رد پیشنهاد هفت‌روزه ایران توسط ترامپ؛ از هشدار درباره آغاز دوباره جنگ تا انتقادهای تند داخلی

پاسخ به این سوال که رد پیشنهاد ایران چه معنایی دارد، روشن است: پنجره دیپلماسی کوتاه‌مدت بسته شده و سایه درگیری نظامی بار دیگر بر منطقه سنگینی می‌کند. دونالد ترامپ با رد صریح پیشنهاد هفت‌روزه تهران برای بازگشایی تنگه هرمز، نشان داد که واشنگتن به کارآمدی اهرم فشار اقتصادی خود اطمینان دارد و حاضر به امتیازدهی سریع نیست.[4][5]

این تصمیم، بلافاصله موجی از واکنش‌های متفاوت و تند را در داخل ایران به همراه داشته است. در حالی که برخی چهره‌های سیاسی خواستار تدبیر و محاسبه دقیق منافع ملی هستند، طیف‌های تندروتر این اتفاق را دلیلی بر اجتناب‌ناپذیر بودن جنگ می‌دانند.[1][2]

حسن روحانی، رئیس‌جمهور پیشین ایران، در واکنش به شرایط کنونی تاکید کرده است که کشور همچنان «وسط بحران» قرار دارد و هنوز از جنگ خارج نشده است. او استدلال می‌کند که دفاع در برابر تجاوز باید ادامه یابد، اما تصمیم‌گیری درباره زمان انتقال از میدان نظامی به عرصه سیاست باید صرفا بر اساس محاسبه دقیق منافع ملی صورت گیرد.[1]

روحانی معتقد است که تنگه هرمز باید از یک اهرم بحران‌ساز به یک اهرم توسعه برای کشور تبدیل شود. این دیدگاه نشان‌دهنده تمایل بخش میانه‌روی حاکمیت برای یافتن راهی آبرومندانه جهت خروج از بن‌بست فعلی و جلوگیری از فروپاشی کامل اقتصاد است.[1]

در نقطه مقابل، صداهای نزدیک به هسته سخت قدرت، چشم‌انداز تاریک‌تری را ترسیم می‌کنند. مهدی محمدی، مشاور راهبردی محمدباقر قالیباف، در یک فایل صوتی فاش‌شده صراحتا اعلام کرده است که مسئله دیگر وقوع یا عدم وقوع جنگ نیست، بلکه پرسش اصلی «چگونگی آغاز و ادامه جنگ بعدی» است.[2][6]

محمدی در این اظهارات، ضمن هشدار درباره درگیری نظامی قریب‌الوقوع، به شدت به چهره‌هایی مانند حسن روحانی حمله کرده و منتقدان ادامه جنگ را به «خیانت» متهم ساخته است. این شکاف عمیق داخلی نشان می‌دهد که حاکمیت در نحوه مواجهه با استراتژی فشار حداکثری ترامپ دچار چنددستگی جدی است.[6]

با این حال، ناظران خارجی معتقدند که محاسبات واشنگتن نیز ممکن است با واقعیت همخوانی کامل نداشته باشد. محمد المصری، استاد مؤسسه مطالعات تحصیلات تکمیلی دوحه، بر این باور است که دولت ترامپ آن‌قدر که تصور می‌کند اهرم فشار در برابر ایران در اختیار ندارد.[3]

المصری استدلال می‌کند که رد پیشنهاد تهران لزوما به معنای تسلیم ایران نخواهد بود و واشنگتن در ارزیابی میزان شکنندگی ساختار سیاسی و اقتصادی ایران دچار خطای محاسباتی شده است. این تحلیل نشان می‌دهد که استراتژی «نه» گفتن ترامپ ممکن است به جای تسلیم، به یک بن‌بست فرسایشی و خطرناک منجر شود.[3][5]