رفتن به محتوای اصلی
· 7 دقیقه مطالعه· در سلامت

موفقیت داروی تیرزپاتید در کاهش چشمگیر شاخص توده بدنی نوجوانان مبتلا به چاقی

نتایج فاز سوم کارآزمایی بالینی نشان می‌دهد داروی تیرزپاتید (زپ‌باوند) توانسته است شاخص توده بدنی نوجوانان مبتلا به چاقی را به طور متوسط ۱۸.۵ درصد کاهش دهد. بیش از نیمی از شرکت‌کنندگان پس از ۷۲ هفته دیگر در محدوده بالینی چاقی قرار نداشتند.

به قلم زهرا رحیمی

این خبر را به اشتراک بگذارید

گوش‌ دهید

داروی تیرزپاتید با نام تجاری زپ‌باوند (Zepbound) در فاز سوم کارآزمایی بالینی خود توانست شاخص توده بدنی (BMI) نوجوانان مبتلا به چاقی را به شکل بی‌سابقه‌ای کاهش دهد. نتایج این مطالعه که در اواسط نوامبر ۲۰۲۶ منتشر شد، نشان می‌دهد این دارو می‌تواند مسیر درمان چاقی در سنین پایین را متحول کند.[1][2]

این یافته‌ها در کنفرانس پزشکی ObesityWeek 2026 در واشنگتن دی‌سی ارائه شد و همزمان در نشریه معتبر جاما (JAMA) به چاپ رسید. بر اساس این گزارش، مصرف هفتگی تیرزپاتید به همراه اصلاح سبک زندگی، منجر به کاهش متوسط ۱۸.۵ درصدی شاخص توده بدنی در نوجوانان شده است.[1]

در نقطه مقابل، گروهی که دارونما (پلاسبو) دریافت کرده بودند، با افزایش ۰.۵ درصدی شاخص توده بدنی مواجه شدند. این اختلاف ۱۹ درصدی میان دو گروه، نشان‌دهنده اثربخشی خیره‌کننده این داروی ترکیبی در مقایسه با روش‌های سنتی کاهش وزن در نوجوانان است.[1]

عبور از مرزهای بالینی چاقی

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این کارآزمایی که با نام SURMOUNT-ADOLESCENTS شناخته می‌شود، خروج بخش عمده‌ای از بیماران از محدوده خطر است. بیش از نیمی از مصرف‌کنندگان تیرزپاتید (۵۳.۵ درصد) پس از ۷۲ هفته، دیگر در تعریف بالینی چاقی قرار نداشتند.[1][2]

در این مطالعه ۱۶۰ نوجوان ۱۲ تا ۱۷ ساله با میانگین سنی ۱۴.۶ سال شرکت داشتند. میانگین وزن اولیه شرکت‌کنندگان حدود ۱۰۹ کیلوگرم و میانگین شاخص توده بدنی آن‌ها ۳۸.۶ بود که نشان‌دهنده چاقی مفرط درجه دو یا سه در اکثر این افراد است.[1]

مقایسه تغییرات شاخص توده بدنی در گروه مصرف‌کننده تیرزپاتید و گروه دارونما پس از ۷۲ هفته.

دکتر آرون اس. کلی (Aaron S. Kelly) از دانشکده پزشکی دانشگاه مینه‌سوتا و محقق ارشد این مطالعه در این باره توضیح می‌دهد. او می‌گوید: «شرکت‌کنندگان تحت درمان با تیرزپاتید کاهش وزن بسیار بیشتری را تجربه کردند و ۴۸.۱ درصد از آن‌ها توانستند حداقل ۲۰ درصد از شاخص توده بدنی خود را کاهش دهند.»[1]

این میزان از کاهش وزن در نوجوانان تاکنون با کمتر دارویی به دست آمده است. برای درک بهتر، ۷۹.۶ درصد از مصرف‌کنندگان تیرزپاتید حداقل ۵ درصد کاهش BMI داشتند. این در حالی است که این رقم در گروه دریافت‌کننده دارونما تنها ۲۸.۵ درصد بود.[1]

بهبود شاخص‌های متابولیک و کیفیت زندگی

تاثیر تیرزپاتید تنها به کاهش اعداد روی ترازو محدود نمی‌شود. کنت کاستر (Kenneth Custer)، رئیس بخش سلامت متابولیک شرکت ایلای لیلی (Eli Lilly) بر این موضوع تاکید دارد. او می‌گوید: «مراقبت از چاقی چیزی فراتر از اعداد روی ترازو است و به بهبود کیفیت کلی زندگی بیماران گره خورده است.»[2]

داده‌های بالینی نشان می‌دهد که این دارو فشار خون سیستولیک و دیاستولیک، سطح تری‌گلیسیرید و قند خون ناشتا را به طور معناداری بهبود بخشیده است. همچنین سطح انسولین ناشتا و کلسترول مضر (LDL) کاهش یافته و کلسترول مفید (HDL) با افزایش همراه بوده است.[1]

نوجوانان شرکت‌کننده در این کارآزمایی از بهبود چشمگیر در کیفیت زندگی مرتبط با وزن خود خبر دادند. افزایش راحتی فیزیکی در انجام فعالیت‌های روزمره و بهبود تصویر ذهنی از بدن، از جمله دستاوردهای روانی و جسمی مهمی بود که توسط بیماران گزارش شد.[2]

تیرزپاتید به عنوان یک آگونیست دوگانه گیرنده‌های GLP-1 و GIP در بدن عمل می‌کند. این مکانیسم اثر دوگانه باعث می‌شود تا دارو نه تنها ترشح انسولین را تنظیم کند، بلکه با تاثیر بر گیرنده‌های مغزی، احساس سیری را افزایش داده و اشتها را به شدت سرکوب کند.[1]

تیرزپاتید به صورت تزریق زیرپوستی هفتگی مصرف می‌شود و اشتها را به شدت سرکوب می‌کند.

عوارض جانبی و ایمنی دارو در سنین رشد

با وجود نتایج درخشان، مصرف این دارو کاملا بدون عارضه نبوده است. شایع‌ترین عوارض جانبی گزارش شده در میان نوجوانان شامل مشکلات گوارشی مانند تهوع و اسهال بود. حدود ۲۲.۲ درصد از مصرف‌کنندگان تیرزپاتید برای کنترل حالت تهوع خود از داروهای ضدتهوع استفاده کردند.[1]

در طول دوره ۷۲ هفته‌ای مطالعه، ۱۰ نفر از ۱۰۸ نوجوانی که حداقل یک دوز تیرزپاتید دریافت کرده بودند، به دلیل شدت عوارض جانبی مجبور به قطع درمان شدند. این آمار معادل ۹.۳ درصد از بیماران است، در حالی که در گروه دارونما هیچ موردی از قطع درمان ثبت نشد.[1]

یکی از نگرانی‌های اصلی در تجویز داروهای کاهش وزن برای نوجوانان، تاثیر احتمالی آن‌ها بر روند رشد طبیعی است. با این حال، تیم تحقیقاتی دکتر کلی در گزارش خود تایید کردند که هیچ اختلالی در روند رشد قدی یا بلوغ جنسی نوجوانان مشاهده نشده است.[1]

محققان در مقاله منتشر شده در نشریه جاما به این موضوع پرداختند. آن‌ها نوشتند: «علی‌رغم کاهش چشمگیر شاخص توده بدنی، نمره انحراف معیار قد ثابت باقی ماند و پیشرفت بلوغ در هر دو گروه درمانی مشابه و کاملا مطابق با رشد طبیعی نوجوانان بود.»[1]

تغییر چشم‌انداز درمان چاقی در کودکان

تایید داروهای جدید، چشم‌انداز درمان چاقی در سنین پایین را به کلی تغییر داده است. تا پیش از این، پزشکان ابزارهای دارویی بسیار محدودی برای کمک به نوجوانان مبتلا به چاقی مفرط در اختیار داشتند. آن‌ها در گذشته بیشتر بر تغییرات رژیم غذایی و ورزش تمرکز می‌کردند.[1]

داروی رقیب یعنی سماگلوتید (با نام تجاری Wegovy) پیشتر در دسامبر ۲۰۲۲ برای درمان چاقی نوجوانان تاییدیه دریافت کرده بود. اکنون با انتشار نتایج موفقیت‌آمیز فاز سوم تیرزپاتید، انتظار می‌رود سازمان غذا و داروی آمریکا به زودی مجوز استفاده از زپ‌باوند را نیز برای افراد ۱۲ تا ۱۷ ساله صادر کند.[1][2]

دکتر دابلیو. جی. هیرمن (W.J. Heerman) در سرمقاله نشریه جاما با اشاره به این تحول بزرگ می‌نویسد: «مطالعه SURMOUNT-ADOLESCENTS مرزهای امکان‌پذیر در درمان چاقی نوجوانان را گسترش می‌دهد. اما موفقیت این کارآزمایی همزمان سطح انتظارات را در این حوزه پزشکی بالاتر می‌برد.»[1]

او تاکید می‌کند که با اثبات امکان‌پذیری کاهش شدید چاقی، نسل بعدی تحقیقات باید روی شخصی‌سازی انتخاب دارو متمرکز شود. پزشکان باید بدانند کدام دارو برای کدام بیمار مناسب‌تر است و آیا این درمان‌ها می‌توانند بهبودی پایداری در بیماری‌های مرتبط با چاقی ایجاد کنند یا خیر.[1]

روند افزایشی ۳۰۱ درصدی تجویز داروهای کاهش وزن برای نوجوانان در ایالات متحده از سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۳.

افزایش تقاضا و چالش‌های پیش‌رو

استفاده از داروهای خانواده GLP-1 در میان نوجوانان آمریکایی با سرعت بالایی در حال افزایش است. بر اساس داده‌های مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها (CDC)، تجویز این داروها برای نوجوانان ۱۲ تا ۱۷ ساله از سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۳ بیش از ۳۰۱ درصد رشد داشته است.[3]

با وجود این استقبال گسترده، هنوز سوالات بی‌پاسخی درباره مصرف طولانی‌مدت این داروها وجود دارد. از آنجا که چاقی یک بیماری مزمن است، قطع مصرف دارو معمولا به بازگشت سریع وزن منجر می‌شود. این یعنی نوجوانان ممکن است مجبور باشند دهه‌ها از این داروها استفاده کنند.[3]

شرکت ایلای لیلی برای پاسخ به برخی از این ابهامات، کارآزمایی دیگری با نام SURMOUNT-ADOLESCENTS-2 را آغاز کرده است. این مطالعه فاز سوم که انتظار می‌رود تا سال ۲۰۳۰ به پایان برسد، تاثیر تیرزپاتید را بر نوجوانانی که همزمان با چاقی از فشار خون بالا یا پیش‌دیابت رنج می‌برند، بررسی می‌کند.[4]

در این مطالعه جدید، شرکت‌کنندگانی که دوره ۷۲ هفته‌ای اولیه را به پایان رسانده‌اند، این فرصت را خواهند داشت تا درمان را ادامه دهند. آن‌ها می‌توانند برای ۱۵۶ هفته دیگر (حدود سه سال) از تیرزپاتید استفاده کنند تا ایمنی و اثربخشی بلندمدت دارو در سنین رشد روشن شود.[4]

مقایسه با نتایج بزرگسالان و دسترسی به درمان

میزان کاهش وزن مشاهده شده در نوجوانان، کاملا هم‌راستا با نتایجی است که پیشتر در کارآزمایی بزرگسالان به دست آمده بود. در مطالعه بزرگسالان نیز بیماران با مصرف دوزهای ۱۰ و ۱۵ میلی‌گرمی تیرزپاتید، حدود ۲۰ درصد از وزن بدن خود را از دست دادند.[1]

این تطابق داده‌ها نشان می‌دهد که فیزیولوژی پاسخ به آگونیست‌های دوگانه در نوجوانان تفاوت چندانی با بزرگسالان ندارد. با این حال، متخصصان اطفال تاکید دارند که دوز دارو باید بر اساس پاسخ درمانی، سرعت کاهش وزن و تحمل عوارض جانبی برای هر نوجوان به دقت شخصی‌سازی شود.[1]

تصویرسازی: متخصصان تاکید دارند که دارودرمانی باید همواره در کنار اصلاح سبک زندگی و فعالیت بدنی منظم انجام شود.

یکی از موانع بزرگ بر سر راه استفاده گسترده از این داروهای نوین، هزینه بالای درمان و پوشش محدود بیمه‌های درمانی است. زپ‌باوند در حال حاضر با قیمت لیست بیش از هزار دلار در ماه در آمریکا عرضه می‌شود که دسترسی خانواده‌های کم‌درآمد را به شدت محدود می‌کند.[1][3]

آکادمی اطفال آمریکا در سال ۲۰۲۳ دستورالعمل‌های خود را به‌روزرسانی کرد و پیشنهاد داد که دارودرمانی باید در کنار مداخلات رفتاری برای نوجوانان در نظر گرفته شود. این تغییر رویکرد رسمی، فشار بر شرکت‌های بیمه را برای پوشش هزینه‌های این داروها به میزان قابل‌توجهی افزایش داده است.[1]

با تکمیل فازهای بعدی تحقیقات و ورود احتمالی تیرزپاتید به بازار دارویی نوجوانان در سال‌های آینده، پزشکان امیدوارند ابزار قدرتمندی در دست داشته باشند. آن‌ها می‌توانند نه تنها وزن، بلکه سلامت روان و آینده متابولیک میلیون‌ها نوجوان درگیر با چاقی را برای همیشه تغییر دهند.[1]

نکات کلیدی

  1. داروی تیرزپاتید در فاز سوم کارآزمایی بالینی توانست شاخص توده بدنی نوجوانان مبتلا به چاقی را به طور متوسط ۱۸.۵ درصد کاهش دهد.
  2. بیش از ۵۳ درصد از مصرف‌کنندگان این دارو پس از ۷۲ هفته، دیگر در محدوده بالینی چاقی قرار نداشتند.
  3. علاوه بر کاهش وزن، شاخص‌های متابولیک مانند فشار خون، تری‌گلیسیرید و کلسترول بیماران نیز بهبود چشمگیری یافت.
  4. با وجود نتایج مثبت، حدود ۹ درصد از بیماران به دلیل عوارض گوارشی مانند تهوع و اسهال مجبور به قطع درمان شدند.

آنچه نمی‌دانیم

  • تاثیر مصرف مداوم و چندین دهه‌ای این داروها بر سلامت استخوان‌ها و اندام‌های داخلی نوجوانان در بزرگسالی هنوز کاملا مشخص نیست.
  • مشخص نیست در صورت قطع مصرف دارو پس از رسیدن به وزن ایده‌آل، چه میزان از وزن از دست رفته به سرعت بازخواهد گشت.
  • هنوز داده‌های کافی درباره اثربخشی این دارو در کودکان زیر ۱۲ سال منتشر نشده است.

روند رویداد

  1. دسامبر ۲۰۲۲

    داروی سماگلوتید (Wegovy) تاییدیه سازمان غذا و داروی آمریکا را برای درمان چاقی نوجوانان دریافت کرد.

  2. نوامبر ۲۰۲۳

    داروی تیرزپاتید (Zepbound) برای درمان چاقی در بزرگسالان تایید شد.

  3. نوامبر ۲۰۲۶

    نتایج موفقیت‌آمیز فاز سوم کارآزمایی SURMOUNT-ADOLESCENTS برای نوجوانان منتشر شد.

محققان بالینی و پزشکان اطفال 45%سیاست‌گذاران سلامت 30%شرکت‌های داروسازی 25%
محققان بالینی و پزشکان اطفال
پزشکان اطفال این دارو را یک پیشرفت بی‌سابقه می‌دانند اما بر لزوم احتیاط در مصرف طولانی‌مدت تاکید دارند.
سیاست‌گذاران سلامت
نگرانی عمده این گروه، هزینه‌های سرسام‌آور داروها و بار مالی سیستم بهداشت و درمان است.
شرکت‌های داروسازی
شرکت‌های داروسازی بر بهبود کیفیت زندگی و اثربخشی خیره‌کننده محصولات خود تمرکز دارند.

دیدگاه‌هایی که این گزارش پوشش نداده

  • نوجوانانی که به دلیل هزینه بالا به این داروها دسترسی ندارند

منابع

پوشش منابع

4 منبع

3 دیدگاه شناسایی‌شده

محققان بالینی و پزشکان اطفال 45%سیاست‌گذاران سلامت 30%شرکت‌های داروسازی 25%
  1. [1]MedPage Todayمحققان بالینی و پزشکان اطفال

    Tirzepatide (Zepbound) yielded substantial reductions in BMI among adolescents

    مطالعه در MedPage Today →
  2. [2]MLQ.aiشرکت‌های داروسازی

    Lilly brings Zepbound teen data and retatrutide sleep apnea and knee pain results to ObesityWeek

    مطالعه در MLQ.ai →
  3. [3]Life Science Dailyسیاست‌گذاران سلامت

    GLP-1s in Adolescents: What the Paediatric Obesity Evidence Shows

    مطالعه در Life Science Daily →
  4. [4]ClinicalTrials.gov

    A Study of Tirzepatide (LY3298176) Once Weekly in Adolescent Participants Who Have Obesity or Overweight With Weight-Related Comorbidities

    مطالعه در ClinicalTrials.gov →
گوش‌ دهید

نظرات

همیشه در جریان باشید

هر زاویه. هر روز.

اخبار سلامت با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاه‌ها، هر روز و رایگان.