تایید نخستین داروی siRNA برای درمان میاستنی گراویس توسط سازمان غذا و داروی آمریکا
سازمان غذا و داروی آمریکا داروی لیوساییس (سمدیسیران) را به عنوان اولین درمان مبتنی بر تداخل آرانای برای بزرگسالان مبتلا به میاستنی گراویس ژنرالیزه تایید کرد. این دارو با تزریق زیرجلدی تنها چهار بار در سال، بار درمانی بیماران را به شدت کاهش میدهد.
به قلم حسین فیروزی
این خبر را به اشتراک بگذارید
سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) در تاریخ ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶، داروی جدیدی به نام لیوساییس (Livsayis) با نام ژنریک سمدیسیران (cemdisiran) را برای درمان بیماری میاستنی گراویس تایید کرد. این دارو که توسط شرکت رجنرون (Regeneron) توسعه یافته است، اولین درمان مبتنی بر تداخل آرانای کوچک (siRNA) برای این بیماری خودایمنی محسوب میشود.[1][3]
این تاییدیه به طور خاص برای بزرگسالان مبتلا به میاستنی گراویس ژنرالیزه (gMG) که دارای آنتیبادی مثبت علیه گیرنده استیلکولین (AChR) هستند، صادر شده است. این گروه، شایعترین شکل این بیماری را تشکیل میدهند و حدود ۸۵ هزار نفر در ایالات متحده به آن مبتلا هستند. داروی لیوساییس تنها درمان تایید شده برای این بیماری است که به صورت تزریق زیرجلدی و تنها چهار بار در سال تجویز میشود.[4][6]
میاستنی گراویس یک بیماری مزمن و خودایمنی عصبی-عضلانی است که باعث ضعف نوسانی در عضلات اسکلتی میشود. در این بیماری، سیستم ایمنی بدن به اشتباه به اتصالات بین اعصاب و عضلات حمله میکند و ارتباط طبیعی آنها را مختل میسازد. این اختلال منجر به ضعف شدیدی میشود که میتواند توانایی فرد را برای انجام کارهای روزمره به شدت محدود کند.[4][6]
بیماران مبتلا به این عارضه اغلب با خستگی مفرط و ضعف در عضلات صورت، مشکل در صحبت کردن، جویدن و بلعیدن مواجه هستند. در موارد شدید، این بیماری میتواند منجر به «بحران میاستنی» شود که در آن عضلات تنفسی به حدی ضعیف میشوند که بیمار برای زنده ماندن به دستگاه تنفس مصنوعی و بستری در بخش مراقبتهای ویژه نیاز پیدا میکند.[6]
سامانتا مسترسون، مدیرعامل بنیاد میاستنی گراویس آمریکا، درباره تاثیر این بیماری میگوید: «افراد مبتلا به میاستنی گراویس ژنرالیزه ضعف عضلانی شدیدی را تجربه میکنند که میتواند بر نحوه صحبت کردن، دیدن، نفس کشیدن و حرکت آنها تاثیر بگذارد.» او تاکید کرد که این تاییدیه یک نقطه عطف مثبت برای جامعه بیماران است.[1]
مکانیسم اثر: خاموش کردن ژنها در کبد
داروی لیوساییس از یک مکانیسم عمل کاملا متفاوت نسبت به درمانهای قبلی استفاده میکند. در حالی که داروهای پیشین مانند سولیریس (Soliris) و اولتومیریس (Ultomiris) به عنوان آنتیبادیهای مونوکلونال عمل کرده و پروتئینهای موجود در خون را مسدود میکنند، لیوساییس تولید این پروتئینها را از اساس متوقف میکند.[2][5]
این دارو با استفاده از فناوری siRNA، آرانای پیامرسان (mRNA) مسئول تولید پروتئین مکمل ۵ (C5) را تجزیه میکند. پروتئین C5 نقش کلیدی در فعالسازی سیستم کمپلمان دارد که عامل اصلی آسیب به اتصالات عصبی-عضلانی در بیماران AChR مثبت است. با کاهش تولید این پروتئین در کبد، سطح C5 در گردش خون به شدت افت میکند.[1][2]
این رویکرد نوین، به جای مسدود کردن پروتئین پس از تولید، از ساخته شدن آن جلوگیری میکند و به همین دلیل اثرات طولانیمدتتری دارد. دکتر گیل آی. ولف، استاد برجسته عصبشناسی در دانشگاه بوفالو، توضیح میدهد: «تایید داروی لیوساییس نشاندهنده پیشرفت دیگری در درمان میاستنی گراویس ژنرالیزه است. این دارو از یک مکانیسم کاملا جدید برای مسدود کردن سنتز واقعی یک جزء کمپلمان در سطح آرانای استفاده میکند.»[4]
فناوری پایه این دارو در ابتدا توسط شرکت آلنیلام (Alnylam) کشف شد و اکنون توسط رجنرون به بازار عرضه میشود. شرکت رجنرون حقوق جهانی این دارو را از طریق یک قرارداد مجوز جامع با شرکت آلنیلام در اختیار دارد. این هفتمین داروی مبتنی بر تداخل آرانای کشف شده توسط آلنیلام است که در کمتر از ۹ سال گذشته تاییدیه سازمان غذا و دارو را دریافت میکند.[3][5]
نتایج درخشان کارآزمایی فاز ۳ نیمبل
تاییدیه سازمان غذا و داروی آمریکا بر اساس دادههای کارآزمایی بالینی فاز ۳ به نام نیمبل (NIMBLE) صادر شده است. این مطالعه که نتایج آن در سال ۲۰۲۶ در مجله معتبر لنست (The Lancet) منتشر شد، بزرگترین کارآزمایی مداخلهای جهانی در زمینه میاستنی گراویس تا به امروز محسوب میشود.[1][2]
در این مطالعه ۲۸۴ بیمار بزرگسال در ۸۶ مرکز درمانی در ۱۳ کشور مختلف شرکت داشتند. بیماران در این مطالعه به صورت تصادفی داروی سمدیسیران، داروی پوزلیماب (یک مهارکننده دیگر C5)، ترکیبی از هر دو، یا دارونما را دریافت کردند. هدف اصلی این کارآزمایی، بررسی تغییرات در نمره مقیاس فعالیتهای روزمره زندگی میاستنی گراویس (MG-ADL) در هفته ۲۴ بود.[2][3]
نتایج نشان داد که در هفته ۲۴، بیمارانی که لیوساییس دریافت کرده بودند، به طور متوسط ۴.۵ امتیاز بهبود در مقیاس MG-ADL داشتند. در مقابل، گروه دارونما تنها ۲.۲ امتیاز بهبود را تجربه کردند. این تفاوت ۲.۳ امتیازی که با تنظیم اثر دارونما محاسبه شده است، از نظر آماری بسیار معنادار بود.[1][3]
علاوه بر مقیاس ارزیابی شده توسط بیماران، محققان از مقیاس کمی میاستنی گراویس (QMG) نیز استفاده کردند که توسط پزشکان ارزیابی میشود و از صفر تا ۳۹ متغیر است. در این شاخص نیز، بیمارانی که لیوساییس دریافت کرده بودند، بهبود قابل توجه ۴.۲ امتیازی را در مقایسه با بهبود ۱.۵ امتیازی گروه دارونما نشان دادند.[3]
دکتر توان وو، استاد عصبشناسی در کالج پزشکی مورسانی دانشگاه فلوریدای جنوبی و محقق اصلی این کارآزمایی، میگوید: «در کارآزمایی فاز ۳ نیمبل، لیوساییس کنترل سریع و عمیق بیماری را ارائه داد که تا پایان فواصل دوزدهی حفظ شد.» او افزود که این برنامه دوزدهی، بار درمانی سنگین را از دوش بیماران برمیدارد.[3][6]
هشدارها و ملاحظات ایمنی
با وجود اثربخشی بالا، داروی لیوساییس بدون خطر نیست. سازمان غذا و داروی آمریکا یک هشدار جعبه سیاه (Boxed Warning) برای این دارو صادر کرده است که به خطر عفونتهای جدی و تهدیدکننده حیات ناشی از باکتری نایسریا مننژیتیدیس (Neisseria meningitidis) اشاره دارد.[3][5]
این خطر در تمامی داروهای مهارکننده C5 مشترک است، زیرا سیستم کمپلمان نقش مهمی در دفاع بدن در برابر این نوع باکتریها دارد. به دلیل این خطرات، لیوساییس تنها از طریق یک برنامه ارزیابی و کاهش خطر (REMS) در دسترس خواهد بود.[2][5]
بیماران موظف هستند حداقل دو هفته قبل از دریافت اولین دوز دارو، واکسن مننژوکوک را دریافت کنند، مگر اینکه نیاز فوری به درمان، خطرات احتمالی عفونت را توجیه کند. داروسازان نقش کلیدی در اجرای این برنامه دارند و باید پیش از تحویل دارو، تایید کنند که بیمار واکسیناسیونهای لازم را انجام داده است.[2][5]
از نظر عوارض جانبی عمومی، دادههای کارآزمایی نشان داد که دارو به طور کلی به خوبی تحمل میشود. واکنشهای محل تزریق، کمردرد و حالت تهوع از جمله شایعترین عوارض جانبی خفیف تا متوسطی بودند که در طول مطالعه گزارش شدند. با این حال، مزایای کاهش دفعات تزریق برای بسیاری از بیماران بر این عوارض جانبی غلبه میکند.[2]
رقابت فشرده در بازار درمانهای میاستنی گراویس
تایید لیوساییس در زمانی اتفاق افتاده است که بازار درمانهای میاستنی گراویس شاهد رقابت بیسابقهای است. جالب اینجاست که تنها چند روز قبل از تایید لیوساییس، سازمان غذا و داروی آمریکا داروی دیگری به نام کلیگفا (Klygefa) با نام ژنریک گفورولیماب را تایید کرد.[1][5]
این دارو که توسط شرکتهای الکسیون و آسترازنکا توسعه یافته، یک مهارکننده C5 است که باید هفتهای یکبار توسط خود بیمار تزریق شود. ورود دو داروی جدید در کمتر از یک هفته، گزینههای درمانی را برای بیماران به شدت گسترش داده است.[5]
در حالی که کلیگفا نیاز به تزریق هفتگی دارد، لیوساییس با تزریق هر سه ماه یکبار، راحتی بینظیری را ارائه میدهد. داروهای قدیمیتر مانند سولیریس و اولتومیریس نیاز به تزریق وریدی دارند که فرآیندی زمانبر است و بیمار را ملزم به حضور در کلینیک میکند.[5]
کریس فنیمور، مدیر مالی شرکت رجنرون، در کنفرانس جهانی مراقبتهای بهداشتی جفریز در لندن اشاره کرد که این تاییدیه، ورود رجنرون به حوزه عصبشناسی را رقم میزند. او تاکید کرد که راهاندازی این دارو در بازار میاستنی گراویس نیازمند سرمایهگذاری قابل توجهی در بخش فروش و بازاریابی است.[5]
چشمانداز آینده و تاثیر بر بیماران
برای جامعه بیماران، این پیشرفتهای علمی به معنای بازگشت به زندگی عادی است. دکتر آنجلا لک، مدیر ارشد تحقیقات در انجمن دیستروفی عضلانی (MDA)، میگوید: «در طول دهه گذشته، ما شاهد تحولی چشمگیر در چشمانداز درمانی برای افراد مبتلا به میاستنی گراویس بودهایم.»[4]
او معتقد است که تایید درمانهای هدفمند جدید، گزینههای جامعه بیماران را گسترش داده و نشاندهنده پیشرفتی است که با ترکیب کشفیات علمی و حمایت از بیماران حاصل میشود. در حالی که لیوساییس در حال حاضر تنها برای بیماران دارای آنتیبادی AChR مثبت تایید شده است، محققان در حال بررسی پتانسیل فناوری siRNA برای سایر اشکال این بیماری هستند.[4]
او معتقد است که تایید درمانهای هدفمند جدید، گزینههای جامعه بیماران را گسترش داده و نشاندهنده پیشرفتی است که با ترکیب کشفیات علمی و حمایت از بیماران حاصل میشود.
موفقیت لیوساییس در میاستنی گراویس، راه را برای آزمایش این دارو در سایر بیماریهایی که سیستم کمپلمان در آنها نقش مخربی دارد، باز میکند. محققان امیدوارند که با تنظیم دقیق تولید پروتئینهای ایمنی در کبد، بتوانند طیف وسیعی از اختلالات خودایمنی نادر را مدیریت کنند.[1][2]
با ورود لیوساییس به بازار، پزشکان اکنون ابزار قدرتمند جدیدی برای کنترل پایدار بیماری در اختیار دارند. کاهش بار درمانی از تزریقهای مکرر وریدی یا هفتگی به تنها چهار تزریق زیرجلدی در سال، میتواند کیفیت زندگی هزاران بیمار را به طور چشمگیری بهبود بخشد و به آنها اجازه دهد تا با استقلال بیشتری به زندگی خود ادامه دهند.[6]
نکات کلیدی
- سازمان غذا و داروی آمریکا داروی لیوساییس (سمدیسیران) را برای درمان میاستنی گراویس ژنرالیزه تایید کرد.
- این دارو اولین درمان مبتنی بر تداخل آرانای (siRNA) است که برای این بیماری خودایمنی تایید میشود.
- لیوساییس تنها با چهار تزریق زیرجلدی در سال تجویز میشود که بار درمانی بیماران را به شدت کاهش میدهد.
- در کارآزمایی فاز ۳، بیماران دریافتکننده دارو بهبود ۴.۵ امتیازی در مقیاس فعالیتهای روزمره (MG-ADL) نشان دادند.
آنچه نمیدانیم
- اثربخشی و ایمنی طولانیمدت دارو در دنیای واقعی و خارج از محیط کنترلشده کارآزماییهای بالینی هنوز به طور کامل مشخص نیست.
- تاثیر این دارو بر بیماران مبتلا به میاستنی گراویس که فاقد آنتیبادی AChR هستند، ارزیابی نشده است.
- قیمتگذاری دقیق دارو و میزان پوشش آن توسط شرکتهای بیمه درمانی هنوز به طور رسمی اعلام نشده است.
روند رویداد
سال ۲۰۱۹
شرکتهای رجنرون و آلنیلام یک قرارداد همکاری گسترده برای توسعه درمانهای مبتنی بر تداخل آرانای امضا کردند.
آگوست ۲۰۲۵
شرکت رجنرون نتایج اولیه و موفقیتآمیز کارآزمایی فاز ۳ نیمبل (NIMBLE) را برای داروی سمدیسیران اعلام کرد.
ژوئن ۲۰۲۶
سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) درخواست بررسی اولویتدار این دارو را پذیرفت.
۱۸ نوامبر ۲۰۲۶
داروی لیوساییس (سمدیسیران) به طور رسمی توسط FDA برای درمان میاستنی گراویس ژنرالیزه تایید شد.
- Neurologists and Clinicians
- پزشکان متخصص مغز و اعصاب بر اثربخشی سریع و کاهش بار درمانی ناشی از فواصل طولانی دوزدهی تاکید دارند.
- Patient Advocacy Groups
- گروههای حامی بیماران این تاییدیه را گامی بزرگ در جهت بهبود کیفیت زندگی و استقلال بیماران میدانند.
- Biopharma Industry Analysts
- تحلیلگران صنعت داروسازی این رویداد را ورود موفقیتآمیز رجنرون به حوزه عصبشناسی و اثبات قدرت پلتفرم آلنیلام ارزیابی میکنند.
دیدگاههایی که این گزارش پوشش نداده
- بیماران مبتلا به میاستنی گراویس بدون آنتیبادی AChR
- شرکتهای بیمه و پرداختکنندگان هزینههای درمانی
منابع
[1]AJMCNeurologists and CliniciansFDA Approves First siRNA Therapy for AChR-Positive Myasthenia Gravis
مطالعه در AJMC →
[2]Pharmacy TimesNeurologists and CliniciansCemdisiran Approved as First siRNA Therapy for Myasthenia Gravis
مطالعه در Pharmacy Times →
[3]Pharmaceutical ExecutiveBiopharma Industry AnalystsFDA Approves Livsayis, Regeneron's First siRNA Therapy for Myasthenia Gravis
مطالعه در Pharmaceutical Executive →
[4]Muscular Dystrophy AssociationPatient Advocacy GroupsFDA approves Livsayis™ (cemdisiran) for adults living with generalized myasthenia gravis
مطالعه در Muscular Dystrophy Association →
[5]Endpoints NewsBiopharma Industry AnalystsRegeneron enters neurology field as FDA approves siRNA for myasthenia gravis
مطالعه در Endpoints News →
[6]Drugs.comFDA Approves Livsayis (cemdisiran) for the Treatment of Generalized Myasthenia Gravis
مطالعه در Drugs.com →
بیشتر در سلامت
مشاهده همه →تایید داروی جدید و خوراکی سرطان پستان شرکت روش توسط سازمان غذا و داروی آمریکا
7 منبع
مقررات انکولوژی
رد داروی سرطان ریه ایوونسیماب از سوی افدیای؛ تاکید بر دادههای بقای کلی بیماران
6 منبع
موفقیت داروی تیرزپاتید در کاهش چشمگیر شاخص توده بدنی نوجوانان مبتلا به چاقی
4 منبع
قطع مصرف داروی فشار خون در روز جراحی خطر افت فشار را در سالمندان کاهش میدهد
3 منبع
نظرات
هر زاویه. هر روز.
اخبار سلامت با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاهها، هر روز و رایگان.





