رفتن به محتوای اصلی

روند کامل رویداد

توسعه صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی در ایران

بانک مرکزی در ابلاغیه‌ای جدید، دریافت و پرداخت اسکناس‌های ۱۰۰ دلاری در صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی را تنها به اسکناس‌های طرح جدید محدود کرد.

تحریریه کوهستان· به‌روزرسانی

«توسعه صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی در ایران» را در اپ کوهستان دنبال کنید تا از خبرهای تازه‌اش باخبر شوید. دریافت اپ

از گزارش: شرط جدید بانک مرکزی برای صندوق‌های ارزی: مبادله ۱۰۰ دلاری فقط با «دلار آبی» مجاز است

این خبر را به اشتراک بگذارید

تازه‌ترین گزارش

شرط جدید بانک مرکزی برای صندوق‌های ارزی: مبادله ۱۰۰ دلاری فقط با «دلار آبی» مجاز است

بانک مرکزی در ابلاغیه‌ای جدید، دریافت و پرداخت اسکناس‌های ۱۰۰ دلاری در صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی را تنها به اسکناس‌های طرح جدید محدود کرد. این تصمیم با هدف استانداردسازی کیفیت ذخایر فیزیکی و جلوگیری از اختلافات در زمان تسویه حساب اتخاذ شده است.

  • دریافت و پرداخت اسکناس ۱۰۰ دلاری در صندوق‌های ارزی تنها با «دلار آبی» مجاز است.
  • این قانون هم در زمان صدور واحدهای سرمایه‌گذاری و هم در زمان ابطال آن‌ها اعمال می‌شود.
  • حداقل سرمایه‌گذاری در این صندوق‌ها ۱۰۰ دلار و سقف آن ۵۰۰ هزار دلار تعیین شده است.
  • هدف از این ابلاغیه، استانداردسازی کیفیت ذخایر فیزیکی صندوق‌ها و تضمین بازپرداخت باکیفیت به سرمایه‌گذاران است.

لحظه تحویل اسکناس به متصدی باجه ارزی، اکنون نقطه تعیین‌کننده در ورود سرمایه به صندوق‌های ارزی است. بانک مرکزی با صدور بخشنامه‌ای جدید، خط قرمز روشنی برای کیفیت اسکناس‌های ورودی و خروجی این صندوق‌ها رسم کرده است.[1]

بر اساس این ابلاغیه، دریافت اسکناس‌های ۱۰۰ دلاری از سرمایه‌گذاران در زمان صدور واحدهای سرمایه‌گذاری، تنها در قالب «دلار آبی» مجاز خواهد بود. بانک‌های مدیر عملیات موظف شده‌اند از پذیرش دلارهای قدیمی یا اصطلاحا «دلار سفید» خودداری کنند.[1][3]

این قانون به صورت کاملا دوطرفه اجرا می‌شود و در زمان خروج سرمایه نیز از منافع سرمایه‌گذار محافظت می‌کند. در هنگام ابطال واحدها، بانک‌ها مکلف هستند بازپرداخت اصل و سود سرمایه را منحصرا با اسکناس‌های ۱۰۰ دلاری طرح جدید انجام دهند.[1][2]

عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، پیش‌تر اعلام کرده بود که تاکنون هشت بانک درخواست تاسیس این صندوق‌ها را ارائه داده‌اند. از این میان، دو صندوق مجوز نهایی فعالیت را دریافت کرده و پذیره‌نویسی آن‌ها آغاز شده است.[1]

محدودیت‌های سرمایه‌گذاری در صندوق‌های ارزی

ساختار و بازدهی صندوق‌های ارزی

صندوق‌های سرمایه‌گذاری با درآمد ثابت ارزی، ابزاری نوین برای جذب منابع ارزی راکد و هدایت آن‌ها به سمت پروژه‌های کلان اقتصادی هستند. این صندوق‌ها به اشخاص حقیقی و حقوقی اجازه می‌دهند بدون تبدیل ارز به ریال، سود ارزی دریافت کنند.[1][2]

ایجاد این ابزار مالی با همکاری مشترک بانک مرکزی و سازمان بورس و اوراق بهادار پیگیری شده است. هدف از این همکاری، فراهم کردن یک چارچوب قانونی و اجرایی شفاف برای فعالیت صندوق‌های ارزی در بازار سرمایه ایران است.[1]

نرخ بازدهی سالانه این ابزار مالی در چارچوب مقررات تعیین شده است که رقم جذابی برای نگهداری بدون ریسک ارز محسوب می‌شود. پذیره‌نویسی دومین صندوق از این نوع، از ۲۸ مهر ۱۴۰۵ در شعب ارزی بانک‌های منتخب آغاز شده است.[2]

سرمایه‌گذاران می‌توانند با مراجعه به شعب ارزی بانک‌های منتخب، نسبت به تکمیل فرم‌های مربوطه و واریز اسکناس اقدام کنند. ارزش خالص دارایی‌های صندوق به صورت روزانه محاسبه و از طریق درگاه‌های رسمی به اطلاع عموم می‌رسد.[2]

ورود به این سرمایه‌گذاری نیازمند سرمایه کلانی نیست و با ارقام خرد نیز برای شهروندان امکان‌پذیر است. ارزش هر واحد سرمایه‌گذاری ۱۰ دلار تعیین شده و حداقل میزان خرید برای هر شخص ۱۰ واحد، معادل ۱۰۰ دلار آمریکا است.[1][3]

سقف سرمایه‌گذاری نیز برای اشخاص حقیقی و حقوقی محدودیت‌هایی دارد تا از تمرکز بیش از حد منابع در دست عده‌ای خاص جلوگیری شود. هر سرمایه‌گذار می‌تواند حداکثر ۵۰ هزار واحد، معادل ۵۰۰ هزار دلار، در این صندوق‌ها سرمایه‌گذاری کند.[1]

تفاوت دلار آبی و سفید در بازار

اسکناس‌های ۱۰۰ دلاری طرح جدید که در بازار ایران به «دلار آبی» شهرت دارند، دارای یک نوار امنیتی سه‌بعدی آبی‌رنگ هستند. این ویژگی‌های امنیتی پیشرفته، جعل آن‌ها را برای شبکه‌های غیرقانونی بسیار دشوارتر از نسخه‌های قدیمی کرده است.[2]

تصویرسازی: اسکناس‌های ۱۰۰ دلاری طرح جدید که به «دلار آبی» شهرت دارند.

دلار سفید یا همان اسکناس‌های چاپ شده پیش از سال ۲۰۱۳، همچنان در سطح جهانی اعتبار قانونی دارند و فاقد ارزش نیستند. با این وجود، ترجیح شبکه‌های بانکی در بسیاری از کشورهای خاورمیانه، کار با اسکناس‌های جدیدتر است.[3]

در بازار غیررسمی ارز ایران، مدت‌هاست که میان دلارهای آبی و دلارهای قدیمی اختلاف قیمت جزئی وجود دارد. صرافان معمولا دلارهای قدیمی را با نرخی اندکی پایین‌تر خریداری می‌کنند که این امر موجب نارضایتی معامله‌گران خرد می‌شود.[2][3]

در بازار تهران، این تفاوت سلیقه گاهی به اختلاف قیمت چند صد تومانی در هر دلار منجر می‌شود. صرافی‌ها برای پوشش ریسک خواب سرمایه و انتقال این اسکناس‌ها به خارج از کشور، هزینه بیشتری از فروشنده کسر می‌کنند.[3]

بخشنامه جدید بانک مرکزی، در واقع واکنش نهاد سیاست‌گذار به همین رفتار بازار و تلاش برای استانداردسازی ذخایر رسمی است. با الزام به استفاده از دلار آبی، ریسک نگهداری اسکناس‌های قدیمی از دوش صندوق‌های ارزی برداشته می‌شود.[1][2]

سازوکار تسویه و نقش بانک‌های عامل

در ساختار عملیاتی این صندوق‌ها، بانک‌های مدیر عملیات نقش واسطه و تضمین‌کننده کیفیت را ایفا می‌کنند. این نهادها مسئولیت دریافت منابع، انجام مبادلات و پرداخت ارز در زمان ابطال واحدها را بر عهده دارند.[1]

تمام مراحل سرمایه‌گذاری و تسویه وجوه باید دقیقا بر مبنای ارز منتخب صندوق انجام شود. پرداخت اصل سرمایه و بازدهی محقق‌شده به‌صورت ارزی و مطابق مقررات و شرایط مندرج در اسناد صندوق انجام می‌شود.[1][3]

منابع جذب‌شده در این صندوق‌ها صرفا در حساب‌های بانکی راکد نمی‌مانند، بلکه در دارایی‌های مالی ارزی سرمایه‌گذاری می‌شوند. سپرده‌های ارزی، گواهی‌های سپرده مدت‌دار و اوراق مرابحه ارزی از جمله مقاصد اصلی این سرمایه‌ها هستند.[2]

استقبال شبکه بانکی از تاسیس صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی

هدف نهایی از طراحی این ابزارها، تامین مالی پروژه‌های بزرگ و ارزآور در حوزه‌های زیرساختی است. هدایت ارزهای راکد به تامین مالی صنایع ارزآور از جمله ظرفیت‌های مطرح‌شده برای توسعه این ابزارهاست.[2]

پیامدهای تصمیم جدید برای سرمایه‌گذاران

الزام به ارائه دلار آبی، ممکن است در کوتاه‌مدت ورود برخی سرمایه‌گذاران خرد را که دلارهای قدیمی در اختیار دارند، با چالش مواجه کند. این افراد ناچارند پیش از مراجعه به بانک، اسکناس‌های خود را در بازار آزاد تعویض کنند.[3]

یکی از دغدغه‌های اصلی سرمایه‌گذاران در سال‌های گذشته، نحوه بازپس‌گیری ارزهای سپرده‌گذاری شده در سیستم بانکی بود. خاطره تبدیل اجباری برخی سپرده‌های ارزی به ریال در دهه‌های گذشته، همچنان بر تصمیم‌گیری‌های مالی سایه انداخته است.[3]

اکنون بانک مرکزی با تاکید بر بازپرداخت عینی ارز و تعیین شرط کیفیت برای آن، در تلاش است تا این دیوار بی‌اعتمادی را فرو بریزد. تضمین پرداخت دلار آبی، سیگنال قدرتمندی به بازار ارسال می‌کند که منابع ارزی در امنیت کامل هستند.[2][3]

تصویرسازی: متصدیان بانکی از این پس تنها مجاز به پذیرش دلارهای آبی در صندوق‌های ارزی هستند.

با این حال، کارشناسان بانکی معتقدند این شفافیت در بلندمدت به نفع اعتماد عمومی تمام خواهد شد. سرمایه‌گذار اکنون می‌داند که هنگام دریافت سود خود، با بهانه‌هایی نظیر افت کیفیت اسکناس یا کسر کارمزد مواجه نخواهد شد.[1][2]

این ابلاغیه تنها مختص به اسکناس‌های ۱۰۰ دلاری است و شرایط برای حواله‌های ارزی تابع مقررات عمومی شبکه بانکی است. سرمایه‌گذارانی که از طریق حواله بانکی اقدام به خرید واحد می‌کنند، مشمول این چالش‌های فیزیکی نخواهند بود.[1][3]

موفقیت این صندوق‌ها در جذب ارزهای خانگی، آزمون مهمی برای سیاست‌های جدید ارزی بانک مرکزی است. اگر اعتماد به بازپرداخت باکیفیت ارزی جلب شود، میلیاردها دلار سرمایه راکد می‌تواند به چرخه اقتصاد رسمی بازگردد.[2][3]

منابع

  1. [1]IRNA — شرط جدید بانک مرکزی برای صندوق‌های ارزی مطالعه در IRNA →
  2. [2]Mehr News — دلار آبی می‌گیرید، دلار آبی می‌دهید؛ شرط جدید برای صندوق‌های ارزی مطالعه در Mehr News →
  3. [3]EghtesadNews — بانک مرکزی شرط تازه‌ برای صندوق‌های ارزی گذاشت مطالعه در EghtesadNews →

نمودارها، نقشه‌ها و تصاویر

ساختار و ظرفیت اولیه تعیین شده برای سومین صندوق سرمایه‌گذاری ارزیاز گزارش: صدور مجوز سومین صندوق ارزی؛ مسیر جدید بورس تهران برای جذب دلارهای خانگی ·
مزیت صندوق‌های درآمد ثابت ارزی: کسب سود مستمر در کنار حفظ ارزش برابری ارزاز گزارش: صدور مجوز سومین صندوق ارزی؛ مسیر جدید بورس تهران برای جذب دلارهای خانگی ·
توسعه ابزارهای ارزی در بازار سرمایه به تعمیق و تنوع‌بخشی گزینه‌های سرمایه‌گذاری کمک می‌کند.از گزارش: آغاز پذیره‌نویسی صندوق ارزی «ملی کیمیا» در بانک ملی با پیش‌بینی سود ۵ درصدی ·
ورود بانک‌های خصوصی به حوزه مدیریت دارایی‌های ارزی، رقابت برای جذب سرمایه‌های راکد را افزایش می‌دهد.از گزارش: صدور مجوز سومین صندوق ارزی؛ مسیر جدید بورس تهران برای جذب دلارهای خانگی ·
تصویرسازی: توسعه ابزارهای نوین مالی، بورس تهران را به استانداردهای مدیریت ریسک بین‌المللی نزدیک‌تر می‌کند.از گزارش: صدور مجوز سومین صندوق ارزی؛ مسیر جدید بورس تهران برای جذب دلارهای خانگی ·

آبان ۱۴۰۵

  1. شرط جدید بانک مرکزی برای صندوق‌های ارزی: مبادله ۱۰۰ دلاری فقط با «دلار آبی» مجاز است

مهر ۱۴۰۵

  1. آغاز پذیره‌نویسی صندوق ارزی «ملی کیمیا» در بانک ملی با پیش‌بینی سود ۵ درصدی
  2. صدور مجوز سومین صندوق ارزی؛ مسیر جدید بورس تهران برای جذب دلارهای خانگی

روند رویداد تا امروز

روند توسعه این ابزارهای مالی در تاریخ ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶ با صدور موافقت اصولی سازمان بورس و اوراق بهادار برای سومین صندوق سرمایه‌گذاری ارزی با درآمد ثابت آغاز شد. این صندوق با مشارکت مشاور سرمایه‌گذاری ترنج، بانک سامان و توسعه امید آتیه‌اندیش تاسیس می‌شود.

سقف اولیه تعیین‌شده برای این صندوق ۱۰ میلیون دلار و حداقل سرمایه برای آغاز فعالیت آن یک میلیون دلار است. این ابزار مالی به سرمایه‌گذاران اجازه می‌دهد تا بدون پذیرش ریسک نگهداری فیزیکی اسکناس، بازدهی ارزی کسب کنند.

ساختار سرمایه‌گذاری و بازدهی پیش‌بینی‌شده در صندوق ارزی ملی کیمیا.از گزارش: آغاز پذیره‌نویسی صندوق ارزی «ملی کیمیا» در بانک ملی با پیش‌بینی سود ۵ درصدی ·

در ادامه این روند، در تاریخ ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶، مجوز فعالیت دومین ساختار رسمی برای جذب اسکناس‌های خارجی از سوی سازمان بورس و اوراق بهادار صادر شد. این ابزار به شهروندان اجازه می‌دهد تا دلارهای راکد خود را به چرخه اقتصاد رسمی وارد کرده و از نوسانات تورمی در امان بمانند.

همزمان با صدور این مجوز، پذیره‌نویسی صندوق ارزی «ملی کیمیا» با ارزش پایه ۱۰ دلار برای هر واحد در شعب بانک ملی آغاز شد. اشخاص حقیقی و حقوقی می‌توانند با ارائه اسکناس یا حواله، بین ۱۰۰ تا ۵۰۰ هزار دلار در این صندوق سرمایه‌گذاری کنند.

مقایسه برآوردی حجم ارزهای خانگی در برابر سپرده‌های رسمی ارزی.از گزارش: آغاز پذیره‌نویسی صندوق ارزی «ملی کیمیا» در بانک ملی با پیش‌بینی سود ۵ درصدی ·

بازدهی پیش‌بینی‌شده برای صندوق «ملی کیمیا» ۵ درصد سالانه به صورت ارزی است و اصل و سود آن به دلار پرداخت می‌شود. منابع جمع‌آوری‌شده در این صندوق قرار است در سپرده‌های ارزی و اوراق تأمین مالی پروژه‌های صادراتی سرمایه‌گذاری شود.