تغییرات جدید ویزای شینگن در سپتامبر ۲۰۲۶: افزایش مهلت درخواست به ۱۸۰ روز و آغاز اصلاحات دیجیتال

اتحادیه اروپا در جدیدترین اقدام خود برای تسهیل سفرهای بین‌المللی، تغییرات مهمی را در قوانین صدور ویزای شینگن اعمال کرده است. از تاریخ اول سپتامبر ۲۰۲۶، مسافران می‌توانند درخواست ویزای خود را تا ۱۸۰ روز (شش ماه) پیش از تاریخ برنامه‌ریزی‌شده برای سفر ثبت کنند. این قانون که جایگزین محدودیت‌های پیشین شده است، انعطاف‌پذیری بی‌سابقه‌ای را برای متقاضیان ورود به منطقه ۲۹ کشوری شینگن فراهم می‌کند.[2]

هدف اصلی از این تمدید مهلت، کاهش فشار بر سفارت‌خانه‌ها و مراکز پردازش ویزا در فصل‌های اوج سفر است. با این تغییر، مسافران می‌توانند پیش از پر شدن ظرفیت‌های وقت سفارت که گاهی تا هفته‌ها زمان می‌برد، نوبت خود را قطعی کنند. با این حال، حداقل زمان مجاز برای ارائه درخواست همچنان ۱۵ روز پیش از تاریخ پرواز باقی مانده است و متقاضیان نباید ثبت پرونده را به روزهای پایانی موکول کنند.[2]

این تغییرات تنها آغاز یک تحول بزرگ‌تر در سیستم مرزی اروپا است. در هشتم سپتامبر ۲۰۲۶، کمیسیون اروپا با انتشار یک فراخوان رسمی، از آغاز بررسی‌های جامع برای اصلاح «کد ویزا» (Visa Code) خبر داد. این قانون، چارچوب اصلی نحوه درخواست و صدور ویزاهای کوتاه‌مدت شینگن را تعیین می‌کند و قرار است در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۷، پیش‌نویس نهایی این اصلاحات به پارلمان اروپا ارائه شود.[1]

محور اصلی این اصلاحات، آماده‌سازی زیرساخت‌های قانونی برای دیجیتالی شدن کامل فرآیند صدور ویزای شینگن است. اتحادیه اروپا قصد دارد با حذف برچسب‌های فیزیکی ویزا از پاسپورت‌ها و جایگزینی آن‌ها با سیستم‌های دیجیتال یکپارچه، امنیت مرزها را به شکل چشمگیری افزایش دهد. این تحول دیجیتال نیازمند به‌روزرسانی بندهای متعددی از قوانین فعلی است که با سیستم‌های آینده همخوانی ندارند.[1]

علاوه بر دیجیتالی شدن، کمیسیون اروپا در حال بررسی ساختار هزینه‌های ویزا است. در حال حاضر، هزینه استاندارد درخواست ویزای شینگن برای بزرگسالان ۹۰ یورو و برای کودکان ۶ تا ۱۲ سال ۴۵ یورو است. بر اساس طرح جدید، احتمال اعمال هزینه‌های هماهنگ اضافی برای خدمات خاص وجود دارد، هرچند مقامات اروپایی تاکید کرده‌اند که هنوز رقم دقیقی برای این افزایش تصویب نشده است.[1]

برای متقاضیان ایرانی، این تغییرات ساختاری و زمانی اهمیت دوچندانی دارد. بر اساس آمارهای منتشر شده، ایرانیان تنها در سال ۲۰۲۳ بیش از ۱۶۲ هزار درخواست ویزای توریستی شینگن ثبت کرده‌اند که نشان‌دهنده رشد نزدیک به ۱۴ درصدی نسبت به سال قبل از آن است. در این میان، سفارت فرانسه با دریافت بیش از ۳۸ هزار درخواست، محبوب‌ترین مقصد و در عین حال یکی از شلوغ‌ترین مراکز برای رزرو وقت در تهران بوده است.[5]

کارشناسان مهاجرتی تاکید می‌کنند که اگرچه مهلت درخواست افزایش یافته، اما کنترل‌های مرزی به شدت سخت‌گیرانه‌تر شده است. با پایان یافتن دوره انعطاف‌پذیری سیستم ورود و خروج دیجیتال (EES)، قانون اقامت حداکثر ۹۰ روزه اکنون به صورت هوشمند محاسبه می‌شود. یورگن هیمل‌من (Jurgen Himmelmann)، مدیرعامل مجموعه گلوبال ورک اند تراول، در این باره هشدار می‌دهد: «در هفته‌های آینده، من هیچ سفری را با تکیه بر حداقل زمان توقف بین پروازها برنامه‌ریزی نمی‌کنم. یک توقف کوتاه که روی کاغذ مناسب به نظر می‌رسد، اگر یک ساعت یا بیشتر در مرز معطل شوید، به راحتی می‌تواند به یک مشکل بزرگ تبدیل شود.» هرگونه اقامت بیش از حد مجاز نیز بلافاصله ثبت شده و سابقه تخلف مسافر تا پنج سال در پایگاه داده‌های مرزی اروپا باقی می‌ماند.[3][4]

مسافرانی که قصد دارند برای تعطیلات زمستانی یا نوروز آینده به اروپا سفر کنند، اکنون بهترین فرصت را برای استفاده از پنجره ۱۸۰ روزه دارند. با این حال، متقاضیان باید توجه داشته باشند که ارائه زودهنگام درخواست، نیازمند برنامه‌ریزی دقیق‌تر است؛ چرا که مدارک مالی، گواهی‌های شغلی، رزرو هتل و بلیت پرواز باید به گونه‌ای تنظیم شوند که اعتبار آن‌ها تا زمان سفر و بررسی نهایی توسط افسر ویزا کاملاً حفظ شود.[2][5]