استقرار نیروهای نظامی در خوابگاه دبیرستان دیواندره؛ تحصیل دانش‌آموزان روستایی مختل شد

خوابگاه دبیرستان شبانه‌روزی پسرانه زرینه، واقع در شهرستان دیواندره استان کردستان، ماه‌هاست که کاربری آموزشی خود را از دست داده و به محل استقرار نیروهای نظامی تبدیل شده است. این تغییر کاربری که از اسفندماه ۱۴۰۴ و همزمان با تشدید تنش‌های نظامی منطقه‌ای آغاز شد، اکنون با گذشت بیش از ۶ ماه و آغاز سال تحصیلی جدید، همچنان ادامه دارد و تبعات سنگینی برای دانش‌آموزان منطقه به همراه داشته است.[1][2]

دبیرستان پسرانه زرینه که با نام رسمی «شهید مطهری» فعالیت می‌کند، پیش از این تحولات، پناهگاه و محل اسکان دانش‌آموزانی بود که از ده‌ها روستا و مناطق حاشیه‌ای و صعب‌العبور برای تحصیل به این شهر می‌آمدند. با تصرف این خوابگاه توسط نیروهای نظامی، این دانش‌آموزان اکنون از امکان اقامت شبانه‌روزی محروم شده‌اند و ناچارند مسافت‌های طولانی را به صورت روزانه طی کنند.[1]

دشواری‌های رفت‌وآمد روزانه در مسیرهای روستایی کردستان، به‌ویژه با نزدیک شدن به فصل سرما، نه تنها هزینه‌های مضاعفی را بر خانواده‌های کم‌درآمد تحمیل کرده، بلکه تمرکز و توان یادگیری دانش‌آموزان را نیز به شدت کاهش داده است. گزارش‌ها حاکی از آن است که تداوم این وضعیت، تحصیل ده‌ها تن از این نوجوانان را با اختلال جدی مواجه کرده و خطر ترک تحصیل را در این منطقه افزایش داده است.[1][2]

استفاده از زیرساخت‌های آموزشی و غیرنظامی برای مقاصد نظامی، همواره یکی از موضوعات مورد انتقاد فعالان حقوق بشر و ناظران اجتماعی بوده است. در شرایطی که مناطق مرزی و غربی ایران با کمبود امکانات آموزشی و رفاهی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، سلب همین حداقل امکانات موجود، ضربه جبران‌ناپذیری به آینده تحصیلی و شغلی جوانان این مناطق وارد می‌کند.[3]

تاکنون مقامات محلی آموزش و پرورش استان کردستان و نهادهای نظامی مستقر در منطقه، هیچ توضیح رسمی درباره دلایل تداوم این استقرار و زمان تخلیه خوابگاه ارائه نکرده‌اند. سکوت نهادهای مسئول در برابر پیگیری‌های مداوم خانواده‌ها، بر نگرانی‌ها درباره دائمی شدن این تغییر کاربری در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ افزوده است.[1][3]

خانواده‌های دانش‌آموزان روستایی که پیشتر با اطمینان از وجود خوابگاه، فرزندان خود را برای ادامه تحصیل به شهر زرینه می‌فرستادند، اکنون در دوراهی دشوار تامین هزینه‌های تردد روزانه یا بازداشتن فرزندانشان از تحصیل قرار گرفته‌اند. این بحران خاموش، نشان‌دهنده تاثیرات مستقیم و مخرب نظامی‌شدن فضای مناطق مرزی بر زندگی روزمره و حقوق بنیادین شهروندان است.[3]

فعالان مدنی هشدار می‌دهند که اگر اقدام فوری برای بازگرداندن این خوابگاه به چرخه آموزشی صورت نگیرد، افت تحصیلی و افزایش آمار بازماندگان از تحصیل در شهرستان دیواندره اجتناب‌ناپذیر خواهد بود. آن‌ها خواستار ورود نهادهای نظارتی ملی برای پایان دادن به این وضعیت و تضمین حق آموزش ایمن برای دانش‌آموزان کردستان هستند.[1][3]

سرنوشت خوابگاه دبیرستان شهید مطهری زرینه، به آزمونی برای سنجش اولویت‌های سیاست‌گذاران تبدیل شده است؛ اینکه آیا در شرایط بحرانی، حق آموزش و آینده نوجوانان مناطق محروم قربانی الزامات امنیتی و نظامی خواهد شد، یا در روزهای آینده راهکاری برای حفظ حریم فضاهای آموزشی اندیشیده می‌شود.[3]