ایران شرط «تور اجباری» برای ویزای توریستی را لغو کرد؛ سفر مستقل برای خارجی‌ها آسان‌تر شد

مرحله تعیین‌کننده در سفر به ایران، دریافت «کد تاییدیه ویزا» (Visa Authorization Code) از وزارت امور خارجه است؛ لحظه‌ای که مشخص می‌کند آیا یک مسافر خارجی می‌تواند به طور مستقل وارد کشور شود یا خیر. تا همین چند روز پیش، این مرحله برای بسیاری از متقاضیان به معنای الزام به خرید یک تور گران‌قیمت و همراهی اجباری یک راهنما بود. اما بر اساس دستورالعمل‌های جدیدی که در اواسط سپتامبر ۲۰۲۶ به آژانس‌های مسافرتی ابلاغ شده، این سد بزرگ برداشته شده است. اکنون متقاضیان می‌توانند بدون نیاز به رزرو تورهای گروهی، مستقیماً برای دریافت ویزای توریستی اقدام کنند و کنترل برنامه سفر خود را دوباره به دست بگیرند.[1]

این تغییر، یک بازگشت خوشایند به شرایط پیش از تابستان ۲۰۲۵ است. در آن زمان، به دلیل تنش‌های منطقه‌ای و با هدف افزایش ایمنی، وزارت امور خارجه ایران قوانین سخت‌گیرانه‌ای را وضع کرده بود که سفر مستقل را برای اکثر گردشگران خارجی ممنوع می‌کرد. بر اساس آن قوانین موقت، مسافران موظف بودند تمام مسیر سفر، هتل‌ها و حتی ورود و خروج خود را از طریق یک آژانس معتبر و در قالب تورهای هدایت‌شده ثبت کنند. اقامت در خانه‌های محلی یا استفاده از پلتفرم‌هایی مانند «کوچ‌سرفینگ» (Couchsurfing) به طور کامل ممنوع شده بود.[2]

اما با آرام شدن تدریجی شرایط و پایان یافتن محدودیت‌های موقت، روند صدور ویزا از ماه می ۲۰۲۶ روند عادی‌سازی را آغاز کرد. اکنون در سپتامبر ۲۰۲۶، الزام تور اجباری به طور کامل لغو شده است. آژانس مسافرتی «ایران‌سفر» در اطلاعیه رسمی خود به مسافران اعلام کرد: «بر اساس به‌روزرسانی‌های جدید، متقاضیان اکنون می‌توانند بدون الزام به رزرو تور هدایت‌شده، مستقیماً از طریق آژانس‌های مسافرتی برای ویزای توریستی ایران اقدام کنند.» مسافران مستقل دوباره می‌توانند با انعطاف‌پذیری بیشتر، مسیرهای دلخواه خود را در ایران طی کنند. با این حال، یک شرط همچنان پابرجاست: گردشگران باید محل اقامت خود را از پیش مشخص کنند و اقامت در هتل‌ها، هاستل‌ها یا اقامتگاه‌های رسمی ثبت‌شده الزامی است.[1]

لغو این محدودیت‌ها برای همه ملیت‌ها یکسان نیست. شهروندان سه کشور ایالات متحده آمریکا، بریتانیا و کانادا همچنان مشمول قوانین ویژه هستند. برای این دسته از مسافران، سفر مستقل به ایران همچنان ممنوع است و آن‌ها موظفند از لحظه ورود تا خروج، در قالب یک تور از پیش تایید شده و با همراهی یک راهنمای رسمی دارای مجوز سفر کنند. فرآیند بررسی ویزای این افراد نیز طولانی‌تر بوده و معمولاً بین ۴ تا ۸ هفته زمان می‌برد.[1][3]

برای سایر ملیت‌ها، این تغییرات به معنای کاهش چشمگیر هزینه‌های اولیه سفر و افزایش آزادی عمل است. مسافرانی که با خودروی شخصی (کمپر) وارد ایران می‌شوند، اکنون اجازه دارند در وسایل نقلیه خود اقامت کنند، هرچند رانندگی در کشور همچنان نیازمند همراهی یک راهنمای تور است. زمان پردازش ویزای توریستی برای متقاضیان عادی نیز به حدود یک هفته کاهش یافته است که برنامه‌ریزی سفر را بسیار آسان‌تر می‌کند.[1]

در کنار این تسهیلات، برنامه لغو روادید ایران برای شهروندان ده‌ها کشور از جمله امارات متحده عربی، عربستان سعودی، قطر، ژاپن، اندونزی و برزیل همچنان به قوت خود باقی است. این افراد می‌توانند بدون نیاز به طی کردن مراحل اخذ ویزا، برای مقاصد گردشگری وارد ایران شوند. ترکیب این معافیت‌ها با لغو قانون تور اجباری برای سایر کشورها، نشان‌دهنده تلاش جدی ایران برای احیای صنعت گردشگری و باز کردن دوباره درهای خود به روی جهانگردان مستقل در پاییز ۲۰۲۶ است.[1][3][4]

صنعت گردشگری ایران در سال‌های اخیر نوسانات شدیدی را تجربه کرده است. پس از اجرای طرح لغو یک‌طرفه روادید برای ۳۳ کشور در اواخر سال ۲۰۲۳، امیدها برای رونق دوباره این بخش افزایش یافت. اما بحران‌های ژئوپلیتیک در اواسط سال ۲۰۲۵، دولت را مجبور به اتخاذ رویکردی انقباضی کرد. الزام به همراهی راهنما و رزرو تورهای گروهی، اگرچه با هدف تامین امنیت مسافران وضع شد، اما عملاً بخش بزرگی از بازار گردشگران مستقل و کوله‌گردها (Backpackers) را از سفر به ایران منصرف کرد.[2][3][4]

بازگشت به سیاست‌های منعطف‌تر در سپتامبر ۲۰۲۶، پیام روشنی به بازارهای بین‌المللی ارسال می‌کند. آژانس‌های مسافرتی داخلی که در ماه‌های گذشته با افت شدید تقاضا روبه‌رو بودند، اکنون می‌توانند خدمات متنوع‌تری را به مسافران ارائه دهند. به جای فروش اجباری بسته‌های کامل تور، این شرکت‌ها اکنون می‌توانند صرفاً در زمینه اخذ «کد تاییدیه ویزا» و رزرو هتل به گردشگران خدمات‌رسانی کنند؛ رویکردی که هم برای مسافر اقتصادی‌تر است و هم جریان درآمدی پایدارتری برای کسب‌وکارهای کوچک محلی ایجاد می‌کند.[1][4]

با وجود این گشایش‌ها، مسافران همچنان باید به برخی محدودیت‌های زیرساختی توجه داشته باشند. به دلیل تحریم‌های بانکی بین‌المللی، کارت‌های اعتباری خارجی مانند ویزا (Visa) و مسترکارت (Mastercard) در ایران کار نمی‌کنند. گردشگران مستقل باید تمام بودجه سفر خود را به صورت پول نقد (دلار یا یورو) به همراه داشته باشند یا پس از ورود به فرودگاه، از کارت‌های بانکی توریستی پیش‌پرداخت‌شده (Tourist Cards) استفاده کنند. این مسئله، اهمیت برنامه‌ریزی دقیق مالی را برای کسانی که بدون تور سفر می‌کنند، دوچندان می‌کند.[4]

در نهایت، لغو شرط تور اجباری، گامی مهم در جهت عادی‌سازی روابط گردشگری ایران با جهان است. برای مسافری که می‌خواهد در کوچه‌پس‌کوچه‌های یزد قدم بزند، در بازارهای اصفهان با مردم محلی هم‌کلام شود یا در کویر لوت کمپ بزند، استقلال در سفر یک مزیت کلیدی است. با برداشته شدن این مانع قانونی، انتظار می‌رود در فصل پاییز که بهترین زمان برای سفر به مناطق مرکزی و جنوبی ایران است، شاهد بازگشت تدریجی جهانگردان مستقل به جاذبه‌های تاریخی و طبیعی کشور باشیم.[1][4]