دستگیری نیکولاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا، توسط ارتش آمریکا در «عملیات قاطع مطلق»

در تاریخ ۳ ژانویه ۲۰۲۶ (۱۳ دی ۱۴۰۴)، ارتش ایالات متحده عملیات «قاطع مطلق» (Operation Absolute Resolve) را اجرا کرد؛ یک حمله دو و نیم ساعته در کاراکاس که منجر به دستگیری نیکولاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا، و همسرش، سیلیا فلورس، شد. این عملیات از بیش از ۱۵۰ هواپیما و نیروهای ویژه نخبه برای نفوذ به حریم هوایی به شدت مستحکم، خارج کردن اهداف از مجتمع ریاست‌جمهوری و انتقال آنها به یک کشتی نیروی دریایی ایالات متحده استفاده کرد. پنتاگون با اجرای این مأموریت با سرعت فوق‌العاده و هماهنگی چند دامنه، به هدف اصلی خود دست یافت و در عین حال فرصت دفاع هماهنگ را به حداقل رساند. این حمله چشم‌انداز سیاسی نیمکره غربی را به طور اساسی تغییر می‌دهد و کاربرد جدیدی از نیروی نظامی برای اجرای حکم‌های فدرال علیه رهبران کشورها را نشان می‌دهد.[1][6]

این مأموریت نشان‌دهنده تلاقی بی‌سابقه‌ای از توانایی نظامی و اختیارات اجرای قانون فدرال است. وزارت دادگستری ایالات متحده و دفتر مشاور حقوقی، به جای اقدام تحت اعلام رسمی جنگ، این حمله را به عنوان دستگیری فراسرزمینی یک فراری تعریف کردند. مادورو با کیفرخواست‌های فدرال ۲۰۲۰ در ناحیه جنوبی نیویورک به اتهام تروریسم مواد مخدر و قاچاق مواد مخدر، به ویژه در ارتباط با رهبری او بر «کارتل د لوس سولس» (Cartel de los Soles)، روبرو است. مقامات آمریکایی تاکید می‌کنند که این عملیات یک اقدام اجرای قانون بود که برای محاکمه یک رهبر کارتل متهم طراحی شده بود، و از این طریق پروتکل‌های دیپلماتیک و نظامی سنتی مرتبط با تغییر رژیم را دور زد. این چارچوب‌بندی حقوقی به شدت بر ادعای قدرت ذاتی قانون اساسی برای صدور مجوز فعالیت‌های اجرای قانون در خارج از کشور تکیه دارد.[4][5]

مکانیسم‌های عملیاتی «قاطع مطلق» نیازمند ماه‌ها جمع‌آوری اطلاعات و تنظیم آرایش نیروها در سراسر منطقه بود. تا اواسط نوامبر ۲۰۲۵ (آبان ۱۴۰۴)، گروه ضربتی ناو هواپیمابر یو‌اس‌اس جرالد آر. فورد (USS Gerald R. Ford) وارد کارائیب شده بود و یک پایگاه دریایی قوی ایجاد کرده و پوشش هوایی لازم را فراهم کرده بود. سازمان‌های اطلاعاتی روال‌های روزانه رهبری ونزوئلا را با جزئیات دقیق نقشه‌برداری کردند و حرکات و پروتکل‌های امنیتی را تا عادات عملیاتی نیروی نگهبانی مجتمع پیگیری کردند. ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش، اشاره کرد که تا اوایل دسامبر (آذر ۱۴۰۴)، جامعه اطلاعاتی داده‌های عملیاتی کافی را به پنتاگون ارائه کرده بود تا با اطمینان کامل، عملیات استخراج را در زمان صدور فرمان اجرا کند.[7]

در ساعت ۲:۰۱ بامداد به وقت محلی در ۳ ژانویه، نیروی مداخله حمله هماهنگ خود را آغاز کرد. هواپیماهای آمریکایی به طور سیستماتیک پدافند هوایی ونزوئلا را در سراسر بخش شمالی کشور سرکوب کردند و تأسیسات راداری و سایت‌های موشک‌های زمین به هوا را از طریق ترکیبی از جنگ الکترونیک و حملات جنبشی خنثی کردند. این سرکوب یک کریدور امن برای تیم‌های دستگیری – که گزارش شده شامل عناصری از دلتا فورس (Delta Force) و هنگ ۱۶۰ هوانوردی عملیات ویژه بود – فراهم کرد تا به مجتمع ریاست‌جمهوری در مرکز کاراکاس حمله کنند. ادغام جنگ سایبری و برتری هوایی برای حفظ عنصر غافلگیری تاکتیکی و جلوگیری از سازماندهی دفاعی ارتش ونزوئلا در پایتخت حیاتی بود.[1]

شکست فاجعه‌بار شبکه پدافند هوایی ونزوئلا – که عمدتاً از سیستم‌های اس-۳۰۰ (S-300) و بوک (Buk) ساخت روسیه تشکیل شده بود – یک آسیب‌پذیری تاکتیکی مهم را برجسته می‌کند که نیروهای آمریکایی با موفقیت از آن بهره‌برداری کردند. تحلیلگران دفاعی خاطرنشان می‌کنند که برنامه‌ریزان آمریکایی احتمالاً از داده‌های انتشار گسترده جمع‌آوری شده در طول درگیری جاری در اوکراین برای طراحی اقدامات متقابل الکترونیکی خاص علیه همین سیستم‌ها استفاده کرده‌اند. ارتش ایالات متحده با به کارگیری درس‌های آموخته شده از اروپای شرقی در صحنه کارائیب، عملاً حریم هوایی ونزوئلا را در برابر حمله هماهنگ بی‌دفاع کرد. این برتری تکنولوژیک نه تنها عملیات را تسهیل کرد، بلکه اعتبار سخت‌افزارهای صادراتی نظامی روسیه را در بازار جهانی به شدت خدشه‌دار کرد.[8]

عملیات استخراج با دقت بسیار بالایی اجرا شد، اگرچه در مرحله حمله زمینی منجر به زخمی شدن هفت نفر از نیروهای آمریکایی شد. ظرف دو ساعت و ۲۸ دقیقه پس از نفوذ اولیه، مادورو و فلورس ایمن شده و از طریق هلیکوپتر به ناو یو‌اس‌اس ایوو جیما (USS Iwo Jima)، یک کشتی تهاجمی آبی-خاکی که در نزدیکی ساحل مستقر بود، منتقل شدند. سرعت عملیات – که از نظر فنی آن را به یکی از کوتاه‌ترین درگیری‌های نظامی در تاریخ مدرن تبدیل می‌کند – فرصت را برای یک درگیری طولانی‌مدت شهری یا مداخله نیروهای خارجی متحد مستقر در داخل کشور به حداقل رساند.[1][3]

ساختار حقوقی پشتیبان این حمله متکی بر تعیین اخیر «کارتل د لوس سولس» به عنوان یک سازمان تروریستی خارجی است، طبقه‌بندی‌ای که در ۲۴ نوامبر ۲۰۲۵ (۴ آذر ۱۴۰۴) به اجرا درآمد. این تعیین، همراه با یادداشت دفتر مشاور حقوقی که بر اختیارات رئیس‌جمهور برای انجام دستگیری‌های فراسرزمینی تأکید می‌کرد، چارچوب قانونی داخلی را برای استقرار دارایی‌های نظامی جهت اجرای حکم فدرال فراهم کرد. دولت با طبقه‌بندی این کارتل به عنوان یک سازمان تروریستی مسئول خشونت و قاچاق مواد مخدر در سراسر نیمکره، یک ضرورت امنیت ملی ایجاد کرد که شکاف بین اجرای قانون مدنی و عملیات ویژه نظامی را پر کرد.[5]

پیامدهای ژئوپلیتیکی این حمله بلافاصله به سایر صحنه‌های درگیری، به ویژه در مورد دشمنان ایالات متحده، سرایت کرده است. حذف مادورو، مسکو و پکن را از یک شریک استراتژیک و پایگاه لجستیکی اصلی در قاره آمریکا محروم می‌کند. در پاسخ به این عملیات و اجرای متعاقب تحریم‌های ایالات متحده علیه نفتکش‌های سایه، روسیه وضعیت نظامی خود را در اروپای شرقی تشدید کرد. در ۹ ژانویه (۲۰ دی ۱۴۰۴)، نیروهای روسی یک موشک بالستیک میان‌برد اورشنیک (Oreshnik) را به سمت یک نیروگاه اوکراینی در لویو پرتاب کردند و از این سلاح با قابلیت حمل کلاهک هسته‌ای به عنوان یک مکانیسم سیگنال‌دهی پرهزینه برای نشان دادن عزم خود پس از از دست دادن متحد ونزوئلایی استفاده کردند.[8]

با وجود پیروزی تاکتیکی این حمله، استراتژیست‌های نظامی هشدار می‌دهند که عملیات «قاطع مطلق» را نباید به عنوان یک الگوی قابل اجرا برای درگیری‌های آینده در نظر گرفت. در حالی که این مأموریت مهارت فوق‌العاده نیروهای عملیات ویژه ایالات متحده و هماهنگی بی‌نقص بین سازمانی را نشان داد، کارشناسان تأکید می‌کنند که چنین عملیاتی نیازمند شرایط بسیار مساعد است. ایالات متحده از برتری قاطع در محیط‌های هوایی، فضایی و دریایی برخوردار بود – شرایطی که ممکن است در یک درگیری احتمالی در مقیاس بزرگ با یک رقیب هم‌تراز وجود نداشته باشد. برنامه‌ریزان هشدار می‌دهند که تکیه بیش از حد بر واحدهای عملیات ویژه نخبه به عنوان یک راه‌حل استراتژیک، خطر تخصیص نادرست منابع در رقابت‌های ژئوپلیتیکی گسترده‌تر را به همراه دارد.[9]

در حالی که مادورو در نیویورک منتظر محاکمه است، موفقیت عملیاتی «قاطع مطلق» یک سابقه پیچیده جدید برای استفاده از نیروی نظامی در اجرای قوانین مبارزه با مواد مخدر و ضد تروریسم ایجاد می‌کند. ادغام بی‌نقص جنگ سایبری، سرکوب الکترونیکی و نیروهای عملیات ویژه، نشان‌دهنده یک تغییر قطعی به سمت حملات بسیار پیچیده و چند دامنه‌ای برای دستیابی به اهداف استراتژیک است. در آینده، جامعه بین‌المللی از نزدیک نظارت خواهد کرد که چگونه این ادغام توانایی نظامی و اختیارات اجرای قانون، هنجارهای دیپلماتیک، حاکمیت دولتی و توازن قدرت در نیمکره غربی را تغییر می‌دهد.[7]