با وجود رد پیشنهاد تهران، ترامپ از ادامه مذاکرات خبر داد؛ عراقچی: برای جنگ آخرالزمانی آماده‌ایم

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، یک روز پس از رد پیشنهاد هفت‌روزه تهران برای پایان دادن به درگیری‌ها، از آغاز دور جدیدی از مذاکرات غیرمستقیم در هفته جاری خبر داد. همزمان، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در واکنش به اظهارات ترامپ مبنی بر احتمال انجام حملات نظامی جدید پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، هشدار داد که تهران در صورت لزوم برای یک «جنگ آخرالزمانی» آماده است. این تقابل لفظی نشان می‌دهد که هر دو طرف در تلاشند تا پیش از نشستن پشت میز مذاکره، دست بالا را در معادلات میدانی حفظ کنند.[1][2]

به گزارش رسانه‌های بین‌المللی، ترامپ روز یکشنبه ۵ مهر در گفت‌وگویی تلفنی با نشریه اکسیوس تایید کرد که انتظار دارد هیئت مذاکره‌کننده آمریکایی در روزهای آینده گفت‌وگوهای بیشتری با مقامات ایرانی داشته باشند. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که وی پیش‌تر پیشنهاد ایران برای بازگشایی تنگه هرمز در ازای لغو برخی تحریم‌ها را رد کرده و آن را غیرقابل قبول دانسته بود.[1][3][4]

با این حال، فضای این مذاکرات به شدت تحت تاثیر تهدیدات نظامی قرار دارد. ترامپ در مصاحبه‌ای دیگر تاکید کرد که معتقد است جنگ با جمهوری اسلامی «خیلی زود» با پیروزی آمریکا تمام خواهد شد و انجام حملات نظامی بیشتر پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای در ماه نوامبر را «ممکن» دانست. این اظهارات با واکنش صریح هیئت دیپلماتیک ایران در نیویورک مواجه شد.[5]

عباس عراقچی که به همراه مسعود پزشکیان برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل به آمریکا سفر کرده است، در مصاحبه با شبکه ان‌بی‌سی نیوز گفت: «هیات عالیرتبه ایرانی برای فراهم کردن زمینه صلح به نیویورک سفر کرده است، اما ایران در برابر هرگونه تجاوزی همچنان استوار خواهد ایستاد؛ حتی اگر کار به جنگی آخرالزمانی کشیده شود.» وی افزود که تهران هم برای ازسرگیری جنگ کاملا آماده است و هم برای دیپلماسی واقعی.[2][6]

در سطح منطقه‌ای، تلاش‌های میانجی‌گرانه برای جلوگیری از فروپاشی کامل دیپلماسی ادامه دارد. گزارش‌ها حاکی از آن است که تهران همچنان بر شروط خود در قالب طرح هفت‌روزه اصرار دارد و منتظر پاسخ رسمی از کانال میانجی‌هاست. در فاصله میان این دو موضع متضاد، کشورهای واسطه در تلاشند تا متن اصلاح‌شده‌ای را پیش ببرند که بتواند حداقل به یک آتش‌بس موقت و بازگشایی مسیرهای تجاری منجر شود.[7]

این تحولات در حالی رخ می‌دهد که فشارهای اقتصادی ناشی از بسته شدن تنگه هرمز و اختلال در بازار انرژی، هر دو طرف را برای یافتن یک راه‌حل تحت فشار قرار داده است. با این وجود، سایه بی‌اعتمادی عمیق و محاسبات سیاسی داخلی، به ویژه در آستانه انتخابات آمریکا، مسیر رسیدن به یک توافق پایدار را به شدت ناهموار کرده است.[3][7]

در نهایت، تصمیم‌گیری درباره آینده این بحران به توازن میان فشارهای اقتصادی و توانمندی‌های نظامی دو طرف بستگی دارد. در حالی که واشنگتن تلاش می‌کند با حفظ فشار نظامی، امتیازات بیشتری در میز مذاکره کسب کند، تهران با تاکید بر آمادگی برای سناریوهای افراطی، سعی در بازدارندگی و حفظ خطوط قرمز خود دارد.[2][5]

دور بعدی مذاکرات غیرمستقیم که انتظار می‌رود به زودی آغاز شود، آزمونی حیاتی برای سنجش اراده سیاسی دو پایتخت خواهد بود. اینکه آیا این گفت‌وگوها می‌تواند به یک چارچوب عملیاتی برای کاهش تنش‌ها منجر شود یا صرفا وقفه‌ای کوتاه پیش از تشدید دوباره درگیری‌هاست، پرسشی است که پاسخ آن در روزهای آینده مشخص خواهد شد.[1][7]