ورود موشک هایپرسونیک ARRW به خط تولید با قرارداد ۶۹۴ میلیون دلاری نیروی هوایی آمریکا

انتقال یک سامانه تسلیحاتی تجربی به زرادخانه عملیاتی همواره به یک قرارداد رسمی تامین وابسته است؛ سازوکاری مالی که منابع اعتباری را از آزمایش‌های میدانی پیش‌نمونه به سمت تولید پایدار هدایت می‌کند. نیروی هوایی آمریکا این هفته از این نقطه گذار عبور کرد و نخستین موشک هایپرسونیک خود را به مرحله تولید رساند.[1][2]

وزارت نیروی هوایی قراردادی به ارزش ۶۹۴ میلیون دلار به شرکت لاکهید مارتین واگذار کرد تا فرایند تولید موشک تهاجم سریع هواپرتاب AGM-183A معروف به ARRW را آغاز کند. این توافق، سامانه گلایدری مجهز به بوستر کمکی را رسماً از فاز پژوهش و توسعه خارج و وارد سازمان رزم فعال ارتش می‌کند.[1][5]

بیانیه‌های رسمی نخستین از سوی نیروی هوایی و لاکهید مارتین ارزش مالی قرارداد را مشخص کرده‌اند، اما دربردارنده جزئیات یا اظهاراتی پیرامون جدول زمانی دقیق ساخت نبوده‌اند. بخش اطلاع‌رسانی این نیرو صرفاً تصریح کرده که خرید جدید، توانمندی هایپرسونیک عملیاتی نوینی در اختیار ارتش قرار می‌دهد.[1]

صدور این سفارش ساخت نشان‌دهنده چرخشی بنیادین در سرنوشت تسلیحاتی است که پیش‌تر فرماندهان ارشد نظامی عملاً آن را کنار گذاشته بودند. در اوایل سال ۲۰۲۳ و پس از چند پرتاب آزمایشی ناموفق پیاپی، مقام‌های نیروی هوایی تصریح کرده بودند که برنامه‌ای برای خرید موشک AGM-183A جهت به‌کارگیری در میادین نبرد ندارند.[3]

بازگشت از آستانه لغو پروژه

در آن مقطع، برنامه ارتش صرفاً تکمیل آزمون‌های باقی‌مانده نمونه‌های اولیه با هدف گردآوری داده‌های آیرودینامیک بود تا تمرکز مالی و مهندسی به‌طور کامل بر موشک کروز تهاجمی هایپرسونیک متمرکز شود؛ سناریویی که نشان می‌داد برنامه ARRW قرار است تنها در قالب یک بستر نمایش فناوری بایگانی شود.[3]

اما با موفقیت مداوم آزمایش‌های جامع پروازی در ماه‌های پایانی سال ۲۰۲۳ و طول سال ۲۰۲۴، مسیر این برنامه تغییر کرد. مهندسان موفق شدند اختلالات احتراق بوستر و ارسال داده‌های دورسنجی را که عامل ناکامی‌های نخستین بودند برطرف کنند و نشان دادند که بدنه گلایدری می‌تواند بدون نقص جدا شده و به‌سوی هدف پرواز کند.[2][3]

تثبیت شاخص‌های فنی سبب شد نیروی هوایی پیامدهای صنعتی و راهبردی لغو این پروژه را بازبینی کند. تولید AGM-183A به این شاخه نظامی اجازه می‌دهد سال‌ها پیش از رسیدن سامانه‌های مجهز به موتور تنفس هوای اسکرم‌جت به بلوغ صنعتی، به موشک‌های هایپرسونیک آماده خدمت مجهز شود.[2][4]

اعتبار ۶۹۴ میلیون دلاری فعلی، پشتوانه مالی اولیه برای راه‌اندازی خط مونتاژ پایدار را فراهم می‌کند. لاکهید مارتین این منابع را صرف تامین مواد اولیه با دوره سفارش طولانی، نهایی‌سازی ماشین‌آلات خط تولید و تثبیت زنجیره پیمانکاران جزء برای ساخت قطعات سازگار با پرواز هایپرسونیک خواهد کرد.[5][6]

مکانیک پرواز گلایدر هایپرسونیک

موشک ARRW بر پایه الگوی پروازی پرتابه مجهز به بوستر (Boost-Glide) عمل می‌کند؛ سازوکاری که با موشک‌های بالستیک معمولی یا موشک‌های کروز تفاوت بنیادین دارد. یک بوستر سوخت جامد، پرتابه را به سرعت‌های هایپرسونیک فراتر از ماخ ۵ (حدود ۶۱۰۰ کیلومتر بر ساعت) می‌رساند و سپس بدنه گلایدری بدون پیشرانه را در جو رها می‌کند.[4]

بدنه گلایدر پس از جداسازی، در امتداد لایه‌های بالایی جو به جلو می‌لغزد. با توجه به تولید نیروی برآ و مانورپذیری غیرقابل پیش‌بینی در طول مسیر نزولی، سامانه‌های راداری پدافند هوایی نوین در مقایسه با موشک‌های دارای مدار سهموی سنتی، کارایی بسیار کمتری در ردگیری و رهگیری آن دارند.[4]

طراحی اولیه این سلاح به‌طور مشخص برای شلیک از ناوگان بمب‌افکن‌های سنگین نیروی هوایی بهینه‌سازی شده است. فرایند تلفیق تسلیحاتی ابتدا بر بمب‌افکن B-52 متمرکز بوده که توانایی حمل موشک‌های بزرگ روی آویزگاه‌های زیر بال را دارد و به هواپیما امکان شلیک بدون ورود به حریم پدافندی متخاصم را می‌دهد.[3]

همچنین بمب‌افکن B-1 قرار است با استفاده از محفظه‌های داخلی و نقاط اتصال خارجی به این سلاح تجهیز شود. نصب پرتابه‌های هایپرسونیک بر روی این دو سکوی پروازی قدیمی، چرخه بهره‌وری آنها را تمدید کرده و امکان شلیک سریع به اهداف متغیر در فواصل چندهزار کیلومتری را فراهم می‌آورد.[3]

توسعه ظرفیت زیرساخت‌های صنعتی

آغاز تولید AGM-183A صنایع هوافضای آمریکا را با چالش‌های فنی تازه‌ای روبه‌رو می‌کند. موشک‌های هایپرسونیک نیازمند سامانه‌های حفاظت حرارتی و آلیاژهای ویژه‌ای هستند که قادر باشند اصطکاک شدید جوی ناشی از سرعت بیش از ۵ برابر صوت را تاب بیاورند.[2]

یکی از محورهای اصلی قرارداد جدید، مقیاس‌پذیری تولید این مواد از آزمایشگاه‌های پژوهشی به ظرفیت کارخانه‌ای است. لاکهید مارتین باید تضمین کند که قطعه‌سازان رده پایین‌تر توان ساخت سپرهای حرارتی دقیق و سامانه‌های هدایت الکترونیکی مقاوم را با تیراژ و دقت مداوم دارند.[5]

تامین مالی خط تولید ARRW علاوه بر تسلیحات، سرمایه انسانی و نیروهای متخصص این حوزه را نیز حفظ می‌کند. نگه‌داشتن تیم‌های طراحی و ساخت، دانش فنی تخصصی وزارت دفاع آمریکا را برای طراحی نسل‌های آینده پرتابه‌های هایپرسونیک دست‌نخورده نگه می‌دارد.[2][4]

این سیاست خرید بخشی از رویکرد گسترده‌تر پنتاگون برای ایجاد تنوع در سبد تسلیحات ضربتی پرسرعت است. ارتش به‌جای تمرکز صرف بر یک فناوری واحد، همزمان پروژه‌های گلایدری ARRW و کروزهای تنفس هوای اسکرم‌جت را تامین مالی می‌کند تا افزونگی عملیاتی ایجاد شود.[3][6]

افق تحویل و استقرار عملیاتی

مبلغ ۶۹۴ میلیون دلار اختصاص‌یافته، تحویل نخستین بخش از موشک‌های رزمی را پوشش می‌دهد، هرچند نیروی هوایی آمار موشک‌های این محموله را محرمانه نگه داشته است. کارشناسان دفاعی ارزیابی می‌کنند که این تسلیحات اولیه صرف تجهیز اولین اسکادران عملیاتی بمب‌افکن‌ها خواهد شد.[5]

تحویل موشک‌های استاندارد نهایی مستلزم این است که لاکهید مارتین تاسیسات خود را از تولید محدود نمونه‌های آزمایشی به خط تولید انبوه و پیوسته تغییر دهد. در طول این مدت، خدمه بمب‌افکن‌ها تاکتیک‌ها، روش‌های فنی و مانورهای بارگیری و پرتاب موشک در شرایط رزم واقعی را تمرین خواهند کرد.[2][5]

ابعاد نهایی طرح ARRW به بهای تمام‌شده هر فروند موشک در نخستین مرحله تولید وابسته خواهد بود. در صورتی که لاکهید مارتین بتواند این پرتابه‌ها را با هزینه منطقی بسازد، نیروی هوایی قراردادهای تکمیلی بعدی را برای توسعه ذخایر موشکی خود امضا خواهد کرد.[3]

شاخص اصلی موفقیت این برنامه در درازمدت، نه سرعت پروازی خود موشک، بلکه آهنگ چرخه تولید کارخانه‌ای آن خواهد بود. اکنون نیروی هوایی روندی را زیر نظر دارد که طی آن تعهد مالی ۶۹۴ میلیون دلاری باید به تحویل تسلیحات آماده نبرد بر روی باند پرواز منتهی شود.[1][5]