هشدار پزشکان به دوندگان درباره رابدومیولیز پس از یک مرگ دلخراش؛ خطرات و علائم تخریب حاد عضلانی
پس از درگذشت یک دونده جوان در ماراتن نیویورک بر اثر رابدومیولیز، متخصصان ورزشی بر اهمیت شناخت علائم این عارضه نادر اما خطرناک عضلانی و اصول ریکاوری تأکید میکنند.
به قلم مریم زند
این خبر را به اشتراک بگذارید
درگذشت ناگهانی ریچل آپا (Rachel Apa)، دونده ۲۴ ساله آمریکایی در ماراتن نیویورک در تاریخ اول نوامبر ۲۰۲۶، جامعه ورزشی را در شوک فرو برد. این رویداد بزرگ که با حضور بیش از ۶۰ هزار شرکتکننده برگزار شد، برای این ورزشکار جوان پایان تلخی به همراه داشت.
او پس از طی کردن حدود ۳۹ کیلومتر (مایل ۲۴) از مسیر مسافت ۴۲٫۲ کیلومتری، در محدوده پارک مرکزی نیویورک دچار وضعیت اضطراری شد. تماشاگران و نیروهای امدادی بلافاصله عملیات احیای قلبیریوی را آغاز کرده و از دستگاه شوک الکتریکی استفاده کردند، اما او پس از انتقال به بیمارستان مونت ساینای جان باخت.[1][3]
استیو آپا، پدر این دونده، در گفتگو با رسانهها اعلام کرد که پزشکان علت مرگ دخترش را ابتلا به «رابدومیولیز» (Rhabdomyolysis) تشخیص دادهاند. ریچل یک ورزشکار کاملاً سالم بود که سابقه بازی در تیم هاکی روی چمن دانشگاه باکنل (Bucknell) در سطح اول ورزش دانشگاهی آمریکا را داشت.
او این ماراتن را به یاد پدربزرگش و برای جمعآوری کمکهای مالی برای بیماران مبتلا به پارکینسون میدوید. رابدومیولیز که در میان ورزشکاران استقامتی به اختصار «رابدو» نامیده میشود، یک وضعیت نادر اما بسیار جدی است که در آن بافتهای عضلانی به دلیل فشار بیش از حد دچار تخریب گسترده میشوند.[1][2][3]
رابدومیولیز چیست و چگونه رخ میدهد؟
دکتر داگلاس فارل (Douglas Farrell)، نفرولوژیست در بیمارستان مونت ساینای نیویورک، توضیح میدهد که در این عارضه، غشای سلولهای عضلانی تجزیه شده و میمیرند. زمانی که عضلات فراتر از ظرفیت خود تحت فشار قرار میگیرند و ذخایر انرژی سلولی تخلیه میشود، یکپارچگی دیواره سلول از بین میرود. با تخریب این دیواره، محتویات داخلی سلولها از جمله پروتئینی به نام میوگلوبین، آنزیم کراتین کیناز و همچنین مقادیر زیادی الکترولیت نظیر پتاسیم وارد جریان خون میشود که گردش این مواد در مقیاس بالا میتواند برای بدن بسیار سمی باشد.[2]
ورود ناگهانی این مواد به خون، دو عضو حیاتی را به شدت تهدید میکند. کلیهها که وظیفه تصفیه خون را بر عهده دارند، در مواجهه با حجم بالای میوگلوبین دچار مشکل میشوند. میوگلوبین یک پروتئین درشت است که میتواند لولههای میکروسکوپی کلیه را مسدود کرده و منجر به نارسایی حاد کلیوی شود.
از سوی دیگر، افزایش شدید سطح پتاسیم در خون (هایپرکالمی) میتواند سیستم الکتریکی قلب را مختل کرده و منجر به آریتمیهای کشنده یا ایست قلبی شود؛ اتفاقی که در موارد شدید رابدومیولیز ناشی از ورزش میتواند به سرعت رخ دهد.[2]
با این حال، متخصصان قلب و عروق تأکید میکنند که وقوع چنین حوادث تلخی در مسابقات دو و میدانی بسیار نادر است. دکتر جاناتان کیم (Jonathan Kim)، مدیر بخش کاردیولوژی ورزشی در دانشگاه اموری، یادآور میشود که مرگ و میر در حین ماراتن به خودی خود اتفاقی بسیار نادر است و جان باختن بر اثر رابدومیولیز حتی از آن هم نادرتر محسوب میشود.
شایعترین علت ایست قلبی در ماراتنها معمولاً سکته قلبی (انفارکتوس میوکارد) است. بیشتر دوندگان استقامتی ممکن است درجات خفیفی از آسیب عضلانی را تجربه کنند که بدون نیاز به مداخله جدی و تنها با استراحت برطرف میشود.[1]
علائم هشداردهنده و زمان توقف
شناخت نشانههای اولیه این عارضه برای دوندگان و ورزشکاران استقامتی حیاتی است. شایعترین علائم رابدومیولیز شامل درد شدید و غیرطبیعی عضلات، ضعف مفرط، تورم اندامها و تغییر رنگ ادرار به تیرگی (شبیه به رنگ چای یا نوشابه) است.
بسیاری از ورزشکاران ممکن است رنگ تیره ادرار را صرفاً نشانه کمآبی شدید بدانند، در حالی که این تیرگی ناشی از دفع رنگدانه میوگلوبین است. در صورت بروز هر یک از این علائم پس از یک تمرین سخت، فرد باید فوراً به اورژانس مراجعه کند، زیرا درمان زودهنگام با مایعات وریدی میتواند از آسیب دائمی به کلیهها جلوگیری کند.[2]
یکی از چالشهای بزرگ در ورزشهای استقامتی، مرز باریک میان «تحمل درد طبیعی ورزش» و «نادیده گرفتن هشدارهای بدن» است. دوندگان ماراتن آموزش میبینند که از سد خستگی ذهنی و جسمی عبور کنند، اما این موضوع گاهی تشخیص یک فوریت پزشکی را دشوار میسازد.
گزارشها نشان میدهد که ریچل آپا در کیلومتر ۱۴ مسابقه به پدرش پیام داده بود که احساس فوقالعادهای دارد، اما در کیلومترهای پایانی با افت شدید توان و درد مواجه شد. کارشناسان ورزشی هشدار میدهند که دوندگان هرگز نباید دردهای حاد، ناگهانی و ناتوانکننده را با خستگی معمول مسابقه اشتباه بگیرند.[3]
متخصصان پزشکی ورزشی در مجله تایم (Time) اشاره میکنند که اگرچه رابدومیولیز یک خطر واقعی برای دوندگان ماراتن است، اما معمولاً پیشآگهی خوبی دارد، به شرطی که سریعاً تشخیص داده شود. آنها تأکید میکنند که فشار آوردن به بدن فراتر از حد توانایی و آمادگی عضلانی، به ویژه در کیلومترهای پایانی که ذخایر انرژی تخلیه شدهاند، خطر تخریب سلولی را به شدت افزایش میدهد. در افراد جوان و سالم، فعالیت بدنی بیش از حد و بدون ریکاوری مناسب، شایعترین علت بروز این نوع آسیب عضلانی است.[2]
نقش عوامل محیطی و اهمیت ریکاوری
شرایط آبوهوایی نیز نقش پررنگی در بروز این عارضه دارد. دکتر فارل در مطالعهای که در آوریل ۲۰۲۶ منتشر شد، نشان داد که در ماراتن سال ۲۰۲۲ نیویورک که در هوای گرم برگزار شد، ۲۴ دونده به دلیل رابدومیولیز در بیمارستانهای اطراف بستری شدند.
این در حالی است که در پنج سال پیش از آن، مجموعاً تنها ۱۵ نفر با این مشکل مواجه شده بودند. گرما باعث میشود جریان خون برای خنک کردن بدن به سمت پوست هدایت شود و خونرسانی به عضلات کاهش یابد که این امر آسیبپذیری بافت عضلانی را دوچندان میکند.[1][2]
ریکاوری اصولی و آبرسانی کافی، مهمترین خط دفاعی در برابر تخریب حاد عضلانی است. متخصصان پزشکی ورزشی توصیه میکنند که ورزشکاران باید برنامه تمرینی خود را به تدریج افزایش دهند و در روزهای منتهی به مسابقات سنگین استراحت کافی داشته باشند. همچنین پرهیز از مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (مانند ایبوپروفن) در حین مسابقات طولانی بسیار مهم است، زیرا این داروها میتوانند جریان خون به کلیهها را کاهش داده و خطر نارسایی کلیوی ناشی از رابدومیولیز را تشدید کنند. حفظ تعادل الکترولیتها در طول مسیر نیز از اصول اساسی پیشگیری است.[1][2]
در نهایت، مرگ غمانگیز این دونده جوان یادآوری تلخی برای جامعه ورزشی است که سلامتی همواره باید در اولویت اول قرار گیرد. اگرچه دویدن و شرکت در مسابقات استقامتی فواید بیشماری برای سلامت قلب و روان دارد، اما آگاهی از محدودیتهای فیزیولوژیک بدن و توقف به موقع در زمان بروز علائم خطر، مهارتی است که هر ورزشکاری باید پیش از عبور از خط پایان بیاموزد. گوش دادن به هشدارهای بدن و اولویت دادن به ریکاوری، کلید لذت بردن ایمن از ورزشهای استقامتی است.[1][3]
نکات کلیدی
- رابدومیولیز یک عارضه نادر است که در آن تخریب سلولهای عضلانی باعث ورود مواد سمی به خون میشود.
- علائم اصلی شامل درد شدید عضلانی، ضعف مفرط و تیره شدن رنگ ادرار است که نیازمند مداخله فوری پزشکی است.
- شرایط محیطی مانند گرمای هوا و کمآبی بدن خطر ابتلا به این عارضه را به میزان قابلتوجهی افزایش میدهد.
- ریکاوری اصولی، آبرسانی مناسب و پرهیز از مصرف داروهای ضدالتهاب در حین مسابقه از مهمترین راههای پیشگیری هستند.
آنچه نمیدانیم
- علت دقیق و نهایی مرگ ریچل آپا هنوز توسط پزشکی قانونی نیویورک به صورت رسمی تأیید و منتشر نشده است.
- مشخص نیست که آیا عوامل ژنتیکی یا بیماریهای زمینهای پنهان در بروز این واکنش شدید عضلانی نقش داشتهاند یا خیر.
- متخصصان نفرولوژی و اورژانس
- بر آسیبهای فیزیولوژیک به کلیهها و قلب تأکید داشته و مداخله سریع پزشکی را حیاتی میدانند.
- متخصصان قلب و پزشکی ورزشی
- معتقدند مرگ ناشی از این عارضه بسیار نادر است و دویدن استقامتی همچنان فعالیتی ایمن محسوب میشود.
- جامعه دوندگان و خانوادهها
- بر لزوم افزایش آگاهی درباره محدودیتهای بدن و پرهیز از فشار بیش از حد تأکید میکنند.
دیدگاههایی که این گزارش پوشش نداده
- برگزارکنندگان مسابقات ماراتن و پروتکلهای غربالگری سلامت پیش از مسابقه
منابع
[1]CNNمتخصصان قلب و پزشکی ورزشیA 24-year-old running the NYC marathon collapsed 2 miles from the finish line and died
مطالعه در CNN →
[2]Timeمتخصصان نفرولوژی و اورژانسWhat to Know About Rhabdomyolysis, the Condition Linked to a Marathon Runner's Death
مطالعه در Time →
[3]The New York Timesجامعه دوندگان و خانوادههاRunner, 24, Dies During Her First Marathon
مطالعه در The New York Times →
بیشتر در تناسب اندام
مشاهده همه →محرومیت دونده ماراتن نیویورک به دلیل استفاده از شماره جعلی پس از وایرال شدن ویدیو با آریانا گرانده
3 منبع
ریکاوری ورزشی
مطالعه جدید: حمام یخ شاید بدترین روش ریکاوری برای عضلهسازی باشد
3 منبع
ریکاوری ورزشی
علیرضا نصیری در مسابقات جهانی وزنهبرداری دو مدال نقره گرفت؛ اهمیت ریکاوری در مهار ۴۱۸ کیلوگرم
3 منبع
جنجال توصیه جاش کر درباره آبرسانی در دویدن؛ آیا مسافتهای زیر ۲۰ کیلومتر واقعاً نیازی به نوشیدن آب ندارند؟
3 منبع
نظرات
هر زاویه. هر روز.
اخبار تناسب اندام با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاهها، هر روز و رایگان.





