هشدار بهداشتی درباره «نفرین واقعی مومیایی‌ها»: تجارت غیرقانونی بقایای انسانی

برای هزاران راننده تحویل کالا، مقامات گمرکی و کارمندان پستی که هر روز بسته‌های بدون علامت را جابه‌جا می‌کنند، محتویات یک جعبه مقوایی معمولی می‌تواند حامل یک خطر بیولوژیکی چند صد ساله باشد. «نفرین مومیایی» افسانه‌ای مدت‌هاست که به عنوان یک کلیشه هالیوودی یا یک داستان شبح‌وار ویکتوریایی رد شده است، اما علم مدرن نشان می‌دهد که این تهدید کاملاً واقعی است و در حال حاضر از طریق سیستم پستی جهانی در حال حرکت است. تجارت پررونق و بی‌قاعده بقایای مومیایی‌شده انسانی، که توسط پلتفرم‌های رسانه‌های اجتماعی و تجارت الکترونیک هدایت می‌شود، عموم مردم ناآگاه را در معرض هاگ‌های قارچی خفته و فلزات سنگین سمی قرار داده و آثار باستانی را به خطرات بیولوژیکی مدرن تبدیل می‌کند.[1][4]

یک مطالعه جدید که توسط همتایان بررسی شده و در «مجله بین‌المللی اموال فرهنگی» منتشر شده است، سازوکار این بازار نیمه‌مخفی را آشکار کرده است. محققان به رهبری باستان‌شناسان زیستی در دانشگاه استافوردشایر (Staffordshire University)، ۱۲۸ آگهی آنلاین را در پلتفرم‌های متا، فروشگاه‌های وب و خانه‌های حراج تجزیه و تحلیل کردند. آنها کاتالوگی وحشتناک و پررونق از اعضای بدن انسان برای فروش پیدا کردند که دست‌ها و پاهای جدا شده، رایج‌ترین اقلام مورد معامله بودند. بیش از نیمی از آگهی‌ها شامل سرهای مومیایی‌شده در حالات مختلف نگهداری بودند، از جمله «تسانتساها» (Tsantsas) — سرهای کوچک‌شده‌ای که به طور سنتی توسط مردم شوآر (Shuar) در شمال پرو و شرق اکوادور ساخته می‌شدند.[1][4]

خطر در چیزی نهفته است که در طول قرن‌ها باقی می‌ماند. مومیایی کردن، چه عمدی و چه تصادفی، متکی بر فرآیندهای شیمیایی و فیزیکی پیچیده‌ای است که برای متوقف کردن تجزیه طراحی شده‌اند. با این حال، با وجود صدها سال خشک شدن، این بافت‌ها همچنان میزبان انواع مختلفی از میکروارگانیسم‌های خفته هستند. هنگامی که این بقایا دستکاری می‌شوند، به درستی نگهداری نمی‌شوند یا در حین حمل و نقل تکان می‌خورند، هاگ‌های قارچی که به بافت چسبیده‌اند، می‌توانند به راحتی جدا شده و در هوا پخش شوند. محققان علائم قابل مشاهده‌ای از تخریب بیولوژیکی و کلونیزاسیون قارچی را در بسیاری از اقلام فهرست‌شده برای فروش مشاهده کردند و هشدار دادند که رشد میکروبی همیشه با چشم غیرمسلح قابل مشاهده نیست.[3][6]

این تهدید بیولوژیکی یک توضیح کاملاً علمی برای افسانه فرهنگی نفرین مومیایی ارائه می‌دهد. هنگامی که لرد کارناروون (Lord Carnarvon)، حامی مالی حفاری توت‌عنخ‌آمون، اندکی پس از باز شدن مقبره در دهه ۱۹۲۰ درگذشت، مطبوعات جهانی آن را به یک طلسم ماوراء طبیعی نسبت دادند. امروزه، محققان معتقدند که او احتمالاً پس از استنشاق هاگ‌های آسپرژیلوس (Aspergillus) که در مقبره خفته بودند، تسلیم یک مورد شدید آسپرژیلوزیس (عفونت قارچی) شده است. سرنوشتی مشابه برای ۱۰ نفر از ۱۲ دانشمند حفاظت از آثار باستانی که مقبره پادشاه کازیمیر چهارم لهستان را در دهه ۱۹۷۰ باز کردند، رخ داد که پتانسیل کشنده قارچ‌های باستانی را نشان می‌دهد.[1][2][5]

فراتر از خطرات میکروبی، فرآیند مومیایی کردن خود یک خطر شیمیایی جدی ایجاد می‌کند. از لحاظ تاریخی، حفظ بافت انسانی نیازمند ترکیبی قوی از فلزات سنگین، از جمله آرسنیک، جیوه و سرب بود. این مواد سمی به سادگی در طول زمان تبخیر نمی‌شوند؛ آنها عمیقاً در بافت‌ها باقی می‌مانند و خطر تماس جدی را برای هر کسی که با بقایا سروکار دارد، ایجاد می‌کنند. قرار گرفتن در معرض این مواد شیمیایی می‌تواند باعث تحریک شدید پوست، مشکلات تنفسی و اختلالات عصبی طولانی‌مدت شود و جابه‌جایی فیزیکی این آثار باستانی را بدون اقدامات احتیاطی مناسب، فوق‌العاده خطرناک می‌سازد.[2][6]

با وجود این خطرات مستند، بازار آنلاین با بی‌تفاوتی تکان‌دهنده‌ای عمل می‌کند. این مطالعه نشان داد که فروشندگان به طور معمول هیچ راهنمایی ایمنی در مورد نحوه جابه‌جایی یا نگهداری بقایا به خریداران ارائه نمی‌دهند. در برخی آگهی‌ها، فروشندگان حتی عکس‌هایی از خود منتشر کرده بودند که اعضای مومیایی‌شده بدن را با دست خالی جابه‌جا می‌کردند، که نشان‌دهنده یا فقدان آگاهی عمیق یا بی‌توجهی عمدی به خطرات امنیت زیستی درگیر است. این رویکرد سهل‌انگارانه نسبت به مواد خطرناک بیولوژیکی تنها تخریب بیولوژیکی اقلام را تسریع کرده و احتمال آلودگی را افزایش می‌دهد.[4][5]

با این حال، نگران‌کننده‌ترین جنبه این تجارت، قرار گرفتن در معرض خطر جانبی است. از آنجا که این بقایا تقریباً منحصراً از طریق خدمات پستی و پیک استاندارد ارسال می‌شوند، خطر بسیار فراتر از مجموعه‌داران عجیب و غریبی است که آنها را می‌خرند. کارگران انبار، رانندگان تحویل کالا، کارکنان مراکز حمل و نقل و مقامات گمرکی ناخواسته در معرض خطر قرار می‌گیرند. بسیار بعید است که این کارگران هنگام اولین تماس با یک بسته آلوده، تجهیزات حفاظت فردی لازم را به تن داشته باشند، که آنها را در برابر هاگ‌های موجود در هوا و بقایای سمی آسیب‌پذیر می‌کند.[1][6]

نویسندگان این مطالعه خواستار نظارت فوری و سختگیرانه برای مهار این تجارت و محافظت از عموم مردم هستند. آنها استدلال می‌کنند که خدمات پستی باید کدهای اظهارنامه گمرکی خود را بازنگری کنند تا از پنهان شدن فروشندگان در پشت توضیحات مبهم جلوگیری شود و اطمینان حاصل شود که محموله‌های بیشتری برای بازرسی علامت‌گذاری می‌شوند. علاوه بر این، آنها توصیه می‌کنند که هر بسته‌ای که مظنون به حاوی بقایای انسانی است، منحصراً توسط پرسنلی با تجهیزات حفاظتی کامل جابه‌جا شود. تا زمانی که چنین مقرراتی اجرا نشود، نفرین مومیایی مدرن تنها به اندازه یک کلیک و یک تحویل فاصله دارد و بی‌سروصدا از طریق سیستم پستی جهانی سفر می‌کند.[2][4]