حذف پرچمدار RTX 5090 از فروشگاه رسمی انویدیا در پی گزارش‌های توقف تولید

کارت گرافیک GeForce RTX 5090، قدرتمندترین محصول مصرفی انویدیا، به صورت بی‌سروصدا از فهرست محصولات فروشگاه رسمی این شرکت حذف شد. این اتفاق تنها چند روز پس از آن رخ می‌دهد که افشاگران معتبر سخت‌افزار اعلام کردند انویدیا تولید این پرچمدار را برای همیشه متوقف کرده است.[1][3]

حذف این محصول از وب‌سایت انویدیا در تاریخ ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶، مهر تاییدی بر تغییر استراتژی این غول فناوری محسوب می‌شود. همزمان، خرده‌فروشی‌های بزرگی مانند «مایکرو سنتر» (Micro Center) در ایالات متحده، وضعیت موجودی تمامی مدل‌های سفارشی RTX 5090 را به حالت «عدم عرضه» تغییر داده‌اند.[1][3]

این برچسب در خرده‌فروشی‌ها به معنای اتمام موقت موجودی نیست، بلکه نشان می‌دهد فروشگاه دیگر هیچ امیدی به دریافت محموله‌های جدید از سوی سازنده ندارد. یکی از مشتریان مایکرو سنتر گزارش داده است که در تاریخ ۹ اکتبر، کارمندان فروشگاه در حال جمع‌آوری آخرین جعبه‌های RTX 5090 از قفسه‌ها بوده‌اند.[1]

این مشتری که موفق به خرید یکی از آخرین نسخه‌ها شده بود، می‌گوید مدیر فروشگاه از ارائه توضیح درباره دلیل جمع‌آوری کارت‌ها خودداری کرد اما به او گفت: «تبریک می‌گویم که آخرین ۵۰۹۰ که احتمالاً در این فروشگاه می‌فروشیم را به دست آوردی.»[1]

اقتصاد سیلیکون و اشتهای هوش مصنوعی

دلیل اصلی این توقف تولید، به معماری و ارزش اقتصادی تراشه مرکزی این کارت گرافیک برمی‌گردد. کارت RTX 5090 از سیلیکون پرچمدار GB202 بر پایه معماری بلک‌ول (Blackwell) استفاده می‌کند؛ دقیقاً همان تراشه‌ای که قلب تپنده شتاب‌دهنده‌های حرفه‌ای و سازمانی انویدیا مانند RTX Pro 6000 را تشکیل می‌دهد.[2]

تفاوت قیمت میان این دو بازار، انگیزه اصلی انویدیا را روشن می‌کند. کارت گیمینگ RTX 5090 در ژانویه ۲۰۲۵ با قیمت پایه ۱۹۹۹ دلار به بازار عرضه شد، در حالی که کارت‌های سری پرو با همان تراشه GB202، با قیمت‌های نجومی ۱۵ هزار تا ۱۸ هزار دلار به دیتاسنترهای هوش مصنوعی فروخته می‌شوند.[2]

یک افشاگر سرشناس سخت‌افزار با نام کاربری MEGAsizeGPU در شبکه اجتماعی ایکس در تاریخ ۱۰ اکتبر نوشت: «دیگر هیچ تراشه GB202 برای ۵۰۹۰ در کار نخواهد بود. تمامی محموله‌های آینده این سیلیکون به صورت انحصاری به سری RTX Pro اختصاص یافته است.»[2]

برای انویدیا، تخصیص ظرفیت محدود تولید تراشه‌های پیشرفته به بازاری که حاشیه سود آن تقریباً هشت برابر بیشتر است، یک تصمیم کاملاً منطقی به نظر می‌رسد. تقاضای شرکت‌های توسعه‌دهنده هوش مصنوعی برای پردازش موازی به حدی بالاست که آن‌ها حاضرند هر هزینه‌ای را برای دریافت سریع‌تر این سخت‌افزارها بپردازند.[2][3]

حتی پیش از انتشار خبر توقف تولید، خرید RTX 5090 برای مصرف‌کنندگان عادی تقریباً غیرممکن شده بود. به دلیل هجوم خریداران سازمانی برای استفاده از این کارت‌ها در پردازش‌های هوش مصنوعی، قیمت این محصول در بازار آزاد از ۱۹۹۹ دلار به ارقام سرسام‌آور ۴۰۰۰ تا ۵۰۰۰ دلار در ماه‌های اخیر رسیده بود.[1][2]

آینده بازار گیمینگ بدون پرچمدار

با خروج رسمی RTX 5090 از خط تولید، بازار کارت‌های گرافیک رده‌بالای گیمینگ با یک خلاء بزرگ مواجه می‌شود. انویدیا تاکنون هیچ بیانیه رسمی درباره پایان عمر این محصول منتشر نکرده است، اما شواهد بازار نشان می‌دهد که گیمرها باید سطح انتظارات خود را تغییر دهند.[1][3]

گزارش‌های زنجیره تامین حاکی از آن است که انویدیا قصد دارد مدل جدیدی از RTX 5080 را با ۲۴ گیگابایت حافظه ویدیویی به عنوان پرچمدار جدید بازار گیمینگ معرفی کند. این کارت جایگزین نسخه فعلی ۱۶ گیگابایتی خواهد شد تا بخشی از نیازهای کاربران حرفه‌ای را پوشش دهد.[3]

با این حال، عملکرد تراشه‌های ضعیف‌تر هرگز به پای قدرت خام GB202 نخواهد رسید. تحلیلگران معتقدند که تا زمان عرضه نسل بعدی معماری گرافیکی در سال ۲۰۲۷ یا ۲۰۲۸، گیمرها دیگر به بالاترین سطح پردازش گرافیکی انویدیا دسترسی نخواهند داشت.[2]

این رویداد زنگ خطری برای آینده سخت‌افزارهای مصرفی است. وقتی یک قطعه گیمینگ می‌تواند به ابزاری حیاتی برای آموزش شبکه‌های عصبی تبدیل شود، مصرف‌کننده خانگی توان رقابت مالی با بودجه‌های چند میلیارد دلاری شرکت‌های فناوری را نخواهد داشت و به ناچار از بازار محصولات پرچمدار حذف می‌شود.[2]

سرنوشت RTX 5090 نشان می‌دهد که دوران دسترسی آسان به قدرتمندترین تراشه‌های جهان برای سرگرمی به پایان رسیده است. تا زمانی که تب هوش مصنوعی فروکش نکند، بهترین سیلیکون‌های تولید شده در کارخانه‌ها مستقیماً به سرورهای ابری منتقل خواهند شد و گیمرها باید به سخت‌افزارهای میان‌رده بسنده کنند.[1][2]