اسرائیل، لبنان و آمریکا توافقنامه سه‌جانبه‌ای برای پایان دادن به جنگ و خلع سلاح حزب‌الله امضا کردند

ایالات متحده، اسرائیل و لبنان روز جمعه در واشنگتن یک توافقنامه چارچوبی سه‌جانبه امضا کردند که نشان‌دهنده یک تلاش دیپلماتیک رسمی برای پایان دادن به ماه‌ها جنگ ویرانگر است. این پیمان که با میانجی‌گری مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، انجام شد، رویکردی مرحله‌ای و مبتنی بر عملکرد را برای احیای حاکمیت لبنان، خلع سلاح حزب‌الله و امکان خروج نهایی اسرائیل از جنوب لبنان ترسیم می‌کند.[2]

در مراسم امضا در وزارت امور خارجه، یحیئل لایتر، سفیر اسرائیل، و نادا حماده، سفیر لبنان، حضور داشتند که هر دو این توافق را گامی حیاتی در جهت ثبات بلندمدت توصیف کردند. لایتر در جریان اعلام این خبر اظهار داشت: «در این توافقنامه چارچوبی سه‌جانبه مبتنی بر عملکرد، ایران خارج است، حزب‌الله خارج است و راه صلح بین اسرائیل و لبنان باز است.»

ستون اصلی این توافق، ایجاد دو «منطقه آزمایشی» (پایلوت) است—یکی در جنوب رودخانه لیطانی و دیگری در شمال آن. در این مناطق تعیین‌شده، نیروهای مسلح لبنان (LAF) موظفند کنترل امنیتی انحصاری را به دست گیرند و صراحتاً تمام بازیگران غیردولتی، از جمله حزب‌الله، را از فعالیت یا نگهداری انبارهای تسلیحاتی منع کنند.[1]

برای حمایت از این انتقال امنیتی بلندپروازانه، ایالات متحده قصد خود را برای تقویت توان رزمی و قابلیت‌های لجستیکی ارتش لبنان اعلام کرد. علاوه بر این، واشنگتن ۱۰۰ میلیون دلار کمک بشردوستانه متعهد شد که از طریق سازمان ملل برای کمک به جوامع ویران‌شده توسط درگیری‌های اخیر هماهنگ خواهد شد.

مانع اصلی موفقیت این چارچوب، خود حزب‌الله است که طرف مذاکرات در واشنگتن نبود. نعیم قاسم، رهبر حزب‌الله، به سرعت این پیشنهاد را رد کرد و خواستار خروج کامل و بدون قید و شرط اسرائیل و آتش‌بس جامع شد، پیش از آنکه هرگونه ترتیبات امنیتی داخلی یا پروتکل‌های خلع سلاح مورد بحث قرار گیرد.[1][2]

حزب‌الله معتقد است که توافقات دیپلماتیک و قطعنامه‌های قبلی سازمان ملل تنها خلع سلاح نیروهایش در جنوب رودخانه لیطانی را الزامی می‌کند. این گروه شبه‌نظامی هشدار داده است که تلاش برای خلع سلاح نیروهایش در سراسر کشور «اهداف دشمن» را محقق می‌سازد و سوگند یاد کرده است که تا زمانی که نیروهای اسرائیلی در خاک لبنان باقی بمانند، به عملیات مقاومت خود ادامه خواهد داد.[1]

در طرف اسرائیلی، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر، این چارچوب را «دستاورد بزرگ» ستود، اما توضیح داد که نیروهای اسرائیلی بلافاصله خاک لبنان را ترک نخواهند کرد. نتانیاهو تاکید کرد که ارتش اسرائیل (IDF) قصد دارد در منطقه امنیتی اعلام شده خود در جنوب لبنان باقی بماند تا زمانی که زیرساخت‌های نظامی حزب‌الله به طور قابل تأییدی برچیده شود و این گروه دیگر تهدیدی برای شمال اسرائیل نباشد.

این فشار دیپلماتیک به دنبال تشدید بی‌رحمانه‌ای است که در اوایل مارس ۲۰۲۶ آغاز شد، که با شلیک موشک‌های حزب‌الله در پی یک عملیات نظامی مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران، تحریک شد. تهاجم زمینی متعاقب اسرائیل به جنوب لبنان و بمباران شدید هوایی، بیش از ۴۰۰۰ نفر کشته، زیرساخت‌های غیرنظامی ویران و بیش از یک میلیون نفر از ساکنان آواره شده‌اند.[3]

این توافق فشار زیادی بر دولت لبنان و نیروهای مسلح آن وارد می‌کند. در حالی که بیروت قبلاً متعهد شده بود که انحصار دولتی بر تسلیحات را برقرار کند، مقامات لبنانی مدت‌هاست که می‌ترسند تلاش برای خلع سلاح اجباری حزب‌الله می‌تواند ارتش را دچار تفرقه کند و یک جنگ داخلی ویرانگر را شعله‌ور سازد، با توجه به ادغام عمیق این گروه در بافت سیاسی و اجتماعی کشور.[2]

نمایندگان اسرائیل و لبنان قرار است در هفته ۲۲ ژوئن جلسات پیگیری برگزار کنند تا در مورد مرزهای خاص و جدول زمانی اجرای مناطق آزمایشی مذاکره کنند. در همین حال، توقف شکننده خصومت‌ها با آزمون‌های فوری در میدان مواجه است، به طوری که هم ارتش اسرائیل و هم حزب‌الله از درگیری‌های پراکنده و فعالیت پهپادی در نزدیکی تپه علی الطاهر گزارش می‌دهند.[1][3]