عکاس کویتی با ثبت «شکارچی خاموش» برنده جایزه عکاس نجومی سال شد

روز پنجشنبه، ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶، رصدخانه سلطنتی گرینویچ بزرگترین جایزه عکاسی نجومی خود را به مردی داد که با یک کامیون پر از تجهیزات سنگین به دل بیابان‌های کویت زده بود تا از یک کوسه عکس بگیرد. علی العبیدلی به عنوان برنده نهایی هجدهمین دوره رقابت‌های عکاس نجومی سال ZWO معرفی شد؛ او این عنوان معتبر را با تصویری به دست آورد که تکه‌ای از هیچ‌وپوچِ میان‌ستاره‌ای را به یک شکارچی آشنای دریایی تبدیل کرده است.

این اعلامیه، نقطه اوج رقابتی جهانی است که هزاران اثر از بیش از شصت کشور جهان را به سوی خود کشاند؛ رقابتی که در آن همه برای ثبت خیره‌کننده‌ترین مناظر کیهان از روی همین زمین خاکی با هم سرشاخ شده بودند.[2][3][4]

عکس برنده که «شکارچی خاموش» نام دارد، سحابی کوسه (با نام رسمی LDN 1235) را به تصویر می‌کشد. این سحابی که در فاصله تقریبی ۶۵۰ سال نوری از زمین در صورت فلکی شمالی قیفاووس جا خوش کرده، برخلاف تصور معمول، یک توپ درخشان از گازهای فوق‌داغ نیست، بلکه یک سحابی تاریک است.

به زبان ساده، با یک ابر عظیم از غبار میان‌ستاره‌ای طرفیم که آن‌قدر متراکم است که نور ستارگان پشت سرش را کاملاً مسدود می‌کند. این ساختار به جای اینکه از خودش نوری ساطع کند، تنها با پنهان کردن پس‌زمینه درخشان ستاره‌ای، خودش را به رخ می‌کشد.[1][2][4]

نتیجه کار، سایه‌نمایی خیره‌کننده است که شباهت عجیبی به یک کوسه سفید بزرگ دارد که بی‌سروصدا در اقیانوسی کیهانی شنا می‌کند. لبه‌های این ابر غبارآلود تاریک، تنها با درخشش کم‌رنگ و آبی‌رنگ سحابی‌های بازتابی مجاور روشن شده‌اند؛ سحابی‌هایی که نور ستارگان را پراکنده می‌کنند و به صحنه، حال‌وهوایی اثیری و زیرآبی می‌بخشند. همان‌طور که خود العبیدلی هنگام صحبت درباره این عکس با لحنی طنزآمیز اشاره کرد، این کوسه خاص برخلاف پسرعموهای زمینی‌اش گاز نمی‌گیرد، اما برای شکار شدن در قاب دوربین، به صبر ایوب و دقت فنی دیوانه‌واری نیاز دارد.[1][4][5]

العبیدلی برای بیرون کشیدن این شبح کم‌رنگ از دل تاریکی، ۲۸٫۵ ساعت زمان صرف کرد تا نوردهی‌های دو شب متوالی در آگوست ۲۰۲۵ را با هم ترکیب کند. او تلسکوپ Askar 140 APO، یک پایه ردیاب سنگین و یک دوربین تک‌رنگ تخصصی را به دوش کشید و به بیابان السالمی در استان جهراء کویت برد. او مشخصاً این مکان دورافتاده را انتخاب کرد چون تنها آسمان واقعاً تاریکِ باقی‌مانده در کشورش را داشت؛ جایی فرسنگ‌ها دورتر از آلودگی نوری خفه‌کننده پایتخت.[1][2][4]

در نهایت، همین اجرای فنی بی‌نقص بود که این تصویر را از میان انبوهی از رقبای سرسخت متمایز کرد. استیو مارش، یکی از داوران مسابقه و دبیر هنری مجله «آسمان در شب» بی‌بی‌سی، از «ارائه بی‌نقص، جزئیات فوق‌العاده واضح و تضاد پویای نور و تاریکی» در این عکس تمجید کرد.

مارش به این نکته ظریف اشاره کرد که وضوح تصویر به قدری بالاست که می‌توان کهکشان‌های کاملاً مجزا و دوردست را دید که مستقیماً از میان بخش‌های نازک‌تر بدن غبارآلود کوسه می‌درخشند؛ دستاوردی که این عکس را در خط مقدم عکاسی نجومی مدرن قرار می‌دهد.[3][4][5]

العبیدلی که برای این تلاش طاقت‌فرسا جایزه‌ای ۱۰ هزار پوندی (حدود ۱۳ هزار و ۳۰۰ دلار) به خانه برد، اولین عکاس کویتی است که در تاریخ تقریباً دو دهه‌ای این مسابقات، برنده عنوان اصلی می‌شود. او «تقابل یک شکارچی اقیانوسی که در آسمانِ بالای بیابان‌های کویت پرسه می‌زند» را «عمیقاً شاعرانه» توصیف کرد.

برای این عکاس، تصویر برنده‌اش نقطه تلاقی بی‌نقصِ عشق عمیق او به کیهان پهناور و پیوند ناگسستنی‌اش با سرزمین خشک اجدادی‌اش است؛ اثباتی بر این مدعا که هنوز هم می‌توان از همین خاورمیانه خودمان، رصدهای نجومی در سطح جهانی انجام داد.[2][4][5]

این رقابت که توسط رصدخانه سلطنتی گرینویچ و با همکاری شرکت سازنده تجهیزات عکاسی نجومی ZWO برگزار می‌شود، نسل بعدی آسمان‌نگرهای پرشور را هم زیر نور افکن برد. نیکولائوس استریمپولیس، عکاس ۱۵ ساله یونانی، با عکس «ماه معدنی» برنده جایزه عکاس نجومی جوان سال شد. استریمپولیس پرتره‌ای با اشباع رنگی بالا از ماه ثبت کرده که به زیبایی رسوبات تیتانیوم و آهن پراکنده در سطح ماه را نشان می‌دهد و جریان‌های گدازه‌ای تاریک و باستانی دریاوارهای ماه را در تقابل با زمین‌های روشن و ناهموار ارتفاعات قرار می‌دهد.[1][3][5]

تصاویر برنده که از میان انبوهی از آثار ارسالی از سراسر جهان انتخاب شده‌اند، از روز جمعه، ۱۸ سپتامبر، در موزه ملی دریایی لندن به نمایش عمومی درمی‌آیند. برای شاخه‌ای از علم که اغلب به نظر می‌رسد کاملاً در قبضه تلسکوپ‌های فضایی میلیارد دلاری و کنسرسیوم‌های عظیم بین‌المللی است، این نمایشگاه یادآوری جذابی است از چیزهایی که هنوز می‌توان از روی همین خاک تماشا کرد.

این تصاویر ثابت می‌کنند که کشفیات نفس‌گیر هنوز هم برای هر کسی که یک تلسکوپ دارد در دسترس است، به شرطی که حاضر باشد برای پیدا کردنشان تمام شب را بیدار بماند.[2][3][4]