اعلام فهرست جدید تیم ملی فوتبال ایران؛ غیبت کنعانی‌زادگان و انتقاد از توقف تغییر نسل

امیر قلعه‌نویی در روز پنجشنبه ۲۶ شهریور، در نخستین فهرست تیم ملی فوتبال ایران پس از جام جهانی، با خط زدن نام‌های آشنایی چون روزبه چشمی و محمدحسین کنعانی‌زادگان و دعوت دوباره از بازیکنان ۳۸ ساله، نشان داد که پروژه تغییر نسل فعلاً متوقف شده است. این تصمیم که برای دو مسابقه دوستانه پیش‌رو اتخاذ شده، موجی از انتقادات را درباره میانگین سنی تیم ملی به همراه داشته است. فهرست ۱۸ نفره بازیکنان شاغل در لیگ برتر، بیش از آنکه نویدبخش خونی تازه در رگ‌های تیم باشد، تکرار همان نام‌های همیشگی است که کادر فنی برای کسب نتیجه به آن‌ها تکیه کرده است.[1][3]

غیبت محمدحسین کنعانی‌زادگان، مدافع میانی ثابت سال‌های اخیر و یکی از کاپیتان‌های پرسپولیس، مهم‌ترین شگفتی این فهرست بود که بلافاصله با واکنش این بازیکن همراه شد. در حالی که شایعاتی مبنی بر خط خوردن فنی او به گوش می‌رسید، این مدافع در گفت‌وگویی با رسانه‌ها دلیل اصلی غیبت خود را مسائل پزشکی عنوان کرد. این شفاف‌سازی تا حدودی از بار حواشی پیرامون خط دفاعی تیم ملی کاست، اما نتوانست نگاه‌ها را از ترکیب مسن تیم منحرف کند.[2][3]

کنعانی‌زادگان در واکنش به این اتفاق صراحتاً اعلام کرد: «مصدومیت مانع حضور در اردوی تیم ملی شد؛ پزشک پرسپولیس و تیم ملی در روزهای اخیر صحبت‌های زیادی در این خصوص داشتند. حاضر بودم با همین شرایط هم به اردوی تیم ملی بروم.» این نقل قول مستقیم نشان می‌دهد که کادر فنی حداقل در خط دفاعی مجبور به اعمال تغییرات اجباری شده است و خط خوردن او ارتباطی به رویکرد جوان‌گرایی ندارد.[2]

با این حال، آنچه بیش از غیبت مصدومان توجه کارشناسان را جلب کرده، بازگشت بازیکنانی است که در مرز ۴۰ سالگی قرار دارند. دعوت از مهره‌های ۳۸ ساله برای دیدارهایی که ماهیت تدارکاتی و دوستانه دارند، با فلسفه آماده‌سازی تیم برای تورنمنت‌های بلندمدت در تضاد است. منتقدان می‌گویند اگر قرار نیست در بازی‌های دوستانه به پدیده‌های جوان لیگ برتر میدان داده شود، پس چه زمانی قرار است این تغییر نسل ضروری اتفاق بیفتد؟[1][4]

کادر فنی تیم ملی همواره بر اهمیت نتیجه‌گیری حتی در دیدارهای تدارکاتی تاکید داشته است و به نظر می‌رسد فشار روانی برای حفظ رکورد پیروزی‌ها، قلعه‌نویی را به سمت انتخاب‌های محافظه‌کارانه سوق داده است. اتکا به تجربه بازیکنان قدیمی، اگرچه ضریب اشتباهات فردی را در کوتاه‌مدت کاهش می‌دهد، اما تیم ملی را از ساختن پشتوانه‌ای مطمئن برای آینده محروم می‌کند. این رویکرد، زنگ خطری جدی برای مسابقات پرفشار آینده محسوب می‌شود.[1][4]

در سوی دیگر میدان، خط خوردن روزبه چشمی که در جام جهانی و جام ملت‌های آسیا از مهره‌های مورد اعتماد کادر فنی بود، نشان‌دهنده تغییراتی در تفکرات تاکتیکی خط میانی است. با این وجود، جایگزین‌های دعوت‌شده نیز غالباً از میان بازیکنان باتجربه انتخاب شده‌اند و اثری از جوان‌گرایی شجاعانه در این پست حیاتی دیده نمی‌شود. لیگ برتر ایران در فصل جاری استعدادهای جوانی را معرفی کرده که پشت درهای بسته تیم ملی مانده‌اند.[3][4]

تحلیل‌گران ورزشی بر این باورند که تیم ملی ایران در حال از دست دادن زمان طلایی برای بازسازی ساختار خود است. تیم‌هایی که در سطح اول فوتبال آسیا رقابت می‌کنند، بلافاصله پس از پایان تورنمنت‌های بزرگ، چرخه ورود بازیکنان المپیکی و جوان را به تیم بزرگسالان آغاز می‌کنند. اما در ایران، اصرار بر استفاده از یک اسکلت ثابت، انگیزه درخشش را در میان بازیکنان رده‌های پایه و جوانان لیگ برتر کاهش داده است.[1][4]

دیدارهای دوستانه پیش‌رو اکنون به جای آنکه میدانی برای آزمون و خطای تاکتیکی و معرفی ستاره‌های جدید باشند، به عرصه‌ای برای اثبات حقانیت تصمیمات کادر فنی تبدیل شده‌اند. اگر بازیکنان مسن دعوت‌شده نتوانند طراوت و سرعت لازم را در زمین به نمایش بگذارند، فشار انتقادات بر امیر قلعه‌نویی دوچندان خواهد شد. تیم ملی فوتبال ایران در یک دوراهی تاریخی قرار دارد و انتخاب مسیر محافظه‌کاری، ممکن است در آینده‌ای نه‌چندان دور هزینه‌های سنگینی به همراه داشته باشد.[1][4]