ونس سفر به سوئیس برای مذاکرات ایران را به تعویق انداخت و منتقدان اسرائیلی توافق صلح را سرزنش کرد

جی.دی. ونس، معاون رئیس‌جمهور، سفر برنامه‌ریزی شده خود به سوئیس را که قرار بود در آنجا ریاست هیئت آمریکایی را در مذاکرات فنی مستقیم با مقامات ایرانی بر عهده بگیرد، به طور ناگهانی به تعویق انداخت. کاخ سفید اواخر روز پنجشنبه تأیید کرد که ونس طبق برنامه اولیه عازم نخواهد شد، و این امر بلافاصله ابهاماتی را در مورد مرحله بعدی چارچوب صلح تازه امضا شده بین آمریکا و ایران ایجاد کرد.[1][2][8]

توضیح رسمی دولت، چالش‌های «لجستیکی» غیرقابل پیش‌بینی برای سازماندهی جلسات دیپلماتیک با ریسک بالا در فرصت کوتاه بود. با این حال، گزارش‌های منطقه‌ای حاکی از آن است که این تأخیر ارتباط تنگاتنگی با وضعیت شکننده منطقه خاورمیانه دارد. به طور مشخص، گزارش شده است که مقامات ایرانی به دلیل حملات نظامی مداوم اسرائیل در جنوب لبنان، که تهدیدی برای فروپاشی آتش‌بس گسترده‌تر است، از اعزام هیئت خود به استراحتگاه بورگن‌اشتوک تردید کرده‌اند.[2][6]

مذاکرات سوئیس قرار است بر اساس «یادداشت تفاهم اسلام‌آباد» بنا شود؛ توافق اولیه‌ای که اوایل این هفته به صورت الکترونیکی توسط دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، و مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، امضا شد. این چارچوب برای پایان دادن رسمی به جنگ ویرانگری طراحی شده است که اواخر ماه فوریه بین آمریکا، اسرائیل و ایران درگرفت و بازارهای جهانی انرژی را به شدت مختل کرد.[5][6][7]

به عنوان بخشی از امتیازات اولیه، ارتش ایالات متحده رسماً محاصره دریایی بنادر ایران را لغو کرده است. ونس در یک نشست خبری در کاخ سفید تأیید کرد که برداشته شدن این محاصره در حال حاضر تسهیل‌کننده حرکت کشتی‌های تجاری است، به طوری که تنها در شب چهارشنبه بیش از ۱۲.۵ میلیون بشکه نفت از تنگه حیاتی هرمز عبور کرده است.[3][4]

در حالی که از سرگیری فوری کشتیرانی باعث آرامش بازارهای جهانی شده است، اختلاف نظرها بر سر مدیریت بلندمدت این آبراه باقی است. شورای عالی امنیت ملی ایران اعلام کرد که اگرچه عبور از تنگه برای ۶۰ روز آینده بدون عوارض خواهد بود، اما تهران قصد دارد پس از پایان مهلت مذاکرات، برای پوشش امنیت و حفاظت محیط زیست، «عوارض خدمات دریایی» وضع کند؛ اقدامی که آمریکا و متحدان اروپایی به شدت با آن مخالف هستند.[3][6]

امضای این یادداشت تفاهم، شمارش معکوس ۶۰ روزه سخت‌گیرانه‌ای را برای واشنگتن و تهران جهت مذاکره درباره دشوارترین مسائل درگیری‌هایشان آغاز کرد. مذاکرات فنی آتی باید به موضوعاتی چون حذف ذخایر اورانیوم با غنای بالا ایران، برچیدن زیرساخت‌های هسته‌ای خاص و جدول زمانی برای لغو دائمی تحریم‌های بین‌المللی بپردازد.[5][7]

با این حال، این پیشرفت دیپلماتیک با مقاومت شدید اسرائیل مواجه شده است. اعضای کابینه بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، علناً این توافق را مورد انتقاد قرار داده و استدلال می‌کنند که این توافق نتوانسته است برنامه موشکی بالستیک ایران را به طور دائمی برچیند و اسرائیل را در عملیات نظامی جاری خود علیه شبه‌نظامیان حزب‌الله در لبنان محدود می‌کند.[3][4][5]

انتقاد اسرائیل باعث شد تا معاون رئیس‌جمهور ونس، علناً و به شکلی فوق‌العاده شدید، آن‌ها را سرزنش کند. ونس با حضور در تریبون اتاق کنفرانس کاخ سفید، تندترین اظهاراتی را که در حافظه اخیر توسط یک دولت مستقر آمریکا علیه اسرائیل مطرح شده است، بیان کرد و به رهبران اسرائیل هشدار داد که در خطر از دست دادن حیاتی‌ترین شریک خود هستند.[1][4]

ونس اظهار داشت که مقامات اسرائیلی باید «بیدار شوند و واقعیت» انزوای بین‌المللی خود را درک کنند. او به طور مشخص اشاره کرد که رئیس‌جمهور ترامپ «تنها رئیس دولتی در کل جهان است که در این لحظه نسبت به ملت اسرائیل همدردی نشان می‌دهد» و به کابینه نتانیاهو توصیه کرد که از حمله به تنها متحد قدرتمند باقی‌مانده خود دست بردارند.[3][4]

معاون رئیس‌جمهور برای تأکید بر این نکته، مقیاس عظیم حمایت نظامی آمریکا را به منتقدان یادآوری کرد. او تأکید کرد که دو سوم تسلیحات دفاعی که در طول سه ماه گذشته جنگ از اسرائیل محافظت کرده‌اند، «توسط دستان آمریکایی ساخته شده و با پول مالیات‌دهندگان آمریکایی پرداخت شده‌اند.»[3][4]

این سرزنش علنی، شکاف فزاینده‌ای را بین واشنگتن و اورشلیم بر سر جهت‌گیری استراتژیک خاورمیانه برجسته می‌کند. در حالی که دولت آمریکا توافق با ایران را راهی ضروری برای جلوگیری از گسترش درگیری منطقه‌ای و تثبیت اقتصاد جهانی می‌داند، رهبری اسرائیل بقای زیرساخت‌های هسته‌ای فعلی ایران را تهدیدی وجودی تلقی می‌کند.[4][5]

با وجود تأخیر و تنش دیپلماتیک فرامنطقه‌ای، کاخ سفید تأکید می‌کند که هیئت آمریکایی آماده است تا در «اولین فرصت ممکن» به سوئیس اعزام شود. گزارش شده است که میانجی‌ها از پاکستان و قطر همچنان در استراحتگاه دریاچه لوسرن مستقر هستند و منتظر ورود تیم‌های اصلی مذاکره‌کننده هستند.[1][6][8]

اهمیت مذاکرات آتی بسیار بالاست. اگر مهلت مذاکره ۶۰ روزه بدون دستیابی به یک توافق فنی جامع در مورد حذف اورانیوم و تحریم‌ها منقضی شود، آتش‌بس اولیه می‌تواند فرو بپاشد و منطقه را دوباره درگیر یک جنگ چندجانبه کند و یکی از حیاتی‌ترین شریان‌های اقتصادی جهان را مجدداً مسدود سازد.[4][7]