رفتن به محتوای اصلی
ایمنی کارگاهکارخانه فولاد حاباش· 6 دقیقه مطالعه· در اخبار و سیاست

انفجار در کارخانه فولاد علی‌آقا در ترکیه؛ ۱۰ کارگر جان باختند و ۱۵ تن زخمی شدند

سقوط یک جرثقیل سقفی در کارخانه ذوب‌آهن حاباش در نزدیکی ازمیر، منجر به انفجار مهیب خط گاز طبیعی شد. این سانحه مرگبار آغاز تحقیقات قضایی و اعتراضات گسترده سندیکاهای کارگری به وضعیت ایمنی محیط کار را به دنبال داشته است.

به قلم آوا شیرازی

این خبر را به اشتراک بگذارید

گوش‌ دهید

انفجاری مهیب در یکی از بزرگ‌ترین واحدهای تولید آهن و فولاد غرب ترکیه، دست‌کم ۱۰ کشته و ۱۵ زخمی بر جای گذاشت. این حادثه در مجتمع فولاد حاباش (HABAŞ Demir Çelik) واقع در بندر صنعتی علی‌آقا، در حدود ۶۰ کیلومتری شمال ازمیر، رخ داد و بخش صنایع سنگین این منطقه را در بهت فرو برد.[1][2][3]

این انفجار ساعت ۱۱:۴۶ پیش از ظهر دوشنبه به وقت محلی و در جریان عملیات ریخته‌گری و تعمیرات دوره‌ای به وقوع پیوست. با برخاستن ستون غلیظی از دود سیاه بر فراز خط ساحلی اژه، تیم‌های اورژانس، واحدهای ترومای تخصصی و خودروهای آتش‌نشانی بلافاصله عازم محل حادثه شدند.[4]

ارزیابی‌های اولیه مقامات استانی حاکی از آن است که زنجیره حادثه با نقص فنی و گسیختگی سازه یک جرثقیل سقفی غول‌پیکر زیر بار سنگین آغاز شد. این جرثقیل در حال انتقال پاتیل بزرگی از فولاد مذاب بود که با شکست ناگهانی سازه، بار آن مستقیماً به داخل کوره قوس الکتریکی فعال در زیر آن سقوط کرد.[1][4]

برخورد شدید قطعات سنگین و ریزش حجم بالای فلز مذاب، به شکسته‌شدن خط لوله فشارقوی گاز طبیعی متصل به کوره انجامید. نشت آنی گاز اشتعال‌پذیر در مجاورت حرارت فوق‌العاده فولاد مذاب، به انفجار ثانویه مهیبی ختم شد که سوله تولید را در هم کوبید.[4]

نوری علی اولکر، یکی از شاهدان عینی، در گفتگو با خبرگزاری آناتولی شدت فیزیکی موج انفجار را توصیف کرد و گفت: «زمین به شدت لرزید، بسیار مهیب و تکان‌دهنده بود؛ ساختمان‌های مجاور کاملاً تکان خوردند.»

دنیز اولکر، شاهد دیگری در محوطه صنعتی، دقایق هولناک پس از اشتعال گاز را تشریح کرد و توضیح داد که امواج شوک حاصل از انفجار همچون یک زمین‌لرزه بزرگ در سراسر پهنه صنعتی حس شد.

این شاهد عینی افزود: «حس کردیم پوسته زمین زیر پایمان شکافته شد. ابتدا گمان کردم زلزله رخ داده است.» قدرت موج انفجار به حدی بود که شیشه‌های کارگاه‌های اطراف را خرد کرد و سازه‌های فلزی را فرو ریخت.

عملیات امداد و نجات در میان آوار

به گفته سلیمان البان، استاندار ازمیر، همزمانی حادثه با ساعات تعویض شیفت مانع از افزایش شدیدتر تلفات شد؛ چرا که در لحظه انفجار حدود ۲۰۰ کارگر در نزدیکی کوره حضور داشتند، در حالی که در ساعات معمول فعالیت کاری این رقم به ۳۰۰ نفر می‌رسد.[4]

نیروهای امداد و نجات در میان آوار درهم‌پیچیده و فلزات گداخته کارخانه به دنبال کارگران مفقود می‌گردند.

با وجود حضور شمار کمتری از پرسنل، ابعاد انسانی فاجعه بسیار سنگین است و حال دست‌کم دو نفر از مجروحان وخیم گزارش می‌شود. تیم‌های امداد و نجات بعدازظهر دوشنبه را صرف آواربرداری در بخش‌های آسیب‌دیده و ناپایدار کردند تا اثری از چهار کارگر ناپدیدشده در زیر سقف‌های فروریخته بیابند.[2]

انتظار می‌رود آمار قربانیان با پیشروی عملیات آواربرداری در سازه مخروبه افزایش یابد. رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، پس از جلسه هیئت دولت در آنکارا اعلام کرد شمار جان‌باختگان به ۱۶ نفر رسیده است، هرچند مراجع محلی استان ازمیر آمار قطعی تا این لحظه را ۱۰ نفر اعلام کرده‌اند.[4]

مصطفی چیفتچی، وزیر کشور ترکیه، تأیید کرد آتش‌سوزی ناشی از سوختن مواد شیمیایی و گاز مهار شده و راه برای ورود واحدهای تجسس به منظور کنار زدن آوار سنگین باز شده است. وی افزود مصدومان به بیمارستان‌های منطقه منتقل شده‌اند و در بخش‌های مراقبت سوختگی و ترامای پیشرفته تحت درمان هستند.

واکنش قضایی و پیگیری‌های دولتی

دولت ترکیه چندین وزارتخانه را برای مدیریت تبعات این حادثه صنعتی بسیج کرده است. ودات ایشیک‌هان وزیر کار و تأمین اجتماعی، آلپ‌ارسلان بایراکتار وزیر انرژی و کمال ممیش‌اوغلو وزیر بهداشت بلافاصله به ازمیر اعزام شدند تا هماهنگی امدادرسانی را مستقیماً هدایت کنند.[4]

اردوغان در نطق تلویزیونی خود وعده پیگیری شفاف داد و گفت: «تحقیقات قضایی و اداری جامعی در خصوص ابعاد این انفجار آغاز شده است تا علل فنی این سانحه دقیقاً روشن شود.»[4]

رئیس‌جمهور ترکیه تأکید کرد که هرگونه کوتاهی و اهمال در رعایت اصول ایمنی برملا خواهد شد و مقصران با پیامدهای قانونی سخت مواجه می‌شوند. او این فاجعه را رویدادی ناگوار برای ملت خواند که پاسخگویی سریع درباره استانداردهای عملیاتی کارخانه را اجتناب‌ناپذیر می‌کند.[4]

آکین گورلک، وزیر دادگستری، از انتصاب چهار دادستان عمومی برای هدایت پرونده کیفری انفجار خبر داد. تیم قضایی در گام نخست بر بررسی سوابق فنی و تعمیراتی جرثقیل، استماع اظهارات سرپرستان شیفت و تطبیق سامانه‌های گازرسانی کارخانه با آیین‌نامه‌های مصوب متمرکز شده است.

مطالبه پاسخگویی از سوی سندیکاهای کارگری

این انفجار بار دیگر انتقادات تندی را درباره وضعیت استانداردهای ایمنی کار در صنایع سنگین ترکیه برانگیخته است. فعالان حقوق صنفی کارگران معتقدند رشد پرشتاب صنعتی و اهداف بلندپروازانه صادراتی، عملاً بر نوسازی تجهیزات فرسوده و نظارت دقیق بر ایمنی شغلی اولویت یافته‌اند.

تلفات ناشی از حوادث کار در ترکیه همچنان بالاست؛ نهادهای دیده‌بان مستقل تنها در سپتامبر ۲۰۲۶ مرگ ۲۲۶ کارگر را ثبت کرده‌اند.

باشاران آکسو، از مسئولان تشکل‌های کارگری، با اشاره به قربانی‌شدن مکرر نیروی انسانی گفت: «این کشتار باید به استعفای وزیر کار بینجامد. نمی‌توان جان کارگران را قربانی انباشت سود شرکت‌ها کرد.»

شخصیت‌های سیاسی اپوزیسیون نیز همصدا با اتحادیه‌ها، انفجار علی‌آقا را نه یک حادثه پیش‌بینی‌ناپذیر، بلکه نتیجه ساختاری اهمال‌کاری دانستند و به سابقه متوالی حوادث کارگاهی در بخش تولید اشاره کردند.

ارکان باش، رهبر حزب کارگران ترکیه (TİP)، در بیانیه‌ای تند اظهار داشت: «سلطه کارفرمایان جنگ علیه کارگران را شدت بخشیده است.» وی خواستار تشکیل فوری جلسه اضطراری در پارلمان برای بازرسی فراگیر از ایمنی کارخانه‌ها شد.

گزارش‌های مجمع سلامت و ایمنی کارگران (İSİG)، که سازمانی غیردولتی و مستقل است، بر عمق این معضل صحه می‌گذارد. داده‌های این نهاد نشان می‌دهد تنها در سپتامبر ۲۰۲۶، دست‌کم ۲۲۶ کارگر در حوادث ناشی از کار در سراسر ترکیه جان خود را از دست داده‌اند.

تمرکز صنعتی و چالش‌های ایمنی در علی‌آقا

منطقه بندری علی‌آقا شریان حیاتی اقتصاد صنعتی ترکیه است که تأسیسات بزرگ فولادسازی، پالایشگاه‌های پتروشیمی و یکی از گسترده‌ترین کارگاه‌های اوراق کشتی جهان را در خود جای داده است. این تمرکز فشرده همواره نگاه‌های نقادانه زیست‌محیطی و صنفی را به سوی این منطقه معطوف داشته است.

منتقدان پیوسته نسبت به فقدان نظارت دقیق حاکمیتی در علی‌آقا هشدار داده و حوادث مکرر را نشانه غفلت نهادهای بازرسی دانسته‌اند؛ موضوعی که حتی پیش از این نهادهای اروپایی را تحت فشار قرار داده بود تا صلاحیت زیست‌محیطی برخی کارگاه‌های بازیافت کشتی این منطقه را تعلیق کنند.

کارخانه حاباش یکی از مهره‌های اصلی سبد صادرات فولاد ترکیه و تأمین‌کننده زیرساخت‌های ساختمانی کشور است. این واحد از کوره‌های قوس الکتریکی غول‌پیکر برای ذوب ضایعات فلزی استفاده می‌کند؛ فرایندی فوق‌العاده پرمصرف که نیازمند بازرسی بی‌وقفه و حساس سامانه‌های جابه‌جایی و لوله‌های گاز است.[3][4]

این انفجار پس از آن رخ داد که سقوط جرثقیل و ریزش فولاد مذاب درون کوره فعال، لوله پرفشار گاز طبیعی را متلاشی کرد.

هنگامی که فولاد مذاب با دمای بیش از ۱۵۰۰ درجه سانتی‌گراد در محیطی بسته با گاز مشتعل یا رطوبت تماس پیدا کند، انبساط گاز مهیب‌ترین انفجارها را پدید می‌آورد. بازرسان فنی اکنون در پی آن هستند که فرسودگی فلز، به تعویق انداختن سرویس دوره‌ای یا خطای اپراتور را در شکستن سازه جرثقیل ردیابی کنند.[4]

در حال حاضر اولویت فوری نیروهای امدادی، آواربرداری ایمن برای یافتن چهار مفقود حادثه و تثبیت وضعیت مجروحان بدحال در بیمارستان‌هاست. محوطه کارخانه با استقرار نیروهای امنیتی کاملاً قرنطینه شده تا مهندسان پزشکی قانونی و دادستان‌ها شواهد فنی را جمع‌آوری کنند.[4]

نتیجه بررسی‌های قضایی کارخانه علی‌آقا می‌تواند آزمونی سرنوشت‌ساز برای اصلاح چارچوب نظارتی بر صنایع تولیدی ترکیه باشد. در شرایطی که خانواده‌های کارگران سوگوار عزیزان خود هستند، کارفرمایان و بازرسان دولتی برای تضمین استانداردهای ایمنی با بی‌سابقه‌ترین فشار عمومی روبه‌رو شده‌اند.[4]

نکات کلیدی

  1. سقوط جرثقیل سقفی کارخانه فولاد حاباش در علی‌آقا موجب انفجار مهیب لوله گاز طبیعی و فروریختن سقف کارگاه شد.
  2. بر اثر این حادثه دست‌کم ۱۰ کارگر جان باخته و ۱۵ نفر زخمی شدند و جستجو برای یافتن چهار مفقود ادامه دارد.
  3. رجب طیب اردوغان دستور انجام تحقیقات قضایی و اداری فراگیر در مورد دلایل نقص ایمنی این مجتمع را صادر کرد.
  4. سندیکاهای کارگری با اشاره به مرگ ۲۲۶ کارگر در شهریورماه، این حادثه را نشانه بی‌توجهی سیستماتیک به ایمنی نیروی کار خواندند.

آنچه نمی‌دانیم

  • علت دقیق شکستگی سازه‌ای جرثقیل سقفی در حین انتقال پاتیل مذاب.
  • آیا تأسیسات حاباش اخیراً بازرسی‌های رسمی وزارت کار در خصوص بالابرها و شبکه گاز را با موفقیت پشت سر گذاشته بود یا خیر.
  • شمار نهایی قربانیان، در حالی که آواربرداری سنگین برای یافتن مفقودان همچنان در جریان است.
فعالان کارگری 50%مسئولان دولتی 50%
فعالان کارگری
معتقدند رشد شتابان صادرات و توسعه لجام‌گسیخته صنعتی به بهای نادیده‌گرفتن استانداردهای پایه ایمنی و فرسودگی ماشین‌آلات تمام شده است.
مسئولان دولتی
بر واکنش فوری نیروهای امدادی تأکید کرده و متعهد شده‌اند اهمال و قصور فنی را از طریق مجاری قضایی با اشد مجازات پیگیری کنند.

دیدگاه‌هایی که این گزارش پوشش نداده

  • مدیران ارشد شرکت فولاد حاباش
  • سرپرستان شیفت و مسئولان فنی بازمانده در کارخانه علی‌آقا

منابع

پوشش منابع

4 منبع

2 دیدگاه شناسایی‌شده

فعالان کارگری 50%مسئولان دولتی 50%
  1. [1]Xinhuaمسئولان دولتی

    Update: 10 killed, 15 injured in factory explosion in W. Türkiye

    مطالعه در Xinhua →
  2. [2]WSLSمسئولان دولتی

    Explosion at steel plant in western Turkey leaves 10 dead and 4 missing

    مطالعه در WSLS →
  3. [3]Turkish Minuteمسئولان دولتی

    At least 10 workers killed in explosion at steel plant in western Turkey

    مطالعه در Turkish Minute →
  4. [4]Anadolu Agencyمسئولان دولتی

    16 killed, 13 injured in steel plant explosion in western Türkiye: President Erdogan

    مطالعه در Anadolu Agency →
گوش‌ دهید

نظرات

همیشه در جریان باشید

هر زاویه. هر روز.

اخبار اخبار و سیاست با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاه‌ها، هر روز و رایگان.