جانبه تأکید می‌کند. گزارش شده است که پنتاگون ۸۰ میلیارد دلار اضافی از کنگره برای پوشش هزینه‌های درگیری اخیر درخواست کرده است، که این امر درخواست‌های بودجه دولت را در بحبوحه نگرانی‌های اقتصادی داخلی پیچیده‌تر می‌کند.