توقف رشد سفرهای هوایی در اوایل ۲۰۲۶؛ ترافیک خاورمیانه ۲۱ درصد سقوط کرد

اگر سال گذشته گذرتان به سالن‌های شلوغ پرواز افتاده باشد یا کنار تسمه‌نقاله‌های پرهیاهوی تحویل بار منتظر چمدان‌هایتان مانده باشید، آمارها دقیقاً همان چیزی را تأیید می‌کنند که با چشمان خود دیده‌اید: سال ۲۰۲۵ شلوغ‌ترین سال در تاریخ هوانوردی بود. در ۲۸۱۷ فرودگاه تجاری که تقریباً تمام پروازهای برنامه‌ریزی‌شده جهان را مدیریت می‌کنند، رکورد بی‌سابقه ۹.۸ میلیارد مسافر جابه‌جا شد؛ جمعیتی معادل کل ساکنان کره زمین به اضافه یک میلیارد نفر دیگر. اما آن شور و شوقی که این قله تاریخی را رقم زد، ناگهان فروکش کرده است. بر اساس تازه‌ترین گزارش سالانه شورای بین‌المللی فرودگاه‌ها (ACI)، در شش ماهه نخست سال ۲۰۲۶، رشد مسافران جهانی تقریباً متوقف شد و با افزایشی ناچیزِ ۰.۶ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل، به ۴.۷ میلیارد مسافر رسید.[1][2]

این افت سرعت بیش از هر جای دیگری در خاورمیانه احساس می‌شود؛ جایی که ترافیک مسافران در نیمه اول سال ۲۰۲۶ با سقوطی ۲۱ درصدی مواجه شد. برای مسافرانی که قصد داشتند پروازهای ترانزیت خود را از طریق قطب‌های بزرگ هوانوردی خلیج فارس انجام دهند، این افت نشان‌دهنده نقشه‌ای تکه‌تکه‌شده است. شورای بین‌المللی فرودگاه‌ها این انقباض شدید را مستقیماً به درگیری‌های ژئوپلیتیک جاری و اختلالات ناشی از آن در حریم هوایی نسبت می‌دهد. با بالا گرفتن تنش‌ها، خطوط هوایی مجبور شده‌اند مسیرهای خود را تعلیق کنند، پروازها را لغو کنند یا مسیر هواپیماها را به دور از این منطقه تغییر دهند؛ اتفاقی که حجم مسافران را در بازاری که تا پیش از این رشد بالایی داشت، به شدت کاهش داده است.[1][4]

شروع کند و بی‌رمق سال ۲۰۲۶ در تضاد کامل با عملکرد این صنعت در چند ماه قبل از آن است. در طول سال ۲۰۲۵، سفرهای بین‌المللی موتور محرک یک توسعه قدرتمند بودند و با رشد ۶.۱ درصدی نسبت به سال قبل، به راحتی از افزایش ۱.۷ درصدی پروازهای داخلی پیشی گرفتند. این جهش، شبکه هوانوردی جهانی را به شلوغ‌ترین سال ثبت‌شده‌اش رساند و نشان داد که با رزرو تعطیلات طولانی‌مدت و سفرهای کاری بین‌المللی توسط مسافران، تمایل به جابه‌جایی‌های فرامرزی به شکلی گسترده بازگشته است.[1][3]

عملکرد منطقه‌ای در سال ۲۰۲۵ نشان‌دهنده یک بهبود همه‌جانبه بود که تقریباً به تمام قاره‌ها کشیده شد. آفریقا با جهش ۹.۰ درصدی در حجم مسافران، پیشتاز تمام بازارها بود. پس از آن، خاورمیانه با افزایش ۶.۵ درصدی در رتبه بعدی قرار گرفت و منطقه آسیا-اقیانوسیه نیز رشد ۵.۱ درصدی را تجربه کرد. آمریکای لاتین و دریای کارائیب رشد ۴.۵ درصدی را ثبت کردند و اروپا نیز با توسعه پایدار ۴.۲ درصدی، نشان داد که تقاضا در چشم‌اندازهای اقتصادی مختلف همچنان پابرجاست.[1][2]

در سال ۲۰۲۵، آمریکای شمالی تنها استثنای این روند بود و در بحبوحه کاهش تقاضای داخلی، افت ۰.۷ درصدی در ترافیک مسافران را به ثبت رساند. این رکود به سال ۲۰۲۶ نیز کشیده شده است و حجم مسافران آمریکای شمالی در شش ماه نخست سال تقریباً بدون تغییر باقی مانده است. در حالی که مناطقی مانند آفریقا و اروپا در اوایل سال ۲۰۲۶ همچنان شاهد رشد ملایمی بودند، نبودِ شتاب در ایالات متحده و کانادا تأثیر سنگینی بر میانگین جهانی گذاشته است.[1][4]

فراتر از تعداد مسافران، ردپای فیزیکی بخش هوانوردی نیز در سال گذشته در همه ابعاد گسترش یافت. باربری هوایی جهانی با تکیه بر زنجیره‌های تأمین مقاوم و تقاضای تجارت الکترونیک، با افزایش ۳.۳ درصدی به رکورد بی‌سابقه ۱۳۱.۲ میلیون تن رسید. همزمان، کل جابه‌جایی هواپیماها با رشد ۲.۰ درصدی به ۱۰۳.۱ میلیون نشست و برخاست در سراسر جهان رسید و آسمان‌ها را بیش از هر زمان دیگری پر از پرنده‌های آهنین کرد.[1][3]

رهبران این صنعت معتقدند که با وجود نوسانات کوتاه‌مدت، اشتهای ذاتی برای سفر همچنان پابرجاست. جاستین ارباچی (Justin Erbacci)، مدیرکل جهانی شورای بین‌المللی فرودگاه‌ها، خاطرنشان کرد که آمارهای سال ۲۰۲۵ قدرت ماندگار تقاضای بلندمدت را نشان می‌دهد. ارباچی با اشاره به نیاز به پایانه‌های مدرن‌تر و باندهای پروازی کارآمدتر گفت: «پاسخگویی به این تقاضا به معنای گسترش ظرفیت و در عین حال بهره‌برداری بسیار بیشتر از زیرساخت‌هایی است که در حال حاضر در اختیار داریم.»[1]

ارباچی همچنین بر نیاز به حمایت‌های ساختاری برای همگام شدن با رشد آینده تأکید کرد. او استدلال کرد که این صنعت باید از مقرراتی حمایت کند که به جای مانع‌تراشی، مشوق سرمایه‌گذاری باشند و به سیاست‌گذاران یادآوری کرد که فرودگاه‌ها به عنوان دارایی‌های استراتژیک اقتصادی برای جوامع محلی خود عمل می‌کنند، از مشاغل حمایت کرده و تجارت را تسهیل می‌بخشند.[1][2]

در حال حاضر، صنعت هوانوردی با چشم‌اندازی پر از شکاف روبه‌رو است. در حالی که محرک‌های بلندمدتی مانند افزایش جمعیت، رشد درآمدها و گسترش ارتباطات همچنان پابرجا هستند، واقعیتِ پیش رو یک شبکه جهانی است که به دلیل بی‌ثباتی‌های منطقه‌ای محدود شده است. در شرایطی که خطوط هوایی برنامه‌های خود را برای عبور از حریم‌های هوایی بسته و تقاضای متغیر تنظیم می‌کنند، سرعت رکوردشکن سال ۲۰۲۵ جای خود را به یک محیط عملیاتی محتاطانه‌تر و ناهموارتر برای ادامه سال ۲۰۲۶ داده است.[1][4]