حمایت قانونگذاران آمریکای لاتین از «توافق‌نامه‌های آیزاک» و انتقال سفارتخانه‌ها به اورشلیم؛ یک تحول بزرگ دیپلماتیک

قانونگذاران بیش از دوازده کشور آمریکای لاتین، کنفرانس سه روزه مهمی را در ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶ در بوئنوس آیرس با امضای قطعنامه‌ای مشترک برای حمایت از گسترش «توافق‌نامه‌های آیزاک» به پایان رساندند. این گردهمایی که به عنوان کنفرانس رؤسای آمریکای لاتین شناخته می‌شود، بیش از ۲۰ قانونگذار، سفیر و چهره سیاسی از کشورهایی از جمله برزیل، شیلی، کلمبیا و کاستاریکا را گرد هم آورد.[1][2]

محور اصلی این قطعنامه، یک تلاش هماهنگ برای تعمیق همکاری منطقه‌ای با اسرائیل و تشویق دولت‌های آمریکای لاتین برای به رسمیت شناختن رسمی اورشلیم به عنوان پایتخت یکپارچه اسرائیل از طریق انتقال سفارتخانه‌های خود به آنجاست.[1][4]

این حرکت قانون‌گذاری نشان‌دهنده یک همسویی مجدد ژئوپلیتیکی مهم در نیمکره غربی است. برای دهه‌ها، بلوک‌های رأی‌دهی آمریکای لاتین در سازمان ملل اغلب از اسرائیل فاصله می‌گرفتند. ائتلاف جدید قصد دارد این روند را معکوس کند و عصر جدیدی از شراکت‌های استراتژیک مبتنی بر منافع مشترک اقتصادی، فناوری و امنیتی را پایه‌ریزی کند.[3][8]

توافق‌نامه‌های آیزاک به طور رسمی در ۱۹ آوریل ۲۰۲۶ توسط خاویر میلی، رئیس‌جمهور آرژانتین، و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در اورشلیم راه‌اندازی شد. این توافق‌نامه‌ها که به طور مشخص از توافق‌نامه‌های ابراهیم ۲۰۲۰—که روابط بین اسرائیل و چندین کشور عربی را عادی‌سازی کرد— الگوبرداری شده‌اند، به دنبال ایجاد یک چارچوب موازی برای قاره آمریکا هستند.[5][6]

ریشه‌های این ابتکار به دریافت جایزه جنسیس ۲۰۲۵ توسط میلی بازمی‌گردد، جایزه‌ای که اغلب به عنوان «نوبل یهودی» از آن یاد می‌شود. میلی مبلغ ۱ میلیون دلاری این جایزه را به عنوان سرمایه اولیه برای یک سازمان غیرانتفاعی جدید مستقر در نیویورک به نام «دوستان آمریکایی توافق‌نامه‌های آیزاک» (AFOIA) اختصاص داد که به اجرای اهداف این چارچوب در سراسر منطقه کمک می‌کند.[6][7]

در حالی که توافق‌نامه‌های ابراهیم بر عادی‌سازی تاریخی تمرکز داشتند، توافق‌نامه‌های آیزاک برای تعمیق شراکت‌های موجود و نوظهور طراحی شده‌اند. این چارچوب، اقدام هماهنگ علیه تروریسم، یهودستیزی و قاچاق مواد مخدر را الزامی می‌کند، در حالی که فعالانه، گشایش اقتصادی و تبادل فناوری را ترویج می‌دهد.[5][7]

یک محرک اصلی برای بخش امنیتی، هدف مشترک مقابله با نفوذ ایران است. کشورهای شرکت‌کننده متعهد شده‌اند که تبادل اطلاعات و هماهنگی اجرای قانون را برای هدف قرار دادن شبکه‌های نیابتی ایران، مانند حزب‌الله، که از لحاظ تاریخی حضور عملیاتی در نیمکره غربی، به ویژه در منطقه مرزی سه‌گانه، داشته‌اند، افزایش دهند.[3][5]

فراتر از امنیت، این توافق‌نامه‌ها به عنوان یک موتور بزرگ اقتصادی و فناوری عمل می‌کنند. کشورهای آمریکای لاتین مشتاق بهره‌برداری از تخصص جهانی اسرائیل در نوآوری‌های پیشرفته، کشاورزی، آبیاری و مدیریت آب هستند—بخش‌هایی که برای اقتصادهای در حال توسعه منطقه حیاتی‌اند.[6][8]

توافقات دوجانبه ملموس در حال حاضر در حال شکل‌گیری هستند. در آوریل ۲۰۲۶، آرژانتین و اسرائیل یک تفاهم‌نامه جامع در مورد هوش مصنوعی امضا کردند. این توافق شامل زیرساخت‌های ابررایانه‌ای، استقرار هوش مصنوعی در بخش‌های غیرنظامی و تحقیقات مشترک بین ستاد ملی هوش مصنوعی اسرائیل و وزارتخانه‌های علوم آرژانتین است.[9]

اتصال فیزیکی نیز برای حمایت از این روابط دیپلماتیک جدید در حال گسترش است. شرکت هواپیمایی ملی اسرائیل، اِل آل (El Al)، برنامه‌های خود را برای راه‌اندازی اولین سرویس خود به آمریکای جنوبی اعلام کرد، با پروازهای بدون توقف بین تل‌آویو و بوئنوس آیرس که قرار است در اواخر سال ۲۰۲۶ آغاز شود.[8][9]

فشار برای انتقال سفارتخانه‌ها به اورشلیم از سوی سازمان‌دهندگان به عنوان مهر نهایی دیپلماتیک مشارکت در توافق‌نامه‌های آیزاک تلقی می‌شود. با انتقال سفارتخانه‌های خود، این کشورها با گروه منتخبی از کشورها، از جمله ایالات متحده، گواتمالا و هندوراس، که قبلاً این اقدام را انجام داده‌اند، همسو خواهند شد.[1][4]

چارچوب‌بندی ایدئولوژیک این توافق‌نامه‌ها به شدت بر دیپلماسی مبتنی بر ایمان و ریشه‌های فرهنگی مشترک تکیه دارد. در کنفرانس بوئنوس آیرس، رئیس‌جمهور میلی این ابتکار را به عنوان یک انتخاب تمدنی معرفی کرد و اظهار داشت که منطقه با یک مبارزه «وجودی» روبرو است که در آن «جایی برای بی‌طرفی نیست».[2][3]

بنیاد متحدان اسرائیل (IAF)، که یکی از میزبانان کنفرانس بود، در بسیج این حمایت نقش اساسی داشته است. چهره‌هایی مانند فلاویو بولسونارو، نامزد ریاست‌جمهوری برزیل، از تلاش برای متحد کردن مسیحیان و یهودیان حول دیپلماسی مبتنی بر ایمان تمجید کرد و آن را نیروی محرکه ایستادگی ملت‌ها در برابر یهودستیزی دانست.[2]

زیرساخت‌های قانون‌گذاری به سرعت در حال گسترش است. مجمع پارلمانی برزیل-اسرائیل اخیراً اولین گروه قانون‌گذاری در آمریکای لاتین شد که اعلامیه اصول مشترک توافق‌نامه‌های آیزاک را امضا کرد و یک الگوی رسمی برای همکاری در توسعه اقتصادی و مراقبت‌های بهداشتی ایجاد نمود.[6]

با نگاه به آینده، معماران توافق‌نامه‌های آیزاک قصد دارند این دستاوردها را از طریق چارچوب‌های مالی نهادینه کنند. در ژوئن ۲۰۲۶، اسرائیل یک نامه قصد غیرالزام‌آور با بانک توسعه بین‌المللی آمریکا (Inter-American Development Bank) امضا کرد تا یک چارچوب سرمایه‌گذاری مرتبط با توافق‌نامه‌های آیزاک برای آمریکای لاتین و کارائیب ایجاد کند، که نشان می‌دهد این تحول دیپلماتیک با سرمایه قابل توجهی پشتیبانی خواهد شد.[6]