قطع مصرف داروی فشار خون در روز جراحی خطر افت فشار را در سالمندان کاهش میدهد
نتایج یک کارآزمایی بالینی بزرگ که امروز در نشریه BMJ منتشر شد، نشان میدهد توقف مصرف داروهای فشار خون در صبح روز جراحی غیرقلبی، خطر افت شدید فشار خون را در سالمندان بهطور چشمگیری کاهش میدهد. این یافتهها دستورالعملهای پیشین را به چالش کشیده و راهکاری ساده برای افزایش ایمنی عمل جراحی ارائه میدهد.
به قلم حامد قاسمی
این خبر را به اشتراک بگذارید
افت شدید فشار خون در حین عمل جراحی یکی از خطرات پنهان اما بسیار جدی برای بیماران سالمند است که میتواند عواقب جبرانناپذیری به همراه داشته باشد. زمانی که بیمار تحت بیهوشی عمومی قرار میگیرد، سیستم عصبی خودکار بدن که وظیفه تنظیم فشار خون را بر عهده دارد، تا حد زیادی سرکوب میشود.
در این شرایط، افت فشار خون میتواند به کاهش خونرسانی به اندامهای حیاتی مانند قلب، مغز و کلیهها منجر شود و خطر بروز آسیب حاد کلیوی، سکته مغزی و حملات قلبی خاموش را به شدت افزایش دهد. با توجه به اینکه امروزه حدود یکسوم از تمام عملهای جراحی در سراسر جهان روی افراد بالای ۶۰ سال انجام میشود، مدیریت دقیق علائم حیاتی این گروه سنی به یک اولویت جهانی تبدیل شده است.[1][2]
بسیاری از این سالمندان برای کنترل پرفشاری خون خود بهطور روزانه از داروهای کاهنده فشار خون استفاده میکنند. تا به امروز، یکی از بزرگترین بحثها در میان متخصصان بیهوشی این بوده است که آیا بیمار باید داروی فشار خون خود را در صبح روز عمل مصرف کند یا خیر.[1][3]
مکانیسم اثر داروها و بیهوشی
اکنون، یک کارآزمایی بالینی گسترده و معتبر که نتایج آن امروز، ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶، در نشریه پزشکی بریتانیا (The BMJ) منتشر شده است، پاسخی روشن و مبتنی بر شواهد به این پرسش طولانیمدت ارائه میدهد. محققان در این مطالعه دریافتند که توقف مصرف دستهای خاص از داروهای فشار خون در صبح روز جراحی، خطر افت خطرناک فشار خون در حین عمل را به میزان چشمگیری کاهش میدهد.[1][2]
برای درک اهمیت این یافتهها، باید بدانیم که داروهای فشار خون چگونه با داروهای بیهوشی تداخل پیدا میکنند. تمرکز اصلی این مطالعه بر دو دسته از پرمصرفترین داروهای فشار خون بود: مهارکنندههای آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE) و مسدودکنندههای گیرنده آنژیوتانسین (ARBs).[1][2]
این داروها با مهار سیستمی در بدن به نام «رنین-آنژیوتانسین» باعث گشاد شدن رگها و کاهش فشار خون میشوند و نقش مهمی در محافظت از قلب و کلیهها در طولانیمدت دارند. مشکل زمانی آغاز میشود که بیمار روی تخت اتاق عمل قرار میگیرد.[1]
داروهای بیهوشی عمومی بهطور طبیعی باعث افت فشار خون میشوند و بدن برای جبران این افت، به شدت به سیستم رنین-آنژیوتانسین وابسته است. اگر بیمار صبح همان روز داروی ACE یا ARB خود را مصرف کرده باشد، این سیستم جبرانی مسدود شده است.[1]
جزئیات کارآزمایی بالینی BMJ
در نتیجه، بدن توانایی خود را برای بالا بردن فشار خون از دست میدهد و بیمار دچار افت شدید و ناگهانی فشار خون (هیپوتانسیون حین عمل) میشود. مطالعه منتشر شده در نشریه BMJ یکی از دقیقترین و بزرگترین پژوهشهایی است که تاکنون در این زمینه انجام شده است.[1][2]
این کارآزمایی روی ۲۰۱۲ بیمار با محدوده سنی ۶۰ تا ۸۰ سال (با میانگین سنی ۶۹ سال) انجام گرفت. تمامی این بیماران به پرفشاری خون مبتلا بودند و بهطور میانگین به مدت ۱۰ سال از داروهای ACE یا ARB استفاده میکردند. این افراد قرار بود تحت عملهای جراحی غیرقلبی با بیهوشی عمومی در پنج بیمارستان بزرگ چین قرار بگیرند.[1][2]
برای اطمینان از دقت نتایج و حذف هرگونه سوگیری، بیماران بهطور کاملاً تصادفی به دو گروه تقسیم شدند. به گروه اول (۱۰۰۴ نفر) داروی معمول فشار خونشان در صبح روز جراحی داده شد. اما به گروه دوم (۱۰۰۸ نفر) یک قرص دارونما (پلاسبو) داده شد که از نظر ظاهر کاملاً شبیه داروی اصلی بود، اما هیچ ماده موثرهای نداشت.[1][2]
نه بیماران و نه متخصصان بیهوشی نمیدانستند که چه کسی داروی واقعی را دریافت کرده است. در طول عمل جراحی، محققان به دقت افت فشار خون بیماران را ثبت کردند. افت فشار خون در این مطالعه به صورت کاهش میانگین فشار خون شریانی (MAP) به زیر ۶۵ میلیمتر جیوه، یا افت بیش از ۳۰ درصدی نسبت به فشار خون پایه بیمار تعریف شد که نیازمند مداخله پزشکی بود.[1][2]
نتایج بهدستآمده بسیار معنادار بود. در گروهی که دارونما دریافت کرده بودند (گروه عدم مصرف دارو)، نرخ بروز افت فشار خون حین عمل ۳۱.۲ درصد بود. در مقابل، این رقم در گروهی که داروی فشار خون خود را مصرف کرده بودند به ۴۵.۵ درصد رسید.[1][2]
تضاد با دستورالعملهای بریتانیا
این تفاوت نشاندهنده یک کاهش مطلق ۱۴ درصدی در بروز این عارضه خطرناک است که از نظر آماری و بالینی یک موفقیت بزرگ محسوب میشود. اهمیت نتایج مطالعه BMJ زمانی بیشتر مشخص میشود که آن را در کنار دستورالعملهای اخیر پزشکی قرار دهیم.[1][2]
در اوایل سال جاری میلادی (۲۰۲۶)، انجمن متخصصان بیهوشی بریتانیا به همراه انجمن فشار خون بریتانیا و ایرلند (BIHS) دستورالعمل جدیدی را برای مدیریت فشار خون در دوره قبل و بعد از عمل جراحی منتشر کردند. در آن دستورالعمل، رویکرد متفاوتی اتخاذ شده بود.[3]
تدوینکنندگان دستورالعمل بریتانیا با استناد به شواهدی با کیفیت متوسط، توصیه کرده بودند که بیماران باید مصرف داروهای کاهنده فشار خون خود، از جمله مهارکنندههای ACE و مسدودکنندههای ARB را در روز جراحی نیز ادامه دهند.[3]
استدلال آنها این بود که قطع ناگهانی این داروها میتواند به بیثباتی فشار خون، افزایش خطرناک فشار خون پس از عمل (ریباوند) و لغو غیرضروری عملهای جراحی منجر شود. آنها همچنین تاکید داشتند که فشار خون بالا و کنترلنشده پیش از عمل میتواند خطرناک باشد و آستانه لغو عمل جراحی را به فشار خون ۱۸۰ روی ۱۲۰ میلیمتر جیوه تغییر دادند.[3]
مدیریت عوارض پس از جراحی
از دیدگاه این انجمنها، حفظ ثبات همودینامیک و جلوگیری از نوسانات شدید فشار خون در اولویت قرار داشت و ادامه مصرف دارو به عنوان راهی برای رسیدن به این ثبات معرفی شده بود. پژوهشگران مطالعه BMJ به خوبی از نگرانیهای مربوط به افزایش فشار خون پس از عمل آگاه بودند و این موضوع را نیز در کارآزمایی خود مورد بررسی قرار دادند.[1][3]
دادههای آنها نشان داد که قطع داروی فشار خون در صبح روز عمل، باعث یک افزایش جزئی و ۷ درصدی در بروز فشار خون بالا در دوره ریکاوری و پس از جراحی میشود. با این حال، محققان تاکید میکنند که این افزایش فشار خون کاملاً گذرا بود و بهراحتی توسط تیم پزشکی در بخش ریکاوری مدیریت شد.[1]
مهمتر از همه، این افزایش موقت فشار خون هیچ تاثیری بر طول مدت بستری بیماران در بیمارستان نداشت و نرخ عوارض جانبی جدی یا مرگومیر ۳۰ روزه را افزایش نداد. از دیدگاه بالینی، درمان افت شدید فشار خون در حین بیهوشی بسیار پیچیدهتر و پرخطرتر از کنترل فشار خون بالا در بخش ریکاوری است.[1][2]
زمانی که بیمار بیهوش است، افت فشار خون میتواند در عرض چند دقیقه به بافتهای حساس کلیه و عضله قلب آسیب برساند، در حالی که بیمار بیدار در بخش ریکاوری میتواند علائم خود را گزارش دهد و داروی مناسب را به سرعت دریافت کند.[1]
پیامدهای عملی برای بیماران
این شواهد با قطعیت بالا، احتمالاً به زودی باعث بازنگری در پروتکلهای ارزیابی پیش از عمل در بیمارستانهای سراسر جهان خواهد شد. با این حال، متخصصان هشدار میدهند که بیماران هرگز نباید خودسرانه و بدون مشورت با پزشک، مصرف داروهای خود را قطع کنند.[1][2]
داروهای فشار خون انواع مختلفی دارند و این توصیه مشخصاً برای دستههای ACE و ARB صادر شده است. داروهای دیگری مانند بتابلوکرها (مسدودکنندههای گیرنده بتا) مکانیسم کاملاً متفاوتی دارند و قطع ناگهانی آنها پیش از عمل میتواند باعث افزایش شدید ضربان قلب و بروز حملات قلبی شود.[1][3]
بنابراین، ادامه مصرف بتابلوکرها در روز عمل همچنان یک استاندارد طلایی و غیرقابل تغییر در علم بیهوشی است. بهترین اقدام برای بیماران سالمندی که در نوبت عمل جراحی قرار دارند، همراه داشتن لیست کاملی از تمام داروها و مکملهای مصرفی در جلسه مشاوره پیش از بیهوشی است.[3]
در نهایت، مطالعه اخیر BMJ گام مهمی در جهت افزایش ایمنی جراحی برای جمعیت رو به رشد سالمندان است. پژوهشگران این کارآزمایی در مقاله خود تاکید کردهاند: «قطع مصرف مهارکنندههای ACE یا ARB پیش از جراحیهای غیرقلبی باید هر زمان که نگرانی از افت فشار خون حین عمل وجود دارد، در نظر گرفته شود و این شواهد از دستورالعمل ساده توقف دوز صبحگاهی حمایت میکند.»[1][2]
نکات کلیدی
- مطالعه جدید BMJ روی ۲۰۱۲ بیمار سالمند نشان داد که قطع داروی فشار خون در صبح روز جراحی، افت فشار حین عمل را از ۴۵.۵ به ۳۱.۲ درصد کاهش میدهد.
- این کارآزمایی با استفاده از دارونما (پلاسبو) انجام شد تا شواهدی با قطعیت بالا برای این مداخله ساده پزشکی فراهم کند.
- اگرچه قطع دارو موجب افزایش جزئی و موقت فشار خون پس از عمل شد، اما تاثیری بر افزایش عوارض جانبی یا مرگومیر بیماران نداشت.
- این یافتهها دستورالعملهای اخیر بریتانیا مبنی بر ادامه مصرف دارو در روز عمل را به چالش کشیده و احتمالاً استانداردهای جهانی را تغییر خواهد داد.
آنچه نمیدانیم
- آیا این نتایج برای جراحیهای بسیار پرخطر مانند جراحی قلب باز نیز صدق میکند؟
- تاثیر دقیق قطع دارو بر بیمارانی که از چندین داروی ترکیبی فشار خون استفاده میکنند، چگونه است؟
- پژوهشگران مطالعه BMJ
- معتقدند که جلوگیری از افت فشار خون حین عمل با قطع دارو باید اولویت اصلی باشد.
- انجمن متخصصان بیهوشی بریتانیا
- بر حفظ ثبات فشار خون و ادامه مصرف دارو برای جلوگیری از نوسانات ناگهانی تاکید دارند.
دیدگاههایی که این گزارش پوشش نداده
- بیماران سالمند
- جراحان عمومی
منابع
[1]The BMJپژوهشگران مطالعه BMJDiscontinuing ACE inhibitors or ARBs on the morning of surgery in older patients with hypertension
مطالعه در The BMJ →
[2]Medical Dialoguesپژوهشگران مطالعه BMJSkipping antihypertensive medication reduces surgical hypotension in older adults
مطالعه در Medical Dialogues →
[3]Association of Anaesthetistsانجمن متخصصان بیهوشی بریتانیاMeasurement and management of adult blood pressure in the peri-operative period: updated guidelines from the Association of Anaesthetists and the British and Irish Hypertension Society
مطالعه در Association of Anaesthetists →
بیشتر در سلامت
مشاهده همه →تایید داروی جدید و خوراکی سرطان پستان شرکت روش توسط سازمان غذا و داروی آمریکا
7 منبع
مقررات انکولوژی
رد داروی سرطان ریه ایوونسیماب از سوی افدیای؛ تاکید بر دادههای بقای کلی بیماران
6 منبع
موفقیت داروی تیرزپاتید در کاهش چشمگیر شاخص توده بدنی نوجوانان مبتلا به چاقی
4 منبع
درمان سرطان
تایید داروی ترکیبی جدید برای سرطان پیشرفته مثانه در بریتانیا؛ امیدی تازه بدون نیاز به شیمیدرمانی
5 منبع
نظرات
هر زاویه. هر روز.
اخبار سلامت با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاهها، هر روز و رایگان.





